سازمان ملل و برخوردهای دوگانه

دکتر یدالله جوانی
براساس ماده اول منشور سازمان ملل متحد، مقاصد واهداف این سازمان که درواقع فلسفه وجودی آن را بیان می دارد، عبارت است از:
1- حفظ صلح و امنیت بین المللی
2- توسعه روابط دوستانه در بین ملل برمبنای احترام به اصل تساوی حقوق و خود مختاری ملل
3- حصول همکاری در حل مسایل بین المللی
براساس ماده دوم از منشور سازمان ملل، اصولی که باید برای تحقق اهداف و مقاصد مورد توجه تمامی اعضای سازمان ملل قرار گیرد عبارتند از:
1- سازمان بر مبنای اصل تساوی حاکمیت کلیه اعضای آن قرار دارد.
2- کلیه اعضا به منظور تضمین حقوق و مزایای ناشی از عضویت، تعهداتی را که به موجب این منشور برعهده گرفته اند با حسن نیت انجام خواهند داد.
3- کلیه اعضا اختلافات بین المللی خود را به وسایل مسالمت آمیز به طریقی که صلح و امنیت بین المللی و عدالت به خطر نیفتد،تصفیه خواهند کرد.
4- کلیه اعضا در روابط بین المللی خود از تهدید به زور یا استعمال آن علیه تمامیت ارضی یا استقلال هر کشوری، ویا از هر روش دیگری که با مقاصد ملل متحد مباینت داشته باشد، خودداری خواهند کرد.
رفتار سازمان ملل و به ویژه شورای امنیت این سازمان طی دوران حیات خودش از بدو تأسیس تاکنون، یک واقعیت تلخ را نمایان می سازد و آن عدم پای بندی این سازمان به منشور سازمان می باشد. این واقعیت تلخ از آن جهت روی داده که این سازمان برخلاف فلسفه وجودی که براساس اصل تساوی حق حاکمیت اعضا باید به دنبال تامین وحفظ صلح و امنیت بین المللی و توسعه روابط دوستانه بین الملل و افزایش همکاریها میان ملت ها باشد، به صورت ابزاری برای قدرتهای ذی نفوذ ایفای نقش کرده و در راستای تامین منافع آنان عمل کرده است.
درطول شش دهه گذشته موضوعات وبحران های مختلفی میان ملل مختلف به وجود آمده و کارکرد سازمان ملل و شورای امنیت این سازمان در قبال این رخدادها و بحران ها به هیچ وجه بر مبنای اصل تساوی حاکمیت اعضا و بر مبنای اصل عدالت و حفظ صلح و امنیت نبوده است. موضوع اشغال فلسطین وآواره شدن یک ملت تحت فشارهای رژیم جعلی صهیونیستی تحت حمایت قدرتهای غربی و رفتار شورای امنیت در قبال این اشغالگری وبحران زایی نمونه برجسته رفتارهای غیر قانونی شورای امنیت در قبال مسایل بین المللی است.
در بحث هسته ای ایران این موضوع کاملاً مشهود است. درحالی که شورای امنیت باید کشورهای هسته ای و کسانی که به صورت مستمر به زرادخانه های هسته ای خود می افزایند را برای خلع سلاح تحت فشار قرار دهد، اما از آنجا که این شورا به ابزاری در اختیار همین صاحبان قدرت قرار دارد به صورت غیر قانونی وبا اعمال فشار و تصویب قطعنامه، به دنبال محروم ساختن یک ملت از حقوق قانونی خویش در بهره مندی از انرژی هسته ای هستند.
رفتار شورای امنیت طی دهه های اخیر حاکی از برخوردهای دوگانه این نهاد بین المللی در موضوعات مشابه است. درحالی که این نهاد باید براساس ماده اول و دوم منشور سازمان ملل و طبق اصل تساوی حاکمیت اعضا و بر مبنای حق و عدالت، با موضوعات یکسان، برخورد مشابه و یکسان داشته باشد، لکن این شورا همواره بر مبنای اصل تامین منافع قدرتها به رفتارهای دوگانه روی آورده است. یکی از آخرین مصادیق رفتارهای دوگانه و تبعیض آمیز مغایر با منشور سازمان ملل، برخورد شورای امنیت با موضوع ربایش دیپلماتهای ایرانی در کنسولگری کشورمان در شهر اربیل عراق توسط نیروهای نظامی آمریکا از یک طرف و برخورد این شورا با موضوع بازداشت 15 نظامی متجاوز به آبهای سرزمین ایران از طرف دیگر می باشد.
هر چند آمریکایی ها و انگلیسی ها پس از پنج ساعت بحث های پر تنش نتوانستند به آن مطلوب نهایی خود در تصویب یک قطعنامه علیه اقدام ایران در بازداشت 15 تفنگدار انگلیسی نائل آیند، لکن این شورا درموضوع ربایش پنج دیپلمات ایرانی و زندانی کردن آنها چندماه اخیر هیچ گونه اقدامی انجام نداده است. همچنین است رفتار شورای امنیت در قبال ربایش، زندانی و شکنجه دبیر دوم سفارت ایران در بغداد که از سوی نیروهای آمریکایی انجام شد. جلال شرفی دبیر دوم سفارت ایران پس از آزاد شدن از جنایات شرم آور نیروهای آمریکایی در انجام شکنجه پرده برداشت و آثار شکنجه بر روی بدن خویش را به خبرنگاران ونماینده صلیب سرخ نشان داد. اما آیا شورای امنیت در قبال این موضوع و موضوعات مشابه حاضر به موضعگیری علیه آمریکا خواهد بود؟ جواب روشن است واین یعنی همان برخوردهای دوگانه که ضرورت اصلاح ساختار سازمان ملل را آشکار می سازد.