تحصن، سکانس دراماتیک سناریوی افراطیون

رفتارهای ساختارشکنانه
1- حاکمیت دوگانه: نخستین اقدام افراطیون دوم خردادی- که اینک خود را اصلاح طلب می نامند- طرح «حاکمیت دوگانه» بود تا به اصطلاح مشروعیتی را که به نظام بخشیده بودند، بازپس گیرند.
عباس عبدی به عنوان طراح این پروژه در یک مصاحبه مطبوعاتی در تاریخ 17/2/80 اعلام داشت: «دعوای امروز ما دعوای بین حکومت انتصابی و انتخابی است.»
سعید حجاریان عاقبت چنین حاکمیتی را کودتا یا انقلاب پیش بینی کرد⁽¹⁾ و اما هاشم آغاجری سرانجامی جز حاکمیت یگانه استبدادی را تصور نمی کرد.⁽²⁾
2- خروج از حاکمیت: در ادامه نزاعی که اصلاح طلبان بین دو حاکمیت متصور شده بودند به فکر افزایش قدرت بخش انتخابی (رئیس جمهور) افتادند و آن را در قالب لایحه دوقلو به مجلس بردند که با ناکامی مواجه شد. تهدید افراطیون در اعتراض به رد لوایح دوقلو «طرح خروج از حاکمیت» بود که عبدی درخصوص فلسفه آن می گوید: «مشروعیت نظام اسلامی ناشی از حضور اصلاح طلبان است و با خروج آنان از حاکمیت، مشروعیت نظام از میان رفته و نظام عملا دچار فروپاشی درونی می شود.»
استعفای دسته جمعی فراکسیون حزب مشارکت از مجلس، خروج همه دوم خردادی ها از حاکمیت، استعفای دولت و حتی استعفای عملی برخی از نمایندگان مجلس که توسط رسولی مهرپرور نماینده درگز کلید خورد، از جمله اقدامات این پروژه بود.
3- رفراندوم: برخی از اصلاح طلبان افراطی در میانه راه طرح استعفای دسته جمعی به مشکلات آن پی برده و پیشنهاد رفراندوم لوایح دوقلو را مطرح ساختند. چنانچه میردامادی رئیس کمیسیون امنیت ملی اعلام داشت: «اگر بتوانیم لوایح را به رفراندوم بگذاریم راه حل مطلوب و قانونی است اما اگر در مقابل آن هم مقاومت شود راهکار بعدی استعفا است.»⁽³⁾
پیش از آن رادیو آمریکا نیز گفته بود اکنون برای اصلاح طلبان راهی جز رفراندوم و خروج از حاکمیت باقی نمانده است.
در حالی که تعداد متقاضیان رفراندوم روبه افزایش بود برخی از افراطیون سعی داشتند موارد آن را از لوایح دوقلو به نظارت استصوابی، تشکیل هیات منصفه مطبوعات، قانون اداره صداوسیما، جرم سیاسی و... گسترش دهند.
4- تهدید و تضعیف جایگاه ولایت فقیه: از دیگر پروژه های افراطیون که از مدت ها قبل و به طرق گوناگون دنبال می گردید محدودسازی اختیارات ولی فقیه در قانون اساسی بود لکن در سال 82 به عنوان آخرین فرصت ها در کنگره پنجم حزب مشارکت سخن تفسیر دمکراتیک از قانون اساسی به میان آوردند که اختیارات ولی فقیه را سقف آن نه، کف آن می داند. حتی دبیرکل وقت حزب اعلام داشت: «اگر روزی مردم حتی اسلام و حکومت دینی را نخواستند چگونه از ولی فقیه عادل و حافظ اسلام باید اطاعت کنند.
5- گستاخی به ساحت رهبری: افراطیون با این طرح که باید رهبری انقلاب را به پذیرش شرایط خود وادار سازند اقدام به نامه نگاری گستاخانه نمودند. نامه اول که به علت لحن شدید آن به امضای بیش از 50 نفر از نمایندگان نرسید. لذا نامه دومی تهیه شد که در اختیار روزنامه واشنگتن پست قرار گرفت ولی در داخل پخش نشد. اما نامه سوم که موضوع جام زهر را مطرح می ساخت به امضای 127 نفر از نمایندگان رسید.
این نامه سبب بروز اختلافاتی میان لایه های مختلف اصلاح طلبان گردید و اعتراض بخش‌های معتدل‌تر را به دنبال داشت.
6- تحصن: و بالاخره در مورخ 21/10/82 تعدادی از نمایندگان رد صلاحیت شده مجلس ششم اقدام به تحصن 20 روزه‌ای نمودندکه هدف اولیه آن ایجاد جنجال سیاسی و جلب توجه افکار عمومی داخل و خارج به خود بود. از همین رو به نوشته خبرگزاری مهر تعداد خبرنگاران حاضر در محل تحصن بعضا به چندین برابر متحصنین می رسید. در این تحصن نه چندان جدی که در بعضی شب ها تعداد تحصن کنندگان به کمتر از ده نفر می رسید تنها چند بیانیه صادر شد که وقتی در یازدهم بهمن ماه این اقدام خاتمه یافت هیچ نتیجه دیگری جز استعفای چند تن از نمایندگان نداشت.
در بیانیه شماره13 متحصنین، تهدید شده بود در صورت عدم عقب نشینی شورای نگهبان، تعدادی از نمایندگان مجلس از سمت خود استعفا خواهند داد.
در این ارتباط اسامی 125 نفر ذکر شده که در میان آنها اغلب چهره های افراطی اصلاح طلبان دیده می شود.
مهم ترین چهره های این لیست عبارتند از: محسن آرمین، محمدرضا خاتمی، بهزاد نبوی، جمیله کدیور، سهیلا جلودارزاده، احمد شیرزاد، علی شکوری راد، محسن میردامادی، رجبعلی مزروعی، ناصر قوامی، حسین لقمانیان، جواد اطاعت، احمد پورنجاتی، شهربانو امانی، فاطمه راکعی، محسن صفایی فراهانی، شمس الدین وهابی، عبدالرحمن تاج الدین، اکبر اعلمی، ابوالفضل شکوری، جعفر کامبوزیا، الهه کولایی و... سرانجام در تاریخ 2/11/82 تعداد 126 تن از نمایندگان مجلس به موجب بیانیه شماره18 متحصنین استعفای نمایشی خود را در حالی که کمتر از 20 روز به برگزاری انتخابات مانده بود، به رئیس مجلس تقدیم داشتند.
حامیان تحصن
تحصن و استعفای نمایندگان نه تنها با حمایت مردمی مواجه نگردید بلکه ملت شریف ایران که معمولا در بیانیه های متحصنین با این عنوان مورد خطاب قرار می گرفتند از ردصلاحیت نمایندگانی که در طول خدمت خود کمتر به یاد آنها بودند، استقبال نموده و در انتخابات اول اسفند82 نیز با عدم اقبال خود به اصلاح طلبان تایید صلاحیت شده، پیام خود را آشکار ساختند.
البته این اقدامات حامیانی نیز داشت که اغلب آنها در آن سوی مرزها، حمایت خود را اعلام داشته و البته هنوز نیز به حمایت خود ادامه می دهند.
در پایان به برخی از گروه های حمایت کننده از حرکت اصلاح طلبان افراطی در تحصن خود اشاره می گردد:
1- پارلمان اروپا با صدور قطعنامه
2- گروهک کمونیستی جوانان مبارز آلمان
3- گروهک سوسیالیست های ایران
4- نماینده ای از حزب دمکرات آزاد در پارلمان آلمان
5- کانون دفاع از دمکراسی ایران در هلند
6- سازمان مشروطه خواهان ایران (خط مقدم)
7- شورای هماهنگی اتحاد جمهوری خواهان ایران
8- سازمان فدائیان خلق که با صدور بیانیه ای همراهی خود را با حزب مشارکت در تحریم انتخابات مجلس هفتم اعلام داشته بود.
افراطیون با ناکامی در حلقه های پیشین خود، این سناریو را در پرده های آخر با ادامه فشار به دولت جهت تعویق انتخابات تاسرحد تعطیلی آن پیش بردند و نهایتا به تحریم انتخابات مجلس هفتم پرداختند.