تحلیل گاردین از اختلاف میان دیک چنی و رایس

ایران و آمریکا در حالی برای دور دوم مذاکرات درباره عراق آماده می شوند که در چند هفته اخیر، جنگ سرد میان دو کشور شدت گرفته است.

علاوه بر آن وزارت خارجه آمریکا در موضع جناح میانه روتر از دیگر جناحهای این کشور تلاش دارد تا با ایجاد راهکارهای مناسب، مانع از تشدید تنشهای موجود در روابط ایران و آمریکا شود تا شاید بتواند با به نتیجه رساندن مذاکرات عراق، موضع خود در برابر جناح چنی در کاخ سفید و کنگره را تقویت کند.

اما جناح وابسته به نومحافظه کاران به رهبری دیک چنی معاون رئیس جمهور آمریکا، که گروه گسترده ای از مسؤولان این کشور را تشکیل می دهند، تلاش دارند تا فشارها علیه ایران را تشدید کنند، بنابراین هم اکنون دو دیدگاه در هیأت حاکمه آمریکا وجود دارد: دیدگاه مقابله با قدرت نمایی نظامی، که جناح وابسته به چنی و لابی صهیونیسم در کنگره و کاخ سفید، پیگیر آن هستند. و دیدگاه مقابله با ایران از راه دیپلماسی و ایجاد اجماع بین المللی علیه تهران که جناح حاکم بر وزارت خارجه آمریکا آن را در دستور کار خود دارد.

از این دو دیدگاه طیف گسترده ای از دولتمردان دو حزب جمهوریخواه و دموکرات را دولت و کنگره آمریکا در بر می گیرد و حتی بخشی از کارشناسان غیر حکومتی مسائل سیاسی و نظامی آمریکا نیز در راستای این دو دیدگاه حرکت می کنند. مخالفان مذاکره با ایران درباره عراق بر این باورند که چنین روندی، می تواند بر موضع آمریکا در برنامه هسته ای ایران تأثیر منفی بگذارد.

«مارک گرشت» از مؤسسه اینتر پریزبرین بر این اعتقاد است که هر چه آمریکا در این مذاکرات غرق شود، امکان برخورد شدیدتر با ایران کمتر خواهد شد.

وی که نمونه ای از تفکر نئومحافظه کاری در آمریکا به شمار می رود، استدلال می کند که چون ایران و آمریکا منافع متضادی در عراق دارند، امکان دستیابی به همکاری این کشور با آمریکا در عراق دست نیافتنی است.

جناح نومحافظه کار آمریکا می گوید: مذاکرات ایران و آمریکا درباره عراق، موجب نارضایتی هم پیمانان عرب آمریکا در منطقه تقویت و وزنه ایران در برابر متحدان آمریکا در منطقه می شود.از این روست که طرح مشارکت نماینده عربستان در مذاکرات عراق را نیز ارایه کرده اند. البته در این میان دیدگاههای میانه رو در آمریکا، همچون «گری سیک» بر این باورند که ایران و آمریکا می توانند روی منافع مشترک در عراق و منطقه همکاری کنند، مباحثی چون امنیت و ثبات داخلی عراق و حمایت از دولت مرکزی این کشور می تواند محور این همکاریها باشد.

این گروه می گویند: آمریکا باید منافع ایران در عراق را در نظر بگیرد. زیرا در غیر این صورت، راه به جایی نخواهد برد. البته این گروه هم اکنون در اقلیت هستند. بنابراین آمریکا هم اکنون سیاست آمیخته ای از قدرت نمایی و فشار سیاسی را در ازای ایران در دستور کار دارد که هر دوی آنها با هدف مهار ایران و عراق و منطقه طراحی شده است. از این رو، حکومت آمریکا به موازات ایجاد ارتباط با ایران، فعالیتهای خود علیه تهران را در جبهه های متعددی تشدید کرد، که فشار بر کشورهای عرب منطقه برای ایجاد اتحاد ضد ایرانی، دادن مأموریت ویژه به سیا برای بی ثباتی در ایران و ایجاد مشکلات پولی و بانکی برای ایران در عرصه بین المللی و همچنین درخواست بودجه 90 میلیون دلاری برای تأثیرگذاری بر نهادهای مردمی از راه رسانه و ایجاد ارتباط با محافل علمی و فرهنگی «اجرای دیپلماسی عمومی» بخشی از این اقدامهاست که به همراه مذاکره با ایران در عراق در حال رخ دادن است. نتیجه اینکه طیف کلی حاکم بر آمریکا، مذاکرات با ایران درباره عراق را با هدف مهار ایران در عراق و منطقه انجام می دهند و هرگاه راه مذاکرات از این هدف منحرف شود و به نتیجه مطلوب آنان نرسد، این مذاکرات را قطع کرده و همه توافقهای انجام شده را زیر پای خواهند گذاشت.

لذا با توجه به آن چه گفته شد، بهترین گزینه در مقطع کنونی برای ایران و جناح میانه رو آمریکا، ادامه مذاکرات است، هرچند باید توجه کرد که مذاکره تنها یکی از راهکارهای هیأت حاکمه آمریکا برای پیروزی مقابل ایران است و نباید از چندین برنامه دیگر کاخ سفید که به موازات مذاکره پیگیری می شود غافل ماند.

رایس برای نشان دادن حسن نیت خود ادعا کرده است که بازداشت چهار آمریکایی «هاله اسفندیاری، کیان تاجبخش و علی شاکری و نازی عظیمی» نمی تواند بر روی مذاکرات ما با ایران تأثیری داشته باشد. وی در مقایسه این مسأله با بحران گروگانگیری سال 1979 گفت: لازم نیست به مسایل گذشته و تاریخی باز گردیم. ضمن این که من بر این باورم که وضعیت آن زمان نیز با امروز بسیار متفاوت بوده است و بازداشت شدگان کنونی، ربطی به تلاشهای ما در دیگر زمینه ها ندارند.

این موضعگیری رایس اگرچه کپی برداری از موضعگیری آلبرایت وزیر خارجه کلینتون دموکرات می باشد، اما اگر در آستانه مذاکرات دور دوم، ایران و آمریکا برای زندانیان دستگیر شده خود به توافق برسند، می توان به چشم انداز مذاکرات ایران و آمریکا امیدوارتر بود.