جنگ نامرئی در لبنان

 با اتمام تجاوزات رژیم صهیونیستی علیه لبنان و اعلام آتش بس - که البته دراوایل هفته جاری توسط اسرائیل نقض شد - حزب الله لبنان که تاکنون درعرصه مقاومت ودفاع ازمنافع ملی لبنان تمام توان خود را به کارگرفته بود ، وارد عرصه بازسازی و امداد رسانی اجتماعی شد تا به سروسامان دادن به صدها لبنانی که درنتیجه یک ماه حملات صهیونیست ها آواره شده اند بپردازند. این مسائل درحالی است که آمریکا نگرانی شدید خود را ازابتکار عمل حزب الله در بازسازی لبنان اعلام کرده وسعی درمحدود کردن آن دارد ؛ چرا آمریکا نسبت به آن مساله حساسیت دارد ؟ سناریوی های مقابله با حزب الله دراین عرصه چیست ؟

* ابعاد و پیام های بازسازی

همزمان با برقراری آتش بس ، سید حسن نصرالله دبیر کل حزب الله لبنان طی یک پیام تلویزیونی قول همکاری و مساعدت حزب الله را به آوارگان جنگ داد به دنبال این مساله صدها نفر از آوارگان لبنانی جهت ثبت نام برای گرفتن کمک از حزب الله اقدام کردند در این زمینه آنچه حزب الله تاکنون انجام داده است عبارتست از :

1-اولین اقدام حزب الله توزیع کمک نقدی تا سقف 12 هزار دلار درمیان خانواده هایی که دردوران بمباران صهیونیست ها خانه های خود را ازدست داده اند ، بود که این مبلغ برای یک سال اجاره یک واحد مسکونی و خرید لوازم زندگی پرداخت شده است .

2- ساختن واحدهای مسکونی جدید توسط حزب الله که قرار است طی یک سال آینده تکمیل شود ازدیگر برنامه های حزب الله است .

3- اقدامات امنیتی جهت جلوگیری ازسرقت ازمنازل ویران شده جنوب لبنان وکنترل اوضاع منطقه جهت ایجاد آرامش. حزب الله علاوه براین مسائل سعی دارد تا مانع از اقدامات واختلافات داخلی لبنان شود. با این حال هزینه های بازسازی جنوب لبنان صدها میلیون دلار بر آورد شده وبه گفته یکی از مسئولان ثبت نام از آوارگان، تنها دربیروت 190 خانه به کلی ویران شده و 90 خانه شدیدا آسیب دیده است . این مسائل درحالی است که سید حسن نصرالله تاکید کرده بود که حزب الله هزینه بازسازی لبنان را به هرشکلی تامین خواهد کرد هر چندان هزینه سنگین باشد ، این مسائل درحقیقت چند مساله را روشن می‌سازد:

الف-کمک حزب الله به مردم واقدام جهت بازسازی لبنان دیگر از توانمندیها،‌امکانات و تجهیزات بسیار خوب حزب الله است که آن را از قدرت زیادی در لبنان برخوردار می سازد . این کمک ها همچنین نشان می دهد که رژیم صهیونیستی در جنگ نتوانسته توانمندیهای حزب الله را از بین ببرد .

ب-اقبال وا نتظار مردم لبنان از بازسازی مناطق ویران شده توسط حزب الله نشان می‌دهد که نه تنها حزب الله از قدرت وپشتیبانی زیادی دربین مردم برخوردار است بلکه مردم لبنان در عرصه های سیاسی ، اجتماعی وا منیتی تنها حزب الله را یاری دهنده وحافظ حقوق خود می دانند .

ج- اقدامات حزب الله درگذشته یعنی کمک رسانی در حوزه خدمات شهری و رفاه مردم لبنان باعث شده تا امروزه هم ضمن برخورداری از حمایت مردمی گسترده، توانایی اداره کشور لبنان را درعرصه هایی غیر امنیتی داشته باشد . با این وجود ، ظرفیت های لازم در درون حزب الله جهت کسب پست های مدیریتی در آینده تضمین شده وحزب الله می تواند درمواقع بحرانی از آن استفاده نماید.

د- کمک رسانی ، حضور فعال در صحنه اجتماعی و مدیریت مناطق جنگ زده توسط حزب الله علاوه بر وحدت بخشی به مردم لبنان حول یک تشکل شیعی، باعث خنثی سازی سناریوهای پنهان رژیم صهیونیستی و آمریکا در دستیابی به یک هدف غیر مستقیم ودرعین حال اساسی ، یعنی  حضور درجنوب لبنان که منطقه استراتژیک نفوذ حزب الله می باشد، شده است .

* سناریوهای بازسازی رقیب

 آنچه مسلم است اینکه اقدامات حزب الله به عنوان یک تشکل شیعی پیروز درجنگ ، درراستای بازسازی لبنان بر میزان حمایت های مردمی واستوار شدن جایگاه آن حزب افروده وجریانات سیاسی مخالف در فضای سیاسی – اجتماعی لبنان را با چالش مواجه می سازد بنابراین اقداماتی در خارج از مرزهای لبنان از سوی کشورهای ذی نفع صورت می گیرد که از آغاز و روند بازسازی این کشور توسط حزب الله به شدت ابراز نگرانی کرده ودرپی محدود ساختن آن می باشند .

الف- اقدامات اروپائیان : بررسی اقدامات اروپائیان دربازسازی وکمک به لبنان ریشه در بازیگری اروپا درمقابل بحران لبنان دارد. درواقع ریشه یابی نوع اقدامات اروپائیان دراین مورد هم خود به واکاوی عمیق رفتار آنها به دوران بعد از جنگ دوم نیاز دارد یعنی زمانیکه کم کم اروپا تسلط خود را بر معادلات جهانی ازدست داده و با حاکم شدن فضای دو قطبی عملا به بازیگری بی خاصیت تبدیل شد . واقعیت این است که امروزه هم که فضای دوقطبی و جنگ سرد به پایان رسیده اروپائیان با قرارگرفتن درچارچوبهای رفتاری آمریکا نمی توانند نقشی فراتر از آنچه دردوران بعد از جنگ دوم جهانی داشته اند ، ایفا نمایند  و تنها رفتار عملی آنها برگزاری کنفرانس ها، جلسات واقدامات کمک رسانی است که هدف ونتیجه آن اعلام موجودیت  و تلاش جهت نفوذی محدود درمنطقه مورد نظر است . بنابراین اروپائیان درهمین راستا قراراست در 9 شهریور اجلاسی را دراستکهلم سوئد برگزار کنند تا به موضوع اعطای کمک رسانی به لبنان بپردازند. پیش بینی می شود که اروپائیان مایل نباشند کمک های خود را به حزب الله داده بلکه آنها نیز  سعی دارند تا با تقویت دولت لبنان به بازسازی نفوذ خود درلبنان بپردازند . توضیح آنکه درطول تاریخ همواره دولت لبنان دارای تعاملات نزدیک با اروپا و فرانسه بود چرا که طبق سیستم انتخاباتی لبنان که توسط فرانسویان طراحی شده است رئیس جمهور باید مسیحی باشد وآن مساله به معنای ارتباط و تعامل مثبت دولت لبنان با اروپا است . درحقیقت شدت وضعف برخورد دولت با حزب الله تا حد زیادی درهمین تعامل نهفته است.

ب – اقدامات اعراب واجلاس قاهره :کشورهای عربی منطقه که درطول جنگ اسرائیل علیه لبنان موضعی منفعلانه اتخاذ کرده بودند، درروزهای بعد از جنگ سعی دارند تا با برگزاری جلسات کمک به لبنان موقعیت خود را در افکار عمومی مردم کشور خود در منطقه بازیابند . درآن راستا کشورهای عضو اتحادیه عرب دراوایل هفته جاری درقاهره گرد هم آمدند تا به بررسی راههای کمک به لبنان بپردازند . به نظر می رسد می توان اهداف ذیل را از ارائه کمک اعراب به لبنان برشمرد:

1- بازسازی موقعیت کشورهای عرب درنگاه لبنانیان وسایرمسلمانان ایجاب می کند که به ارائه کمک بپردازند . درواقع اتحادیه عرب با برگزاری چنین اجلاس هایی ضمن تحکیم موقعیت خود ، سعی دارد مانع از بازیگری عوامل دیگری همچون ایران ، سوریه وغرب درلبنان جلوگیری کند.

2- ارائه کمک های عربستان ودیگر کشورهای عربی به دولت لبنان بجای نیروهای مقاومت حاکی ازآن است که اعراب منطقه به شدت ازنقش اساسی حزب الله دربازسازی لبنان که منجربه افزایش محبوبیت و جایگاه آن می شود، نگران بوده وسعی در محدود نمودن آن دارند. درواقع می توان گفت محدود کردن حزب الله توسط اعراب در راستای خنثی نمودن جنبش های اسلامی منطقه که گسترش آنها سران محافظه کار عرب را با چالش های جدی مواجه می سازد ، قراردارد.

 3- تلاش جهت بازسازی پایه های اقتصادی وزیرساخت های حیاتی لبنان به منظور تقویت دولت درمقابل حزب الله وایجاد دولتی غیر انقلابی و درتعامل با رژیم صهیونیستی ازدیگر اهداف اعراب در بازسازی لبنان واهداء کمک به دولت لبنان می باشد.

 ج – دست اندازی های آمریکا : طبق اعلام خبرگزاری ها وروزنامه های مختلف آمریکایی ها به شدت ازبرنامه ریزی حزب الله جهت بازسازی ویرانی های ناشی از جنگ وکمک به آوارگان نگران بوده وبه دنبال اقدام فوری جهت متوقف نمودن آن می باشند .درپاسخ به چرایی وهدف آمریکا ازاین اقدامات می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

1- بدیهی است که هدف آمریکا و رژیم صهیونیستی ازحمله به لبنان ونیز اعمال نفوذ در صدورقطعنامه 1701 ازطرف شورای امنیت ، ازبین بردن حزب الله  و کاستن ازنقش محوری آن در صحنه سیاسی – اجتماعی لبنان است . بنابراین آمریکا ورژیم صهیونیستی سعی دارند تا ازاقدامات خدمات رسانی حزب الله که به ارتقاء و محبوبیت بیشترش درلبنان می انجامد ، ممانعت به عمل آورند.

 2- اقدامات بازسازی لبنان توسط حزب الله ، آن را در نظرگروه های اسلامی منطقه به عنوان یک الگو جلوه می دهد  که نه تنها دامنه تحرک وفعالیت خود را گسترش می دهند بلکه با الگو گرفتن از حزب الله بر میزان محبوبیت مردمی خود نیز می افزایند چه اینکه هم اکنون جنبش های اسلامی اخوان المسلیمن درمصر وسایرکشورهای عربی به این امر روی آورده اند.

 3- اما نکته مهم واصلی دراین میان جهش وبازتاب دوباره انقلاب اسلامی ایران است .  درحقیقت شکل گیری حزب الله لبنان که خود ازتاثیرات مستقیم وبازتاب های غیر قابل انکار انقلاب اسلامی است، امروزه خود به کانونی تبدیل شده که پیام انقلاب اسلامی را دوباره به سرزمین های اسلامی منطقه وشمال آفریقا وحتی به اروپا گسترش می دهد . باید توجه داشت که از این تاریخ به بعد از این مساله می توان به عنوان گسترش موج دوم انقلاب اسلامی یاد کرد وبه شدت طرح های آمریکایی را با چالش مواجه ساخت . آمریکا که تمام تلاش خود را به کاربسته است تا مانع از گسترش وپخش انقلاب اسلامی شود امروزه با پیروزی حزب الله لبنان درمنطقه شاهد تکثر انقلاب اسلامی است . دراین میان نکته مهم دیگر اینکه آمریکا درراستای مقابله با انقلاب اسلامی وجریان اسلام گرایی شیعی ، نوعی افراط کاری وضد شیعی مثل روی کار آوردن  طالبان والقاعده را درافغانستان راه انداخت که امروزه شاهد رشد دوباره فعالیت های آنان هستیم لیکن با گسترش نفوذ وافزایش جایگاه حزب الله درمنطقه وجهان ، طرح های آمریکا در آن زمینه هم خنثی شده وبا بن بست مواجه شده است بنابراین درتحلیل نهایی باید گفت که به هرمیزان برقدرت و جایگاه حزب الله افزوده شود به همان میزان دامنه وگستره نفوذ آمریکا درمنطقه محدوده می شود. با این سخن روشن می شود که انجام هرگونه فعالیت ازسوی حزب الله ( همانند بازسازی لبنان ) که به افزایش محبوبیت آن دربین جریان اسلامی متعادل بینجامد در حقیقت نوعی بازسازی استقلال وجایگاه مسلمانان در منطقه می باشد.