مطبوعات بحران‌زده اروپا/زهرا سلیمی

بصیرت: «بحران اعتبار» بر تمامی رسانه‌های غرب سایه گسترده است. اولین مطبوعاتی که در گرداب بحران قرار گرفتند روزنامه‌ها و خبرگزاری‌های بزرگ امریکا بودند. بیشتر آنها به دلیل کاهش تقاضا برای نسخه‌های چاپ شده و روی آوردن مشتریانشان به اینترنت اعلام ورشکستگی کردند. اکنون دامنه بحران به رسانه‌ها و مطبوعات به اروپا کشیده شده است. اخیراً دومین گروه مطبوعاتی بزرگ آلمان «آلگماینه سایتونگ» در یک تصمیم ناگهانی اعلام کرد که به دلیل مشکلات عدیده از عضویت در خبرگزاری آلمان (دی پی ای) خارج می‌شود. این تصمیم بحث تازه‌ای را در زمینه نقش دولت‌ها و مدیریت مطبوعات مطرح می‌کند. نشریات زنجیره‌ای سایتونگ با اتخاذ این تصمیم تا حدی توانستند از بیکار شدن بسیاری از خبرنگاران جلوگیری کنند اما به اعتقاد مسئولین خبرگزاری آلمان، از دست دادن چنین بازوی رسانه‌ای قدرتمند تأثیر مستقیم بر عملکرد آینده این خبرگزاری خواهد داشت.
مایکل سگبرز می‌گوید: عملکرد یک خبرگزاری را نباید با عملکرد یک کارخانه خودروسازی یکسان انگاشت. در یک خبرگزاری از دست دادن مخاطب و کاهش درآمدها تأثیر مستقیم بر کیفیت خبرها می‌گذارد. آن سوی بحران مطبوعات اروپا منازعه شدید میان خبرگزاری‌های آلمان و فرانسه برپاست که خود بخشی از بحران روبه رشد صنعت بیمار مطبوعات در اروپاست. خبرگزاری مستقل آلمان، رقیب فرانسوی خود را متهم به فریب مشتریانش کرده است.
خبرگزاری آلمان که نیم قرن از حیات آن می‌گذرد جنگی رسانه‌ای علیه رسانه‌های فرانسه به راه انداخته است. این خبرگزاری توسط حق عضویت مشتریان تأمین می‌شود. حال آن که دولت فرانسه 40 درصد از هزینه‌های خبرگزاری رسمی این کشور را برعهده دارد. زمانی که خبرگزاری فرانسه تحت تأثیر بحران اقتصادی و سیاسی دچار چالش شد، دولت فرانسه بسته‌ای 845 میلیون دلاری به علاوه عضویت رایگان برای جوانان را در اختیار این خبرگزاری قرار داد.
نیکولا سارکوزی رئیس جمهور فرانسه در ماه ژانویه اعلام کرد که دولت‌های اروپایی باید مانع از ورشکستگی مطبوعات شوند. ولی باور کارشناسان براین است که این گونه اقدامات دولت فرانسه، با هدف دخالت و تأثیرگذاری بیشتر بر مطبوعات انجام می‌شود. در بسیاری از کشورها مانند انگلیس، کانادا و استرالیا هزاران خبرنگار و روزنامه‌نگار با عنوان خدمت در مطبوعات دولتی در استخدام دولت هستند. از طرفی دولت‌ها با پرداخت غیرمستقیم یارانه به مطبوعات در خط‌مشی آنها اعمال نظر می‌کنند. در امریکا، دولت تصمیم گرفته از طریق کمک‌هایی مثل برداشتن هزینه‌های پستی یا برقراری روابط ارگانیک با مدیران پرنفوذ مطبوعات بر رسانه‌ها تأثیر بگذارد و یا در انگلستان مطبوعات را از شمول مالیات بر ارزش افزوده خارج کرده‌اند. لکن در فرانسه دامنه مداخلات دولت بیشتر شده است. علاوه بر کمک 2 میلیارد دلاری دولت به مطبوعات، روزنامه‌های فرانسه در میان دیگر کشورهای اروپایی از بالاترین نرخ یارانه بهره می‌برند.
به گفته کارشناسان مطبوعات نمی‌توانند با این بسته‌های حمایتی و مشتریان را تشویق به اقبال دوباره به خرید روزنامه نمایند. در این فضای بحران زده کاهش خوانندگان موجب سرخوردگی کارکنان روزنامه‌ها و تضعیف محتوای آنها می‌شود.