ایده‌های جدید

فرضیه‌ها
سه فرضیه درخصوص چرایی رویکرد مذاکرات با ایران برای حل مسئله هسته ای قابل تصور است. فرضیه اول براین مبنا است که رویکرد مذاکره ناشی از ناکارآمدی سیاست فشار وتهدید ومعکوس شدن شرایط به نفع ایران می باشد. ارزیابی کشورهای اروپایی این است که قطعنامه های زنجیره ای نه تنها هیچ تاثیری درعزم و اراده ایران نداشته بلکه مسئله هسته ای ایران بلحاظ خود اتکایی وشتاب در موقعیت غیر منتظره ای قرار گرفته است.
با تایید آژانس در خصوص افزایش توان غنی سازی ایران و ورود به مرحله تولید صنعتی سوخت هسته ای تمام توهمات وتردیدهای غرب برداشته شد. از سوی دیگر شرایط ایران و منطقه و مسایل دیگر، «گزینه های» غیراز مذاکره را غیر قابل اجرا کرد. از این میان دستگیری وبازداشت نظامیان انگلیسی و برخورد قاطع نسبت به تهدیدات و فشارهای انگلیس و حامیان آن و سپس نحوه آزادی آنها استنباطات دوگانه ای را برای کشورهای غربی وآمریکا ایجاد کرد. بدان معنی که از یکسو گزینه نظامی و تهدید و فشار ایران کنونی را تسلیم نخواهد کرد وهزینه این اقدام، فاجعه آمیز است. از سوی دیگر برخورد نرم وپذیرش منطقی خواسته های ایران، واکنش مناسبی را به دنبال خواهد داشت.
از همین رو پس از ماجرای بازداشت نظامیان انگلیسی وجنبش هسته ای شاهد تماس سولانا با لاریجانی بودیم.
فرضیه دوم مبتنی بر آماده سازی جهت صدور قطعنامه بعدی است. براساس این فرضیه ازآن جایی که عمده کشورها و افکار عمومی جهانی انتظار راه حل دیپلماتیک ومذاکره جهت حل مسئله هسته ای ایران دارند. آمادگی لازم برای صدور قطعنامه چهارم را نداشته واین امکان وجود دارد که قطعنامه بعدی با چالش سنگینی روبه رو شودومآلا «اجماع حاصله» شکسته شده ویا بسیار ضعیف ظاهر گردد. نگاهی به روند تصویب قطعنامه 1747 و ارزیابی و محتوایی آن نشان می دهد که آمریکا وسه کشور اروپایی برای برداشتن گام بعدی از استدلال قوی برای توجیه اعضای شورای امنیت نداشته باشند.
فرضیه سوم مبتنی بر ارزیابی جدید از مواضع جمهوری اسلامی ایران پس از قطعنامه های زنجیره ای است. براساس این فرضیه آمریکا و سه کشور اروپایی براساس ارزیابی های رسانه ای به این نتیجه رسیدند که قطعنامه های زنجیره ای و فشارهای جانبی دیگر احتمالاً تزلزلی را درتصمیم سازان و تصمیم گیران ایرانی ایجاد کرده فلذا براین مبنا می تواند بابی ازمذاکره را باز کرده و ضمن ارزیابی جدید از مواضع نهایی تهران، هشدارهای لازم را درباره عواقب سیاست های تهران گوشزد نماید. تصمیم اتحادیه اروپا در خصوص اجرای قطعنامه های 1747 و 1737، دو پیش از نشست سولانا وایران موید این فرضیه است.
ایده های جدید
طرح ایده های جدید از سوی رسانه های غربی گمانه ها پیرامون فرضیه اول را تقویت می کند. بسیاری از رسانه ها اعلام کرده اند که سولانا پیشنهادات تازه ای را با خود داشته است. به عنوان نمونه شبکه خبری بی بی سی اعلام کرد:«احتمال دارد سولانا باپیشنهاد جدیدی از سوی گروه 1+5 برای رفع بن بست موجود شرکت کند. این شبکه در گمانه زنی های خود درباره پیشنهاد تازه گفت:«این پیشنهاد می تواند شامل تعلیق بخشی از برنامه های غنی سازی و حفظ بخش های دیگری ازآن باشد.» آسوشیتدپرس و یواس تودی وبرخی از شبکه های دیگر نیز سخن از تعریف جدید غنی سازی در ایران را به میان آوردند. نکته قابل توجه دیگر این است که جمهوری اسلامی ایران در واکنش اولیه خود نسبت به درخواست مذاکره اعلام کرده بود:« ایران ضمن محفوظ داشتن اعمال حقوق مسلم خود در توسعه برنامه صلح آمیز هسته ای همواره آماده مذاکره سازنده با طرف های ذیربط بوده است». و سپس لاریجانی پیش از ورود به گفت وگو نیز تاکید کرد: «امیدوارست که سولانا ایده های جدیدی را مطرح سازد.» گزاره های فوق درکنار ارزیابی سولانا ولاریجانی ازگفت وگوی دو روزه خود مبنی بر سازنده بودن مذاکرات و تداوم آن در دو هفته آینده و پس از مشورت های لازم درپایتخت های یکدیگر بیانگر این نکته است که دور جدید مذاکرات حاوی ایده های جدیدی برای بحث و مذاکره بوده است.
نتیجه
بطور کلی دور جدید مذاکرات بر مبنای رهیافت بدبینانه بن بست موجود را نمی تواند باز کند. برای اینکه درگذشته نیز علی رغم اینکه طرفین سخن از مذاکرات سازنده به میان آوردند وتوافق یازده بندی میان لاریجانی وسولانا اعلام شده بود اما به علت نفوذ آمریکا وعدم پیگیری اروپا به نتیجه نرسید.
براساس رهیافت خوشبینانه این مذاکرات می تواند روند خوبی را طی نماید. پذیرش تعریفی ازعدم انحراف در غنی سازی وپیش بینی مکانیزمهای معقول در پیش برد مذاکرات کمک کننده خواهد بود. این موضوع سولانا که «در یک سری امور ما به یک وحدت نظر نزدیک شدیم» و همچنین سخن آقای لاریجانی مبنی بر اینکه اگر اختلاف نظر بود حتماً دراین مکان جمع نمی شدیم، افق خوشبینانه ای را نشان می دهد.
امام علیرغم رهیافت های بدبینانه وخوشبینانه، بر مبنای نگاه واقع بینانه آن چیزی که طرفین را در موضع احتیاط وتاکید واصرار بر راه حل دیپلماتیک کشانده، عدم تمایل طرفین به بازی باخت می باشد. از این رو در صورت صحت این مسئله که گروه 1+5 در صدد تعریف جدیدی از تعلیق می باشد می توان آن را گامی هر چند جزئی در نزدیک شدن به واقعیت ها و قبول بازی برد- برد دانست.