اصول مردم‌سالاری دینی

در دیدگاه های مقام معظم رهبری، مردم سالاری دینی به عنوان نظام آرمان ها معرفی شده و در جامعه ای قابل تحقق دانسته شده که «هم در باطن مردم، هم در مقررات و هم در باطن مجریان با اخلاص نورانیت وجود داشته باشد.» و با این اوصاف مردم سالاری دینی جامعه پاک و فاضله دینی است که آرمان قابل دسترس متدینان می باشد. از این رو ایشان الگوی مردم سالاری دینی را رفتارسیاسی امیرالمومنین (علیه السلام) معرفی می نمایند و در زمان غیبت، نظام ولایت فقیه را مصداق این مردم سالاری دینی می دانند. از منظر نگاه دینی، سیاسی و دموکراتیک، نظام مردم سالاری دینی واجد اصول و امهاتی است که بدون در نظر گرفتن آنها، فرق چندانی با دموکراسی های غربی و غیر آن که در دنیای امروز در سیستم حکومتی غالب کشورها مرسوم است، نخواهد داشت. به برخی از این اصول توجه کنید:
1- فضیلت محوری: مردم سالاری دینی نظام سیاسی است که در آن جامعه سرشار از فضایل معنوی است و از ناپاکی ها و زشتی ها و رذایل اخلاقی تطهیر شده است. بسیاری از اندیشمندان و فلاسفه اسلامی، خیر، فضیلت و سعادت جامعه بشری را غایت حکومت دانسته اند.
2- هدایت محوری: دموکراسی های رایج امروز تمام مساعی و اهداف خود را معطوف به ساماندهی امور حکومتی و دنیوی شهروندان خود می کنند و از عنصر «هدایت» انسان تا مرز سعادت بشری در حیات ثانویه وی غفلت می نمایند. در حالی که «از ویژگی های اساسی مردم سالاری دینی این است که همه جهت گیری ها بر مبنای قوانین الهی تعیین می شود.»
3- حاکمیت الهی: « در نظام سیاسی اسلام و مردم سالاری دینی، حاکمیت متعلق به خداوند می باشد که با عقیده و ایمان و عواطف و آرای مردم پیوند خورده است.»
4- ایمان دینی: بدون شک در جامعه توحیدی، بین ایمان و باورهای دینی مردم در شکل گیری نظام مردم سالار دینی و وظیفه حکومت برآمده از آن در حفظ ایمان مردم رابطه ای دو سویه وجود دارد. از همین منظر حفظ دین نظام و فرمانبری از آن تکلیف و حق تک تک شهروندان محسوب می شود.
5- انتخاب مردمی: اگر چه در جامعه اسلامی، قوانین الهی عامل مشروعیت بوده و حاکم است اما نوع حکومت نیز با انتخاب مردم محقق می شود. در واقع« مردم سالاری دینی دارای دو وجه است که یک وجه آن نقش مردم در تشکیل حکومت و انتخاب مسئولان و وجه دیگر آن رسیدگی به مشکلات مردم است.»
6- آرمان گرایی: « نظام اسلامی نظام اشخاص و افراد نیست بلکه نظام آرمان ها است.»
7- تکلیف محوری: اساس انتخاب حاکمان و عمل مردم در جامعه اسلامی بر مبنای وظیفه و تکلیف شرعی است که البته تحصیل معرفت پیش نیاز آن به شمار می رود.
8- شایسته سالاری: حاصل ویژگی های حاکمیت الهی و تکلیف گرایی و دین محوری این است که زمامداری در جامعه اسلامی برای ایصال به مطلوب در دست شایسته ترین افراد باشد.
9- قانون محوری: ابتنای مردم سالاری دینی بر مبنای میثاق همگانی است و دست یابی آن به اهداف در گرو قانون مداری است.
10- رضایتمندی: در مردم سالاری دینی، مردم ولی نعمت مسئولان هستند و در نتیجه رضایتمندی آنها از اصول این نظام است.