استراتژى تبلیغاتى کاندیداها

بصیرت: با آغاز زمان تبلیغات رسمی کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری که مهم ترین جلوه آن حضور آنها در برنامه های تبلیغاتی صداوسیماست، پیش بینی می شود که فضای انتخاباتی و سیاسی کشور به زودی وارد شرایط جدیدی بشود.
تا پیش از اعلام رسمی برنامه های انتخاباتی صداوسیما هیچ یک از کاندیداها به جز محمود احمدی نژاد، اظهارنظر صریحی دراین باره که برنامه های تبلیغاتی رسانه ملی چگونه باید باشد، نکردند. تنها احمدی نژاد بود که به صراحت گفت از برگزاری مناظره میان کاندیداهای مختلف استقبال می کند و آن را فرصتی مغتنم برای بیان دیدگاه ها و دفاع از عملکرد دولت می داند. دیگر کاندیداها حتی اکنون هم که دیگر موضوع نهایی شده از اظهارنظر دراین باره خودداری کرده اند. محسن رضایی تنها به یک ابراز علاقه تلویحی بسنده کرده، موسوی ترجیح داده کاملاً سکوت کند و مهدی کروبی هم گله کرده که چرا نباید به جای کاندیداها، کارشناسان حامی آنها با یکدیگر مناظره کنند.
با این وجود گزارش های پراکنده حاکی از آن است که کاندیداها در حال برنامه ریزی وسیع و تدوین استراتژی تبلیغاتی برای 20 روز آینده منتهی به انتخابات هستند که حضور در صداوسیما تنها بخشی از آن است.
موسوی،امید به تلویزیون
برنامه ریزان تبلیغاتی میرحسین موسوی از روز نخست آغاز فعالیت های انتخاباتی توسط او نقشه راه آینده خود را مشخص کردند. ابوالفضل فاتح که مسئول بخش رسانه ای ستاد موسوی محسوب می شود چند هفته قبل در جمع تعدادی از دانشجویان گفته است که «موسوی نیازی و علاقه ای به داشتن ستاد تبلیغاتی عریض و طویل ندارد و ما ترجیح می دهیم هر کس هر طور که خودش می فهمد و می خواهد مهندس را تبلیغ کند».
در عمل اما، استراتژی «هرکسی از ظن خود یار موسوی شود» چندان جدی گرفته نشد و ستاد موسوی برنامه ریزی گسترده ای برای «جلوی چشم آوردن» او انجام داد. اعضای ستاد موسوی که روزهای اول تصور می کردند صرف تکرار نام «میرحسین» برای ایجاد اقبال وسیع مردم نسبت به کاندیدایشان کافی است رفته رفته و خصوصاً پس از آنکه موسوی رویاهای آنها در پیش بینی استقبال چشمگیر از موسوی در سفرهای استانی محقق نشد، (موسوی خود جایی به دوستانش گفته است تا به سفرهای استانی نرفته بودم نمی دانستم خاتمی چقدر رای دارد!)، اکنون تلاش می کنند با استفاده از تاکتیک های خاص انتخاباتی مردم را «تهییج» کنند.
بنابر آخرین گزارش ها ستاد موسوی بنا دارد استفاده از رنگ سبز را حتی المقدور گسترش دهد و هزینه فراوانی برای تهیه مانتو، دستبند، روسری و تی شرت سبز و توزیع آنها میان مردم انجام داده است. با وجود انجام هزینه های فراوان حامیان موسوی اکنون نسبت به فراگیر شدن این نماد در میان توده مردم سخت مردد هستند و به همین دلیل به راهکارهای دیگری روی آورده اند.
هدفگذاری تبلیغاتی دیگر ستاد موسوی حداکثر استفاده از آن چیزی است که خود آن را «ظرفیت اجتماعی خاتمی» می نامند. محمد خاتمی تاکنون با این دو استدلال که اولا معلوم نیست حمایت او رای چندانی را به سبد موسوی اضافه کند (او به تجربه مجلس هشتم اشاره کرده است) و ثانیاً به هیجان آوردن مردم اساساً کار خود کاندیداهاست نه کار ستادها و حامیان آنها، از حمایت علنی از موسوی و فعالیت انتخاباتی وسیع به نفع او خودداری کرد اما اخیراً پذیرفته است که چند سفر استانی از جمله به اصفهان، مشهد، فارس و گیلان به نفع موسوی انجام بدهد.
البته دراین باره که آیا پروژه خاتمیزه کردن موسوی اساساً به نفع او است یا نه، در میان اطرافیان وی اختلاف وجود دارد. عده ای از جمله برخی مشاوران نزدیک او معتقدند موسوی اگر تبدیل به کاندیدای جناح تندرو اصلاح طلب خصوصاً سازمان مجاهدین و حزب مشارکت شود هیچ شانسی برای پیروزی نخواهد داشت و به همین دلیل حتی المقدور باید از این کار اجتناب کند. عده ای دیگر بویژه آن دسته از اعضای مشارکت، سازمان، مجمع و کارگزاران که به ستاد موسوی پیوسته اند عقیده دارند تنها راه رای آوردن موسوی این است که از گفتمان خاتمی پیروی کند وگرنه تبدیل به یک اصولگرای دست دوم خواهد شد. آنچه عملاً اتفاق افتاده این است که موسوی سعی کرده نوعی موضع میانه را حفظ کند. او اگرچه تا حد زیادی به جریان اصلاحات نزدیک شده اما تلاش کرده مایه ای از ادبیات اصولگرایانه را هم در گفتار خود حفظ کند. سران جبهه اصلاحات اکنون عقیده دارند موسوی با این استراتژی راه به جایی نخواهد برد و نه تنها رای اصولگرایان را به دست نمی آورد رای اصلاح طلبان را هم از دست خواهد داد. آخرین توصیه های این افراد به او آن بوده است که هر چه زودتر تکلیف خود را به لحاظ گفتمانی مشخص کند.
تلویزیون، تهدید یا فرصت
طراحان تبلیغاتی ستاد موسوی در ابتدا به برنامه های تلویزیونی به عنوان یک فرصت مهم نگاه کرده اند. از دید برخی از آنها تلویزیون و رادیو تنها فرصت و ابزار موجود برای جبران عقب ماندگی تبلیغاتی آنها در چند ماه گذشته است. گزارش های دریافتی کیهان نشان می دهد موسوی به توصیه برخی اطرافیانش از جمله چند تن از اعضای حزب مشارکت از دو تاکتیک عمده در برنامه های تلویزیونی خود استفاده خواهد کرد.
اول، تمرکز بر نوعی گفتمان محلی به جای گفتمان ملی. علت در پیش گرفته شدن این تاکتیک آن است که ستاد موسوی عقیده دارد او برای کشاندن انتخابات به دور دوم در صحنه حاضر شده نه برای پیروزی در دور اول، به همین علت باید به جای بیان حرف های کلی که مخاطب خود را پیدا نمی کند حرف های منطقه ای مشخص بزند تا بتواند لااقل رای نواحی خاصی را جذب کند. موسوی از این روش در اولین نطق تلویزیونی خود استفاده کرد. دوم، تاکید بر ادبیات عوامگرایانه به جای ادبیات نخبه گرا. حامیان موسوی عقیده دارند ادبیات او زیاده از حد نخبه گرایانه و فرهنگی است و باید در این چند هفته باقی مانده تا انتخابات به سرعت این ادبیات را ترک کند و به جای آن از ادبیاتی مردم پسند استفاده نماید. برخی از چهره های اصلاح طلب علت پریشانی موسوی در نطق جمعه شب را ناوارد بودن او در استفاده از ادبیات مردم پسند دانسته اند.
احمدی نژاد و آسودگی تبلیغاتی
در مقابل اما محمود احمدی نژاد هیچ تدارک تبلیغاتی وسیعی ندیده است. اعضای ستاد او تاکید می کنند که وی حتی آنها را از هزینه کردن برای چاپ پوستر و تبلیغات منع کرده و عقیده دارد دولت کار خودش را کرده و مردم هم انتخاب خواهند کرد. علاوه بر این احمدی نژاد سفرهای استانی دولت خود را که جزو وظایف روتین دولت در 4 سال گذشته بوده نیز فقط به این دلیل که شائبه فعالیت انتخاباتی در ذهن ها شکل نگیرد تعطیل کرده است. اکنون هواداران احمدی نژاد موظف شده اند فقط به بیان خدمات و دفاع از دستاوردهای دولت بپردازند و از هرگونه تعریض به کاندیداهای دیگر خودداری کنند. احمدی نژاد کار تا دقیقه 90 را بهترین تبلیغ می داند.