ایدئولوژی، ادیان و مذاهب آمریکا (بخش هفتم)

على حمزه‌پور
در راستای شناخت و تبیین اجمالی گستره و کارکرد اجتماعی ادیان مسیحیت و یهود در آمریکا ، اینک دین مبین اسلام در آمریکا را مورد کنکاش قرار می دهیم.
پیشینه وحضور مسلمانان در آمریکا
بیشتر اندیشمندان غربی نخستین حضور مسلمانان در آمریکا را به 1492 میلادی (کشف قاره آمریکا توسط کریستف کلمب) و برخی به پیش از آن دوران(5 قرن قبل) مربوط می دانند چنانچه کلمب در سفرنامه خود از حضور مسلمانان در آمریکا اطلاع داده است؛ مطابق با تحقیق ادریس جغرافی دان مسلمان، مسلمانان آندلس در قرن دوازدهم میلادی موجبات تماس ساکنین قاره آمریکا را با اسلام فراهم کردند. همزمان باکشف آمریکا و در دوره ای که استعمار اسپانیایی آغاز می شد، تعداد قابل توجهی از مسلمانان نیز در این قاره جدید ساکن شدند. در اواخر قرن پانزدهم به دنبال سقوط سلاطین کاتولیک مذهب اسپانیا برای مسیحی کردن مسلمانان و از بین بردن فرهنگ اسلامی اقدام به قتل عام آنان کردند. بخش قابل توجهی از مسلمانانی که به آمریکا مهاجرت کردند، گمان داشتند باگریز از ظلم و ستم خواهند توانست آزادانه ایمان مذهبی خود را حفظ کنند.
قابل توجه آنکه بسیاری از این گونه مهاجرتها پنهانی و با نام مستعار غیراسلامی انجام می شده است. لذا نمی توان اطلاعات دقیقی از حضور آنان در آمریکا به دست آورد. لکن به هر حال علیرغم تدابیر سلاطین مسیحی برای جلوگیری از نفوذ مسلمانان به قاره آمریکا مهاجرت مسلمانان در ابعاد وسیعی ادامه یافت. حضور مسلمانان در آمریکا در قالب چهار موج مهاجرتی به این کشور صورت گرفته است. اولین موج مهاجرت تا جنگ جهانی اول صورت گرفت و پس از آن موج دومی تا سالهای دهه 1930 تداوم پیدا کرد و با جنگ جهانی دوم پایان یافت. سومین موج مهاجرت بعد از جنگ جهانی دوم بسیاری از نخبگان کشورهای خاورمیانه و جنوب آسیا که به دنبال تحصیل و ارتقاء شغلی بودند را تشکیل می دهد. هر چند که بسیاری به کشورخود بازگشتند اما بسیاری نیز باقی ماندند. چهارمین موج مهاجرت از اواسط سالهای دهه 1960 (که با تغییر قوانین، مهاجرت به آمریکا نیز تسهیل شده بود) آغاز شد و تاکنون نیز ادامه دارد و تعداد زیادی از مسلمانان جهان عرب، ترکیه،ایران، افغانستان، پاکستان، هند، بنگلادش و... به آمریکا مهاجرت کردند.
از طرفی جریانهای پذیرش اسلام در میان آمریکائیهای سفید پوست تقریبا از اواخر قرن 19 شروع شد و در سالهای اخیر ابعاد گسترده تری یافته است. نومسلمانان که جمعیتشان حدود 80 هزار نفر می باشد، به واسطه ازدواج با بانوان مسلمان و یا زنانی که با مردان مسلمان ازدواج کرده و خود تصمیم گرفته اند که به دین تازه در آیند ویا در برخی موارد زنان حتی قبل از ازدواج به دلیل توجه به جایگاه والای زن در اسلام به این دین گرویده اند و تعدادی از آمریکائیها هم به دلیل احساس تضاد با سنن مذهبی، فرقه ای و یاهنجارهای غالب در فرهنگ آمریکائی اسلام را به عنوان چاره کار پذیرفته اند.
به هر حال در حال حاضر مسلمانان بادارا بودن جمعیت 9 میلیونی خود (در مقایسه با جمعیت 6 میلیونی یهودیان) دراکثر شهرهای آمریکا از جمله شهرهای نیویورک، شیکاگو، لس آنجلس، هیوتین، واشنگتن DC ، نیوجرسی و ... با دارا بودن 2500 شعبه و مرکز اسلامی و صدها شبکه تلویزیونی ، مدرسه، حوزه علمیه، انجمن و ... مشغول به فعالیت هستند، چنانچه با تداوم حضور مسلمانان در عرصه های مختلف فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، سیاستهای داخلی و خارجی آمریکا با چالشهای متعددی روبه رو گشته و قادر خواهند بود تاثیرات بسزایی به تناسب جمعیت خود در این کشور داشته باشند. البته پدیده وجودی اسلام در جامعه آمریکا قویتر از سایر کشورهای صنعتی می باشد و در این کشور گرویدن نسبت بالایی از افراد آمریکائی الاصل به دین اسلام در مقایسه با کشورهایی که حتی درصد مسلمانان آن نسبت به جمعیتشان بالاست، تفاوت چشمگیری دارد. به طور مثال درکشور ایتالیا 500 هزار مسلمان زندگی می کنند که تنها 20 هزار نفر آنها را شهروندان ایتالیایی تشکیل می دهند یا مسلمانان فرانسه بالغ بر 5 میلیون نفر می باشند، در حالیکه تنها از این تعداد فقط 60 هزار نفر از ساکنان اصلی فرانسه هستند. همین نسبتها در کشور ژاپن و آلمان نیز دیده می شود.
لکن در ایالات متحده آمریکا طبق آخرین آمار منتشره توسط مجلس اسلامی آمریکا، تعداد مسلمانان آمریکائی تبار حدود دو میلیون و دویست و هشتاد هزار نفر است. همچنین شماری از مسلمانان در سالهای اخیر برسمتها و مقامهای مختلفی در سطوح شهری، ایالتی وحتی کشوری نائل آمده اند. از جمله انتصاب یک مسلمان مبارز به نام اسلام صدیقی به سمت معاون وزیر کشاورزی، انتصاب یکی از فعالین برجسته مسلمان به نام لیلا المرایانی به عضویت کمیسیون آزادی مذهبی سازمان دفاع از حقوق اقلیتها در جهان و یا حضور حداقل 10 هزار مسلمان در نیروهای مسلح آمریکا حاکی از حضور مسلمانان در سطوح مختلف مدیریتی و دولتی آمریکا دارد.