مسکو؛ سفر تلخ رایس

کاندو لیزا رایس وزیر خارجه آمریکا در روزهای 24 و 25 اردیبهشت ماه در مسکو ، دیدارهای جنجالی با مقامات روسیه برگزار کرد. این سفر که به گفته مقامات آمریکایی برای کاهش تنش ها میان طرفین برگزار شد به عرصه قدرت نمایی آنها منجر گردید که بیانگر تغییر ناپذیری مواضع آنان در برابر یکدیگر می باشد . رایس در دیدار با پوتین رئیس جمهور و لاوروف وزیر خارجه و مقامات ارشد روسیه تلاش نمود تا چند محور اساسی را پیگیری نماید تا ضمن کاهش اختلاف ها، اهدافی کلان را اجرایی نماید. با توجه به اظهارات و مواضع رایس، اهداف وی از سفر به مسکو عبارتند از :
الف) یکی از مهمترین کارکردها در سیاست خارجی ایالات متحده اجرای طرح سپر موشکی در سراسر جهان می باشد . آمریکایی ها که در عراق و افغانستان شکست های سنگینی را متحمل گردیده اند، جایگاه جهانی خود را در میان دولت ها و ملت ها از دست داده اند، اکنون که رقبایی نظیر روسیه ،چین،ژاپن ،اتحادیه آمریکای لاتین ،اتحادیه اروپا در حال قدرت یابی و پایان دادن به نظام تک قطبی می باشند آمریکایی ها هژمونی جهانی خود را رو به افول می بینند لذا تلاش دارند تا به هرنحو ممکن مانع از فروپاشی آن شوند . در این راستا آنها تحقق طرح دفاع موشکی در اقصی نقاط جهان را تنها راهکار باقی مانده برای اجرای این مهم می دانند . آنها اولویت کاری خود را بر اجرای طرح مذکور در اروپای شرقی و اقمار شوروی سابق تدوین نموده اند. (لهستان ،چک و اوکراین ) با توجه به اینکه تحرکات کنونی آمریکا به چالشی بزرگ در روابط مسکو و واشنگتن مبدل گردیده به گفته آگاهان سیاسی آنها را در آستانه جنگ سردی دیگر قرار داده است. رایس در این سفر تلاش داشت تا به هرنحو ممکن روسیه را به همکاری در زمینه همکاری در طرح دفاع موشکی وادار سازد.
ب) هرچند رایس به عنوان نماینده آمریکا در مسکو حضور یافته بود اما طرح خواسته های اروپا بخشی از اهداف سفر وی را شامل می شد . آمریکایی ها برای اجرای اهداف منطقه ای و بین المللی (طرح دفاع موشکی و تحولات خاورمیانه) نیازمند همراهی اروپا می باشند لذا برخی امتیازات را برای آنها لحاظ می کنند. بررسی شرایط انتقال انرژی از روسیه به اروپا، اعلام نارضایتی از قرارداد گازی میان روسیه،ترکمنستان و قزاقستان که محدود کننده طرح های انرژی اروپا است،استقلال کوزوو ،توسعه ناتو به اقمار شوروی سابق ،حضور همسایگان روسیه در جمع اعضای اتحادیه اروپا و... از خواسته های اروپا می باشند که از زبان رایس در دیدار با مقامات مسکو مطرح گردید.
ج) بررسی پرونده هسته ای ایران و ایجاد پیش زمینه هایی برای هماهنگ سازی مواضع واشنگتن و مسکو در آستانه پایان مهلت شصت روزه قطعنامه 1747 شورای امنیت از دیگر محورهای سفر رایس بود. هرچند که به دلیل نزدیکی مذاکرات تهران و واشنگتن پیرامون عراق ،رایس سعی نمود تا از چالش آفرینی با ایران خودداری کند اما در نهایت خواستار هماهنگی مسکو با خواسته های شورای امنیت و اعمال فشار بیشتر بر تهران گردید .
هرچند رایس تلاش نمود تا با حضور مستقیم در مسکو ،اهداف مذکور را محقق سازد اما مواضع و واکنش های مقامات کرملین مانع از تحقق این مهم شد. تاکید پوتین بر عدم پذیرش طرح دفاع موشکی،هشدار مسکو به اروپا پیرامون پیامدهای همکاری با آمریکا در طرح سپر موشکی ،حمایت مسکو از همکاری هسته ای با تهران و... ناکامی دیگری را برای واشنگتن در برابر مسکو رقم زد تا رایس با خاطرات تلخ، روسیه را ترک نماید . این امر می تواند بر اهداف آینده آمریکا در عرصه جهانی(بویژه طرح سپر موشکی ) تاثیرات منفی داشته و آن را با چالش هایی جدی مواجه سازد .