رهبری و حفاظت از مردمسالاری

امیرعلی محقق
نظرات رهبری در باب انتخابات همواره بر وجهی ایجابی استوار بوده است و معظم له همواره این امر را تبلور وجه مقبولیت نظام دانسته و بر مشارکت تام در آن تاکید داشته اند.از همین روست که سالهای پس رحلت امام ایشان نگهبان اسلامیت و حامی جمهوریت نظام بوده اند .این امر البته معطوف به خاستگاه سیاسی ایشان نیز هست . در اندیشه سیاسی ایشان نقش جمهور نقش بی بدیلی است که حراست از آن استواری نظام را تامین می کند. نظر صریح ایشان این است که :
«... مسوولیت رهبری در نظام جمهوری اسلامی این است که مراقب باشد نگذارد جهتگیری نظام اسلامی تغییر کند و از سمت هدفها منحرف شود. دست اندرکاران اجرایی کشور در بخشهای مختلف، هر کدام وظایفی دارند. ما باید نگذاریم نظام جمهوری اسلامی از این جهتگیری زاویه پیدا کند و منحرف شود.خدا و مردم و اراده ی مردم هم مورد اتکاء است. در درجه ی اول هدایت و دستگیری الهی، و بعد عواطف پرشور مردم به ما نوید می دهد که می توانیم در این راه پیش برویم...» (در دیدار مردم جیرفت، 17/2/1384)
بنابراین می بینیم که تاکید ایشان بر جمع مقبولیت و مشروعیت است که انتخابات را در نظر ایشان ارزشمند جلوه می دهد. ایشان در باب انتخابات ایده های دیگری نیز دارند و آن را از حیث توجه به روشهای مردمسالارانه مهم می دانند:
«... انتخابات از جهت دیگر هم مهم است، و آن این است که انتخابات نماد حرکت اسلامی در کشور ماست. انتخابات، هدیه ی اسلام به ملت ماست. امام بزرگوار ما حکومت اسلامی به روش انتخاباتی را به ما یاد داد. حکومت اسلامی در ذهن ها و خاطره ها به شکل خلافت های موروثی به یادگار مانده بود؛ خیال می کردند حکومت اسلامی یعنی مثل خلافت بنی امیه و بنی عباس یا خلافت ترکان عثمانی؛ یک نفر با نام و شکل ظاهری خلیفه، اما با باطن و عمل فرعون و پادشاهان مستبد؛ بعد هم که از دنیا می رود، یک نفر را به جای خود معین کند. در ذهن مردم دنیا، حکومت اسلامی به این شکل تصویر می شد که بزرگترین اهانت به اسلام و حکومت اسلامی بود. امام، حکومت اسلامی به روش انتخابات مردم و حضور مردم و تعیین منتخب مردم را - که لب اسلام است - بار دیگر برای مردم ما معنا کرد و در جامعه ی ما تحقق بخشید...»( حرم محترم امام خمینی (ره)، 14/3/1384)
این سخن در واقع خط بطلانی بر مدعیات متحجران ودر عین حال سکولارهاست که نقش مردم را در انتخابات و اساساً در فرایندهای مرمسالارانه در نظام جمهوری اسلامی بر نمی تابند .اما رهبری معظم انقلاب در باب دست به دست شدن قدرت و چرخش نخبگان نیز نظریات مهمی را ابراز داشته اند که می تواند به مثابه دلیلی متقن برای وجه مردمی نظام باشد:
«... این یکی از افتخارات ماست که دست به دست شدن قدرت اجرایی در بهترین شکل و با شیرین ترین وضع در کشور ما انجام می گیرد؛ این را انقلاب به ما بخشید؛ این را اسلام به ما داد؛ این را احساس مسوولیتی که ناشی از تفکر اسلامی و نگاه اسلامی به انسان و تعهد و مسوولیت انسان است، به ما ارزانی داشته است. در این میدان کار و تلاش، جمعی می آیند و در فرصت معینی زحمتشان را می کشند، عرق می ریزند و شب و روز تلاش می کنند؛ بعد اینها از صحنه خارج می شوند و کسان دیگری جای آنها می آیند؛ کار را از آنها تحویل می گیرند و بر اساس پیشرفت ها و توفیقات آنها کار را ادامه می دهند. کار و مسوولیت باید بر همین اساس باشد؛ یعنی باید از توفیقات، تجربیات و پیشرفت های هر مجموعه یی که کار و خدمتی را انجام می دهند، بعدی ها بهره ببرند و روی بنای آنها ادامه ی خدمت دهند. ما حد یقف نداریم؛ یعنی این طور نیست که اگر فرض کنیم ما توانستیم مسأله ی اشتغال را به طور کامل حل کنیم، حرکت ملت ما و کشور ما دیگر به نهایتش رسیده؛ نه، تازه شروع می شود.
ما در پیشرفت خود حد یقف و منتهی الیهی نداریم. ملت ما، ملت بزرگی است. کشور ما، کشور ثروتمندی است. تاریخ ما، تاریخ پرافتخاری است. انتظار از این ملت، از این تاریخ و از این کشور، انتظار زیادی است. بر اثر فشار استبداد و دخالت بیگانگان و ناتوانی و بی عرضگی بسیاری از حکومت های قبل از انقلاب در این کشور، ما چند قرن عقب افتادگی داریم؛ این عقب ماندگی ها را باید بسرعت جبران کنیم. ما هرگز آن ملتی نبودیم و نباید باشیم که قدرتهای سیاسی یی در دنیا به اتکاء علم و پیشرفت فناوری شان بتوانند در میدان هایی که به آنها مربوط نیست، به ملت ما زور بگویند و ما ناگزیر باشیم زور آنها را بپذیریم. ما باید ملتی باشیم روی پای خودمان و متکی به قدرت خودمان؛ در جایگاهی که به معنای واقعی کلمه، شایسته ی ملت ایران است. این، کار و تلاش لازم دارد؛ این چیزی نیست که روزی متوقف شود.
هر کدام از ماها که روی صحنه ی این کار و آزمون بزرگ خدمت به ملت می آییم، برهه یی از عمر خود را کار و تلاش می کنیم؛ به قدر توان و همت خود خدمت می کنیم و کمکی می رسانیم و این گردونه را به پیش می بریم؛ بعد هم دیگری می آید و این راه را ادامه می دهد، و دیگرانی خواهند آمد. نسل جوانی که امروز در کشور ما دارد تربیت می شود، قابل مقایسه ی با دوره ی جوانی ما نیست؛ هوش و توانایی ها و امید و همتش خیلی بالاست؛ اینها مدیران بسیار خوبی برای آینده خواهند بود. ما باید کشور را برسانیم به دست مدیران جوانی که نسل به نسل و پی درپی از راه خواهند رسید تا این راه ان شاءالله ادامه پیدا کند. و این در کشور ما متکی است به جابه جایی نرم و آرام و همراه با محبت و برادری در مسوولیت ها و مأموریت ها و در کسانی که این مأموریت ها را بر عهده می گیرند. این روحیه ی برادری را هم باید حفظ کنید...»( در دیدار هیأت دولت، 10/5/1384)
اینچنین است که انتخابات در جمهوری اسلامی وجهی جاودان کسب می کند .جاودانی که ریشه در تلفیق حقانیت و مقبولیت در فلسفه سیاسی این حکومت دارد و به همان وجهی که حقانیت را گرامی می دارد مقبولیت را نیز ارج می نهد و دافع هر گونه تنگ نظری متحجرانه و تسامح اباحه گریانه است. فلسفه ای که هم« جمهوری» است و هم «اسلامی».