سوریه و چالش‌های جدید

 برگردان: فرزان شهیدی
بشار اسد یک ماه پس از وفات پدرش حافظ اسد، در ژولای سال 2000 بر مسند ریاست جمهوری سوریه تکیه زد و اکنون دومین دور ریاست را آغاز کرده است. وی نخستین دوران ریاست را توام با دشواری وچالش های فراوان پشت سر گذارد.
بشار در سایه میراث پدر توانست در مسایل داخلی وخارجی به مانور سیاسی بپردازد و از چالش های موجود گذر کند. اما حوادث یازدهم سپتامبر 2001 معادلات جاری را در منطقه وبه ویژه علیه سوریه برهم زد. حملات سیاسی وتبلیغاتی با ذکر نام این کشور در محور شرارت آغاز شد و به دنبال آن سیاست های انزوا و تحریم بر فشارهای رژیم بشار افزود. حمله آمریکا به عراق در مارس 2003 نیز بر وضعیت ژئوپلیتیک سوریه تاثیر مستقیم نهاد.
زلزله سیاسی بعدی که دمشق را با چالشی جدی مواجه کرد عبارت بود از ترور رفیق حریری نخست وزیر اسبق لبنان در فوریه 2005 که از همان ابتدا انگشت اتهام متوجه مقامات سوریه شد. به دنبال این ترور قطعنامه 1559 از سوی شورای امنیت صادر شد که به عقب نشینی نیروهای سوریه از خاک لبنان منجر شد. قطعنامه 1636(محکومیت سوریه در قتل حریری) و 1701(پس از جنگ سی وسه روزه) و 1757(درباره دادگاه بین المللی قاتلان رفیق حریری) حلقه فشار علیه سوریه را تکمیل کرد و بشار اسد دریافت که سلسله فشارها جهت تنازل دمشق همچنان ادامه دارد. اما بشار تسلیم نشد ودر مقابل به راهکارهایی جهت خروج از این چالش ها وفشارها روی آورد.
اکنون بشار اسد که وارد دومین دور ریاست جمهوری سوریه شده است با چالش های جدیدی مواجه است. در عرصه داخلی بشار همچنان قائل به انفتاح سیاسی واقتصادی است. وی در بعد اقتصادی گذر از اقتصاد سوسیالیستی را مد نظر قرار داده واز جنبه سیاسی طرح اصلاحات سیاسی را در دستور کار خود قرار داده است که قانون احزاب در صدر این اصلاحات قرار گرفته والبته این امر با تاخیر وموانعی مواجه شده است.
در عرصه سیاست خارجی روابط با لبنان از جمله پرونده های چالش برانگیز برای دمشق است. پیش از این، حاکمیت لبنان با دمشق کاملا همسو بود، اما پس از قتل حریری وظهور گروه 14 مارس، سوریه بیش از هر چیز ناچار به تکیه بر روی جریان مقاومت وگروه های معارض(8 مارس) می باشد. در پرونده بلندی های اشغالی جولان، بشار اسد همچنان بر موضع اساسی پدر خود مبنی بر ضرورت بازپس گیری این ارتفاعات ـ هر چند از طریق نظامی ـ پابرجاست و از سویی از پیمان های منطقه ای ومناسبات حسنه با اعراب استقبال می کند.
پایداری بشار اسد بر مواضع دیرین سوریه بدان معناست که مناسبات واشنگتن و دمشق همچنان تیره است و تل آویو نیز با توجه به سیاست های توسعه طلبانه صهیونیست ها، افقی از سازش با سوریه فراروی خود نمی بیند.