سایه «مذاکرات قاهره» بر امنیت پایتخت

بصیرت: جلسه پر تنش اعضای مجمع روحانیون مبارز روز گذشته به صدور بیانیه‌‌ای دیگر منجر شد تا مقدمه جدیدی بر «آشوب‌های خیابانی» اخیر باشد.
این بیانیه که سومین بیانیه «مجمع» پس از انتخابات 22 خرداد است، ساعات‌ پایانی دوشنبه شب به روی سایت‌های خبری رفت و بر ترافیک بیانیه‌های موسوی و حامیانش افزود. نوشتار «تحریک‌آمیز» مجمع روحانیون مبارز که حلقه دیگری از زنجیره بیانیه‌های «آشوب‌زای» اخیر محسوب می‌شود، ارتباط محسوسی با حوادث خونین شنبه شب دارد.
اغتشاشات اولین شب هفته جاری که درست 30 ساعت پس از بیانات صریح رهبر انقلاب در نماز جمعه به وقوع پیوست، پرهزینه‌ترین آشوب روزهای پس از انتخابات بود. رهبر انقلاب در خطبه‌های نمازجمعه اخیر، باب قانون و محبت را باز دانسته و از همگان خواسته بودند به رفتارهای قانونی روی آورند. اما آشوب 30 خرداد که فردای ایراد این خطبه‌ها برگزار شده و ده‌ها کشته و زخمی بر جای گذشته، در واقع حاصل فراخوانی بود که طی آن مجمع روحانیون، حامیان خود را به ادامه اعتراضات خیابانی دعوت کرد.
این دعوت با صدور بیانیه‌ای صورت گرفت که اکثریت اعضای این تشکل یا با آن مخالف بودند و یا از آن بی‌خبر. حجج اسلام حسن صانعی، نظام زاده، آشتیانی، حمید روحانی، حسن رحیمیان و ... از جمله اعضای اصلی و یا مؤسسین این تشکل هستند که این بیانیه را اساساً ندیده و یا با آن مخالف بوده‌اند. با این حال «مجمع روحانیون» ترجیح داد تا تجمع را تنها دو ساعت پیش از برگزاری، لغو کند اما این تاکتیک سیاسی هرگز مانعی در برابر شکل‌گیری این تجمع غیرقانونی نشد.
براین اساس لغو دیرهنگام این تجمع غیرقانونی که به دلیل تعلل عمدی و چندساعته موسوی خوئینی‌ها، دبیر مجمع روحانیون صورت گرفت، تلاشی تلقی شد برای فرار از بار مسئولیت و پیامدهای آشوبی که خیابان آزادی را قرار بود در بر بگیرد. از این رو خوئینی‌ها اولین متهم خسارت‌ها و خون‌های ریخته شده در شنبه شب لقب گرفت. اما 13 کشته و ده‌ها زخمی در این ناآرامی که نشان از یک آشوب سازماندهی شده داشت، غربی‌ها را چنان سر ذوق آورد که نقاب‌های دیپلماسی را در کاخ‌های خود جا بگذارند و برای تشویق عاملان این آشوب به سرعت خود را از پنجره رسانه‌های تحت امرشان به خانه‌های مردم برسانند.
این در حالی است که پس از انتخاب اوباما به ریاست کاخ سفید، سابقه نداشت تا حاکمان امریکا و برخی کشورهای اروپایی این چنین بی پروا و غیر دیپلماتیک علیه نظام مردمی در کشورمان سخن بگویند. این هماهنگی میان مواضع تند مجمع و خاتمی با بی‌پروایی کاخ سفید، ناخودآگاه اذهان را متوجه جلسه‌ای می‌کند که از برگزاری آن کمتر از یک ماه می‌گذرد؛ همان جلسه‌ای که در قاهره برگزار شد و در آن هیأت عالی‌رتبه امریکایی محمد خاتمی را به میهمانی خواندند و انتخابات ایران را با حضور او به تجزیه و تحلیل نشستند. این ماجرا از یازدهم خردادماه آغاز شد، هنگامی که خاتمی در هیاهوهای انتخابات و مناظره‌ها، برای شرکت در کنفرانس بین المللی «گفت‌وگوی تمدن‌ها و تنوع فرهنگی» به تونس رفت. همگان گمان می‌کردند که وی صرفاً جهت بیان دیدگاه شخصی درباره یک موضوع فرهنگی تهران را ترک کرده است. اما خاتمی علاوه بر تونس مقصد دیگری نیز داشت. بنابر آنچه در برنامه رئیس بنیاد باران نوشته شده بود، «قاهره» پایتخت مصر، دیگر مقصد او بود. قصد خاتمی از سفر به مصر البته اگرچه مانند اصل سفر وی اعلام نشد، اما همزمانی آن با سفر رئیس جمهور امریکا و یک تیم از مقامات عالیرتبه همراه وی به مصر می‌توانست مشخص کند که خاتمی از این سفر به دنبال چه دستاوردی بوده است.
باراک اوباما پنجشنبه سه هفته پیش، مصادف با 14 خردادماه در صدر یک هیأت عالیرتبه به قاهره رفته بود. در این زمینه گزارش‌های منابع خبری حاکیست که خاتمی پس از ورود به قاهره، شخصاً ملاقات‌هایی با یک تیم عالیرتبه از مقام‌های امریکایی حاضر در قاهره داشته است. اگرچه «به کلی سری» بودن این ملاقات مخفیانه و محرمانه مهمترین مانع برای درز اطلاعات و سخنان رد و بدل شده در آن است اما آنچه از منابع نزدیک به خاتمی در این مورد به بیرون درز کرده مشخص می‌کند که سخن اصلی در این ملاقات درباره انتخابات ریاست جمهوری دهم بوده است. «عدم حمایت صریح از اصلاح‌طلبان تا پیش از انتخابات» و همچنین «حمایت از اعتراض آنان در صورت شکست انتخاباتی» از جمله پیشنهادهای خاتمی در این جلسه بوده است. انتشار خبر دیدار خاتمی با مقامات امریکایی همه را دچار بهت و حیرت کرد بویژه این‌که خاتمی هرگز آن‌را تکذیب نکرد و به سؤالات مختلفی که پیرامون ابعاد و جزئیات این دیدار غیرمنتظره و مخفیانه عنوان شد، پاسخ نداد.
به همین دلیل برخی از فعالان سیاسی معتقدند، مذاکره محرمانه و مبهم محمد خاتمی با مقامات عالیرتبه امریکایی و آشوب‌هایی که پس از شکست نامزد مورد حمایت خاتمی آغاز شد، بی‌ارتباط نیست. چنانکه یکی از خواسته‌های رئیس بنیاد باران از امریکایی‌ها نیز در رابطه با همین موضوع بوده است. در این رابطه خاتمی که نمی‌خواست خون‌های ریخته شده به پای حزب متبوعش نوشته شود، با صدور بیانیه‌ای قابل تأمل، ضمن حمایت از معترضان، خسارت‌ آشوب اخیر را به حافظان نظم و امنیت نسبت داد.
اما این حرکت رئیس بنیاد باران نه تنها توجه اذهان عمومی را از ملاقات‌ محرمانه او با امریکایی‌ها منحرف نکرد که حتی پرده دیگری از ارتباط آشوب‌های اخیر را با آن مذاکرات برای مردم به نمایش گذاشت. شاید از این رو بود که خاتمی کوشید مقابله با حاکمیت جریان مخالف خود که در انتخابات اخیر از مردم رأی اعتماد بی‌سابقه‌ای گرفته بود را از راه‌های دیگری پی گیرد. او در این راستا بدون توجه به نقش مجمع روحانیون مبارز در آخرین آشوب پایتخت، به این تشکل متوسل شد و تلاش کرد تا از قدرت تأثیرگذاری آن در تداوم اعتراضات خیابانی و انحراف افکار عمومی بهره گیرد.
بیانیه‌ای که شب گذشته مردم را دوباره به خیابان‌ها فراخواند، بنابر اخبار منتشر شده از جلسه دو شب پیش خاتمی با اعضای افراطی مجمع، حاصل این تلاش خاتمی بود. این بود که منابع خبری هم گزارش دادند که بیانیه شماره 3 «مجمع روحانیون» تحت فشار و سخنان تند خاتمی به امضا رسیده است.
به هر روی به نظر می‌رسد اصرار رئیس شورای سیاستگذاری مجمع بر ادامه آنچه رهبر انقلاب «زورآزمایی خیابانی» و «بدعت غیرقانونی» نامیدند، با هدف غبارآلود کردن فضا انجام می‌شود. تنها با تداوم این وضعیت است که خاتمی و دوستان تندروی او می‌توانند همچنان از نظام طلبکاری کنند و به این واسطه نقش خود در پروژه هماهنگ شده در «قاهره» را ادامه دهند.