غنی‌سازی لیزری

یکی از راه های جداسازی ایزوتوپ های اورانیوم(غنی‌سازی) روش «لیزری» است. این روش، پیشرفته‌ترین راه برای غنی سازی اورانیوم می باشد. از لیزر به دو شیوه برای غنی سازی اورانیوم استفاده می‌شود:
روش اول که متداول ترین شیوه است با استفاده از بخار اتم اورانیوم خالص و در روش دوم با استفاده از بخار ترکیبات اورانیوم انجام می دهند. روش اول را AVLIS نامیده و به روش دوم MOLIS می گویند. هر دو روش مبتنی بر این نکته هستند که ایزوتوپ های اورانیوم 235 و 238 هر کدام فرکانس های متفاوتی از اشعه لیزر را دریافت می کنند. در روش AVLIS یک اشعه لیزر را با فرکانسی که فقط توسط ایزوتوپ 235 جذب می گردد بر اورانیوم می تابانند که باعث تحریک اتم این ایزوتوپ شده و در اثر آن اتم های آن یک الکترون از دست می دهند و تبدیل به «یون» می گردند(یعنی بار مثبت پیدا می‌کنند) سپس یون‌های ایزوتوپ 235، توسط یک میدان الکترومغناطیس قوی جذب و جدا می‌گردند.
در روش MOLIS در ابتدا مثل شیوه قبلی اشعه لیزر با فرکانس جذب شونده توسط ایزوتوپ اورانیوم 235 بر گاز UF6 (هگزافلوراید اورانیوم) تابانده می شود و به این وسیله ایزوتوپ های 235 اورانیوم در گاز UF6 «یونیزه» می گردند. سپس مجددا با تاباندن لیزر دیگری بر این یون ها یک اتم «فلوئور» را از آن جدا نموده و آن را تبدیل به UF6 می نمایند که به صورت پودر درآمده از گاز UF6 جدا می‌گردد.
جمهوری اسلامی ایران در نامه مورخ 21 اکتبر 2003 به آژانس بین المللی انرژی اتمی گزارش داد که از دهه 1970 قراردادهایی در ارتباط با غنی سازی با لیزر با تکنیک های AVLIS و MOLIS با موسسات خارجی از چهار کشور به شرح زیر داشته است:
الف- در سال 1975 یک قرارداد برای تاسیس آزمایشگاه جهت مطالعه اسپکتروسکوپیک فلز اورانیوم با منبع خارجی منعقد گردید که در دهه 1980 به علت عدم کارکرد درست دستگاه ها خاتمه یافت. اواخر دهه 1970 یک قرارداد با طرف خارجی دیگر جهت مطالعه جداسازی ملکولی ایزوتوپ با استفاده از لیزر MOLIS منعقد گردید. تحت این قرارداد چهار لیزر CO با طول موج پنج میکرونی و چهار اتاق خلأ تحویل شد، لکن بنابر دلایل سیاسی در آن زمان توقف یافته است.
پ- در سال 1991 یک قرارداد با تامین کننده سوم برای تاسیس آزمایشگاه لیزر متشکل از دو قسمت آزمایشگاه اسپکتروسکوپی لیزر LSL و آزمایشگاه جداسازی جامع لیزر CSL که در آن غنی سازی در مقیاس میلی گرم صورت پذیرد منعقد گردید. ت-در سال 1998 یک قرارداد با طرف خارجی چهارم جهت کسب اطلاعات و ارتباط با غنی سازی با لیزر و تامین تجهیزات مورد نیاز بسته شد. آژانس براساس نامه ارسالی ایران گزارش کرد که ظرفیت تاسیسات AVLIS در لشکرآباد در حدود یک گرم اورانیوم در ساعت است. با این حال ایران دارای مرکز تحقیقات و کاربرد لیزر تحت نظر سازمان اتمی است. در این مرکز فعالیت های ایجاد لیزرهای پر قدرت (ایگزایمر) نظیر برهمکنش لیزرهای ایگزایمر بر ماده طراحی و ساخت لیزر اتمی فلورین فشار پایین و نیز لیزر پرقدرت 10007 (CO2) و لیزر سینتیک در جهت مطالعه کاواک ناپایدار و لیزر زرینه ای با دمش توسط لیزر بخار مس، توسعه لیزر نیتروژن با تخلیه اژکورونا و بالاخره لیزر پلیمر و نیمه هادی و لیزر هلیوم نئون و طرح‌های هولوگرافی انجام می‌شود.