مذاکره

بحث و گفتگوی شفاهی و کتبی بین دو یا چند دولت را که بخواهند امری و یا عملی حقوقی را رتق و فتق و یا حل و فصل نمایند، مذاکره (Negotiation) گویند. یکی از معمول ترین و آسان ترین روش های دیپلماتیک تصفیه مسالمت آمیز اختلافات بین دولتها و پیشبرد منافع ملی، مذاکره سیاسی است. معمولاً مذاکرات سیاسی توسط نمایندگان دولتهای طرف اختلاف(بیشتر وزیران امور خارجه) ویا درکنگره و کنفرانس بین المللی صورت می گیرد.
مذاکره درعرف بین الملل یعنی معامله و در معامله طبیعتاً دو طرف بایستی از مواضع خود عدول کنند تا در یک نقطه به هم رسیده و به توافق دست یابند. اگر از مسئله پایبندی به توافقات و اختلاف برداشتهای بعدی، که خود باب مفصلی است در روابط بین الملل، بگذریم، اصولاً در مذاکره همواره آن که دست بالا را دارد و برسیستم جهانی و مجامع بین المللی تسلط بیشتری داشته و با رسانه های همگانی به افکار عمومی شکل می دهد، از موضع قوی تر برخوردار است وطرف مذاکره کننده را تحت فشار قرار داده و به تدریج او را وادار به دست کشیدن از مواضع خود وتسلیم می نماید. درحالی که هدف اولیه از برقراری هرگونه روابط دیپلماتیک، متوجه حفظ وحراست از منافع کشور خودی است و بدون شک، مهمترین وبنیادی ترین منافعی که هر کشور ناگزیر از حراست آن است، امنیت و استقلال آن می باشد. مطابق تعاریف متعارف و بین المللی برای یک مذاکره موفق، وجود شرایط یکسان، عدم تعیین پیش شرط، بازگذاشتن مسیر مفاهمه وتلاش برای رسیدن به یک افق مفهومی مشترک برای رد و لدن کردن بهتر مفاهیم و ... از ملزومات اولیه محسوب می شوند. روش های صرفاً آکادمیک، کاربرد موثری ندارند. باید طرفین مذاکره توجه داشته باشند که هر مسئله ای که در قلمرو و دیپلماسی وسیاست خارجی طرفین مطرح می شود، دارای ابعاد و عوامل گوناگونی است که در پشت آنها عنصر وانگیزه قدرت پنهان گردیده است. عدم توجه به این عناصر وتوسل مطلق به فرضیات سطحی و اصرار به مواضع خودی از نقاط ضعف مذاکره مطابق؛ عرف سیاسی و بین المللی خواهد بود.
حل و فصل امور از طریق دیپلماسی و مذاکره، دارای مزایای بسیار می باشد که از همه مهمتر، نرمی و انعطاف پذیری و درپرده بودن مذاکرات است. لیکن دایره نفوذ و تاثیر آن محدود است و در واقع، هنگامی موثر می افتد که طرفین مایل به رفع اختلاف ومناقشه باشند ونیروهای سیاسی اطراف دعوا نیز تا حدودی با هم برابری کنند. در غیر این صورت، کشورهای کوچک وضعیف همواره در زمینه مذاکرات سیاسی، دستخوش امیال کشورهای بزرگ و قوی هستند. آیا مذاکره ای را که آمریکائی ها دنبال می کنند، براساس چنین رویکردی است یا از موضع استکباری و با اهداف وانگیزه های خاص مثل شکستن قبح این واژه وتنزل دادن مقام الهام بخش انقلاب اسلامی در بین ملتهای مسلمان و آزاده جهان صورت بندی شده است؟!