اردوغان و تصمیمات هوشمندانه

علی امینی
رجب طیب اردوغان، نخست وزیر محافظه کار حزب اسلام گرای عدالت وتوسعه ترکیه طی روزهای اخیر در دو عرصه داخلی وبین المللی سه تصمیم هوشیارانه و زیرکانه گرفت. اول اینکه با هوشیاری قابل وصفی از نامزدی خود برای پست ریاست جمهوری چشم پوشی کرد.
دوم اینکه «عبدالله گل» یار و شریک حزبی خود را که چهره ای میانه رو و مقبول است نامزد پست ریاست جمهوری نمود وآخر اینکه با ورود به پرونده هسته ای ایران، زمینه های برگزاری نشست های هسته ای ایران و اتحادیه اروپا که مدتها بود در نتیجه زیاده خواهی ها غرب به حال تعلیق در آمده بود در آنکارا فراهم نمود.
این چند تصمیم درآستانه انتخابات ریاست جمهوری این کشورکه بزودی انجام می گیرد در تصحیح وتنظیم نگرش افکار عمومی داخلی و اتحادیه اروپا نسبت به تداوم حاکمیت اسلام گرایان میانه رو درترکیه بسیار موثر خواهد بود. بخصوص اینکه دستیابی به نتایج مطلوب ناشی از تصمیمات مذکور می تواند در انتخابات پارلمانی این کشور که در پائیز سال جاری انجام می شود تاثیر گذار باشد.
1- اردوغان با کناره گیری از نامزدی برای پست ریاست جمهوری که بالاترین مقام دولتی ترکیه محسوب می شود درحقیقت مانع از دوقطبی شدن جامعه ونخبگان این کشور شد. در یکی دو هفته اخیر این قطب بندی بصورت خطرناکی در حال شکل گیری بود واگر هوشیاری و زیرکی اردوغان نبود ممکن بود استمرار این وضعیت بار دیگر منجر به ورود و دخالت ارتش در امور سیاست شود.
2- کاندیدا کردن عبدالله گل، وزیر خارجه دولت اسلام گرای ترکیه برای پست ریاست جمهوری دومین تصمیم مدبرانه اردوغان بود. گل درطول پنج سال گذشته درتنظیم روابط منطقه ای ترکیه واصلاح روند گذشته گامهای موثری برداشته است و او اکنون از خود چهره ای معتدل ومیانه رو و موفق برجای گذاشته است. اپوزیسیون دولت اسلام گرای آنکارا ومخالفین گل تلاش دارند تا با استناد به موادی از قانون اساسی و آئین نامه های پارلمان مانع از انتخاب گل به عنوان رئیس جمهور شوند اما با توجه به ترکیب پارلمان که حزب عدالت وتوسعه 354 کرسی از مجموع «550 کرسی آن را دراختیار دارد، گل برای انتخاب شدن مشکل خاصی ندارد. واقعیت این است که مطابق نتایج نظر سنجی ها، مردم ترکیه ازعملکرد دولت حزبی عدالت و توسعه راضی هستند. این حزب در شرایطی توانست دوسوم پارلمان را به خود اختصاص دهد که مردم بشدت از ناکارآمدی احزاب و جریانهای لائیک به تنگ آمده بودند. حزب عدالت و توسعه توانسته است پس از آن دوران بی ثباتی، طی دوران حاکمیت5 ساله خود برای جامعه ترکیه ثبات و آرامش و در حوزه های عمرانی و اقتصادی آبادانی و پیشرفت فراهم کند. از این رو فشار لائیک ها برای ایجاد مخالفت از گل به پست ریاست جمهوری خیلی کارساز نخواهد بود واگر اتفاق غیر مترقبه ای رخ ندهد گل رئیس جمهور آینده ترکیه خواهد بود.
3- سومین تصمیم هوشمندانه اردوغان، اقدام برای ایفای نقش میانجیگری در پرونده هسته ای ایران است. ورود ترکیه به پرونده هسته ای ایران و تصمیم این کشور برای احیای مذاکرات هسته ای میان ایران و اروپا در شرایطی انجام گرفت که نشست های دوطرف بیش از چندماه است که به حال تعلیق در آمده و روابط غرب و ایران در پرونده هسته ای به بن بست رسیده است. نشست «علی لاریجانی»و «خاویرسولانا» که هفته گذشته با میانجیگری ترکیه در آنکارا برگزار شد، توفیقی برای مقامات ترک محسوب می شود. مراحل بعدی این نشست اگر با توفیق همراه شود امتیازات زیادی را در اختیار ترکیه قرار می دهد.
آنها ازمدتها پیش به دنبال فرصت هایی بودند تا به عنوان نقش داور ومیانجی به پرونده هسته ای ایران وارد شوند واکنون این فرصت برای آنکارا فراهم شده است. مقامات ترکیه، با این اقدام، اهداف متعددی را دنبال می کنند.
الف) آنها با احیاء وبرگزاری نشست های هسته ای ایران وغرب در ترکیه، کسب پرستیژ می کنند و جایگاه وموقعیت سیاسی خود را درمنطقه و در دنیای غرب ارتقا می دهند.
ب) برگزاری نشست های هسته ای ایران وغرب درترکیه و در آستانه انتخابات ریاست جمهوری این کشور، جایگاه حزب توسعه وعدالت را در میان افکار عمومی و همین طور نخبگان این کشور ارتقا می دهد.
ج) مقامات ترکیه با برگزاری نشست های هسته ای ایران و غرب، خود را به عنوان یک دوست غیر اروپایی به اروپائی ها تحمیل می کنند وبرای آنها این باور را ایجاد می کنند که ترکیه قابلیت های تبدیل شدن به یک دولت اروپایی تمام عیار را دارد. به این وسیله با کسب احترامی که در نزد اروپائی ها خواهند داشت زمینه های ورود خود را به اتحادیه اروپا فراهم می کنند.
د) ترکیه با ایفای نقش موثر درمذاکرات هسته ای ایران و غرب در روابط سیاسی خود با ایران اعتمادسازی می کند. روابط ایران و ترکیه به دلیل نوع ومیزان روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی گاه با تنشهای کوچکی مواجه بوده است. ایران همواره از روابط آنکارا - تل آویو اظهار نگرانی کرده است. اکنون ترکیه درتلاش است با استفاده ازاهرم دیپلماسی وایفای نقش موثردر دعوای هسته ای ایران وغرب، روابط خود را با ایران دوستانه تر نماید و در روابط ایران وغرب، جایگاه خود را ارتقا دهد.