اسرائیل‌شناسی امام خمینی (ره)

ایده تشکیل دولت یهودی در فلسطین به قدری نفرت انگیز بود که واکنش عمومی جهان اسلام را برانگیخت و نگذاشت بیت المقدس به راحتی و خوشی از گلوی صهیونیسم فرو رود. اما واکنش مسلمانان در قبال اشغال سرزمین های فلسطین، به اتکای اندیشه های عمیق رهبران مسلمان و روشنگری های آنها بود.
در این راستا اندیشه و موضعگیری های فکری و سیاسی حضرت امام خمینی(ره) نقش اساسی و تعیین کننده یافت و مبارزه با اسرائیل را به عنوان یک اصل مهم سیاست خارجی و استراتژی بنیادین مبارزه با ظلم و بی عدالتی، تثبیت کرد. آنچه را که حضرت امام(ره) در زمینه تحریم اقتصادی رژیم صهیونیستی و استفاده از اجتماعات و گردهمایی های بزرگی مانند مراسم حج و برگزاری روز قدس به ملت ها و دولت های اسلامی توصیه می کردند، نهایتا نقش خود را در تضعیف جایگاه جهانی و منطقه ای اسرائیل ایفا کرد و اکنون شاهد ناکام ماندن توسعه طلبی های رژیم صهیونیستی در خاورمیانه هستیم.
آنچه در اینجا به آن خواهیم پرداخت مشخصا برخی مواضع امام خمینی(ره) درباره رژیم صهیونیستی قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی می باشد که توسط «آقای غفار زارعی» عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهیه و در اختیار نشریه قرار داده‌اند.
نویسنده سعی کرده است با مراجعه به آثار حضرت امام(ره) و بهره گیری از اندیشه های ایشان، به سوالات زیر پاسخ داده شود: اهداف رژیم صهیونیستی در منطقه خاورمیانه کدامند؟ دولتمردان کشورهای اسلامی باید چه تدابیری در برابر رژیم غاصب اتخاذ نمایند؟ مردم کشورهای اسلامی در برابر اقدامات تجاوزگرانه رژیم صهیونیستی چه وظیفه ای دارند؟
اهداف رژیم صهیونیستی در خاورمیانه
رژیم صهیونیستی با پیشروی تدریجی و گام به گام در درون سرزمین فلسطین، اقدام به تاسیس شهرک هایی برای اسکان مهاجران یهود نموده است. آنها از همان ابتدا این مهاجرت را طی یک برنامه درازمدت، برای تشکیل یک دولت یهودی دنبال می نمودند. ساده اندیشی است اگر گفته شود اعراب ساکن در منطقه بیت المقدس بخشی از اراضی خود را به یهودیان مهاجر فروختند و آنها هم شروع به احداث مدرسه، بیمارستان، پادگان های نظامی و اماکن تفریحی-ورزشی و... نمودند و براساس همان حق خرید زمین، زمینه شکل گیری دولت یهودی را به وجود آوردند.
بسیاری از اقوام و مذاهب در کشورهای مختلف جهان وجود دارند که هم از لحاظ کثرت جمعیت و هم به لحاظ درآمد مالی از نفوذ بالایی برخوردار هستند اما هیچ وقت اقدام به تاسیس دولت ننموده اند. واقعیت آن است که اکثر زمین هایی که تحت اختیار دولت یا صندوق ملی یهود قرار دارند، اراضی مصادره شده فلسطینی هستند. در واقع اسرائیلی ها اراضی مسلمانان را غصب نمودند و پایه های یک حکومت نامشروع را در آنجا بنیان نهادند. امام خمینی(ره) نیز همین تلقی را ابراز نموده اند: « ما اسرائیل را محکوم می کنیم. اسرائیل غاصب است و در محلی که آمده به طور غصب آمده است.»
شالوده اولیه این دولت، با زور و فشار قدرت های استعماری شکل گرفت. مسلما چنین اقدام نامشروع و غیرموجهی باید با توسل به تخریب و جنگ صورت پذیرد. شکل گیری اسرائیل از همان ابتدا در جهت اعمال فشار علیه مسلمانان و راه انداختن چالش های منطقه ای شکل گرفت و این جرثومه فساد را که در قلب کشورهای اسلامی گماشته اند، تنها برای سرکوبی ملت عرب نمی باشد بلکه خطر و ضرر آن متوجه همه خاورمیانه است. نقشه، استیلا و سیطره صهیونیسم و استعمار بر دنیای اسلام و بیشتر سرزمین های زرخیز و منابع سرشار کشورهای اسلامی می‌باشد.
سیاست های درازمدت اسرائیل و همپیمانانش در میان کشورهای اسلامی نوعی اعمال قدرت و سلطه، همراه با گسترش حوزه نفوذ بوده است، بدین صورت که از یک طرف سعی می شود سیاست های سلطه جویانه حفظ شود و از سوی دیگر این سیاست ها بر مبنای استراتژی تهاجم دنبال می شود. از این رو، امام(ره) نیز اتخاذ هرگونه سیاست سازشکارانه و همراه با مسامحه را در برابر آنها جایز نمی دانند: «اگر سست بگیرند، اینها تا فرات می خواهند بروند. اینها همه اینجا را ملک خودشان می گویند هست.»
وظایف دولت‌های اسلامی در قبال رژیم صهیونیستی
دولت های اسلامی می توانند نقشی مهم و اساسی در سمت گیری و اتخاذ خط مشی های سیاسی در برابر اقدامات و تحرکات تجاوزکارانه اسرائیل ایفا نمایند، چرا که برقراری روابط دیپلماتیک و شناسایی رسمی یک کشور یا دولت، در حیطه اختیارات اصلی و اساسی دولت ها قرار دارد. علاوه بر استفاده از ابزارهای دیپلماسی، دولت ها از طریق تحریم ها، قطع روابط اقتصادی و برملا نمودن چهره متجاوزگر در مجامع بین المللی و شناساندن اهداف پشت پرده آن، می توانند گام های موثر و اساسی در این زمینه بردارند. از نکات جالب و حایز اهمیت در موضع گیری امام علیه اسرائیل، انتقاد از کشورهای اسلامی طرفدار اسرائیل است و اولین حکومتی که مورد انتقاد قرار گرفت رژیم پهلوی بود.
حضرت امام(ره) از همان آغاز مخالفت هایش با شاه، گسترش حضور اسرائیل و نقش پشت پرده آن را در سیاست های ایران برملا و آشکار می ساخت. ایشان در سخنرانی های اوایل دهه 1340، سه مسئله اصلی را در اهداف مبارزاتی خود دنبال می‌نمود:
1- استبدادی و فاسد بودن دستگاه حاکمه سیاسی و در راس آن، شخص شاه.
2- سیاست های ضدمذهبی و اسلامی شاه، که اسلام و قرآن را در معرض خطر قرار داده بود.
3- نفوذ اسرائیل در ارکان و سطوح مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور.
چنانکه ملاحظه می شود، امام(ره) از یک سو از اسلام و مفاهیم اسلامی دفاع می کرد و ازسوی دیگر اسرائیل و نظام سیاسی پهلوی را مورد حمله قرار می داد. جالب آن که حضرت امام براساس تعالیم اسلامی و قرآنی، مبارزه با استبداد و استعمار را یک مقوله به هم پیوسته می دانستند و استبداد و اسرائیل را دو عامل خطرناک برای جامعه ایران و به زیان مصالح و منافع کشور معرفی می‌کردند.
ماموران شاه از امام(ره) خواسته بودند به موضوعاتی مانند اسلام، اسرائیل و شاه بپردازند اما امام به صراحت هرگونه رابطه رژیم شاه با اسرائیل را مورد نکوهش قرار دادند: «ما از اول نظر قاطع درباره صهیونیست ها داشته ایم. یکی از دلایل مخالفت ما با شاه ایران، همین رابطه با اسرائیل بوده است. همین قضیه موجب حرکت مردم ایران شده است.» این قاطعیت و انعطاف ناپذیری در برابر اسرائیل و حمایت از حقوق ملت فلسطین، نه تنها در بعد نظری و حرکت های قبل از انقلاب وجود داشت، بلکه بعد از شکل گیری نظام جمهوری اسلامی ایران نیز همچنان تداوم یافت.
از دیدگاه امام(ره) وظیفه دولت ها در برابر اقدامات رژیم صهیونیستی به دو صورت انجام پذیر است.
الف) اتحاد و یگانگی
امام (ره) وظیفه دولت های اسلامی در برابر اعمال تجاوزکارانه اسرائیل به سرزمین های اشغالی را در وهله اول اتحاد و یگانگی می دانست، اتحادی که برآمده از اتخاذ شیوه های درست و منطقی و متون اصیل اسلامی باشد. برای رسیدن به این پیوند و مشارکت اسلامی، در ابتدا باید «سران کشورهای اسلامی از اختلافات داخلی دست بردارند و با اهداف عالیه اسلام آشنا شوند و به سوی اسلام گرایش پیدا کنند.»
مسائل و مشکلات برآمده از گرایش ها و احساسات ناسیونالیستی نظیر پان ترکیسم، پان عربیسم و پان ایرانیسم، زمینه تفرقه و چند دستگی را در جهان اسلام فراهم آورده اند. از این رو امام(ره) می فرمودند: «اگر دولت های اسلامی به خود بیایند و گرایش پیدا کنند به اسلام و از عربیت برگردند به اسلامیت و از ترکیت برگردند به اسلامیت، حل می شود مسائل و اگر آنها نکنند، این مشکل هست تا وقتی که سایر کشورها مثل ایران بشوند.»
این عامل انحطاط برانگیز، موضوع نگران کننده و حساسیت برانگیزی بود که امام همواره در مواضع و دیدگاه هایش آن را مدنظر قرار می‌دادند.
امام(ره) یکی دیگر از موارد ضعف جهان اسلام در برابر رژیم صهیونیستی را در اختلاف، تفرقه و نیز وابستگی برخی رهبران سیاسی جوامع اسلامی می دانستند: «این اختلاف کلمه و سرسپردگی بعضی از سران ممالک اسلامی است که با داشتن منابع طبیعی سرشار و ذخایر گرانبها و جمعیت هفتصدمیلیونی نتوانسته اند دست استعمار و صهیونیسم را از بلاد اسلامی قطع کرده و به نفوذ ایادی آن پایان بخشند.»
ب) تحریم اقتصادی
مراوده اقتصادی برخی کشورهای اسلامی با اسرائیل، اسباب پویایی زیرساخت های اقتصادی آن رژیم را فراهم می نمود در حالی که تحریم همه جانبه آن رژیم توسط کشورهای اسلامی، می توانست آن رژیم را در بسیاری از طرح ها و پروژه های عمرانی، کشاورزی، صنعتی و... با مشکل مواجه سازد. از این رو امام(ره) صراحتا اعلام کرد: «کمک به اسرائیل چه فروش اسلحه و مواد منفجره و چه نفت، حرام و مخالفت با اسلام است. رابطه با اسرائیل و عمال آن، چه رابطه تجاری و چه رابطه سیاسی حرام و مخالف اسلام است، باید مسلمین از استعمال امتعه اسرائیل خودداری کنند.»
اسرائیل از ابتدا تاکنون به حمایت قدرت های مسلط جهانی (به ویژه انگلیس و ایالات متحده آمریکا) متکی بوده و همواره با اتکای به این قدرت ها، اهداف و خواسته های خود را پیش برده است. از این رو امام(ره)، اسرائیل و حامیان آن را یک جا مورد خطاب قرار می داد: «بر همه دولت های ممالک نفت خیز اسلامی لازم است از نفت و دیگر امکاناتی که در اختیار دارند، به عنوان حربه علیه اسرائیل و استعمارگران استفاده کرده و از فروش نفت به آن دولت هایی که به اسرائیل کمک می کنند خودداری ورزند.»
ملت‌های اسلامی و اسرائیل
موضع دیگری که امام(ره) در دیدگاه خویش به آن توجه نموده، نقش و وظیفه مردم کشورهای اسلامی در برابر رژیم صهیونیستی است. در جهان اسلام، مسلمانان زیادی با تنوع قومی، زبانی، ملی و مذهبی، در محدوده های سرزمینی مشخص و معینی از آفریقا تا آسیا و نیز در میان کشورهای اروپایی زندگی می کنند. امروزه در ازای هر چهار نفر از مردم جهان، یک نفر مسلمان وجود دارد. این جمعیت با اتکا به نیروهای ایمان، اتحاد و همیاری، می توانند بسیاری از موانع و مشکلات پیش روی مردم مظلوم فلسطین را برطرف سازند. امام برای بیداری ملت های اسلامی از مردم ایران می خواهد ابتدا «از منافع اسرائیل و آمریکا در ایران جلوگیری نموده و آن را مورد هجوم قرار دهند، هر چند به نابودی آن بینجامد. وظیفه علمای اعلام و مبلغین است که جرایم اسرائیل را در مساجد و محافل دینی به مردم گوشزد کنند.» منظور امام، این است که اگر مردم مشاهده نمودند حکومت هایشان در جهت خواسته ها و منافع اسرائیل عمل می نمایند و در جهت تحقق خواسته های ملت فلسطین اقدام مفید و موثر انجام نمی دهند، وظیفه ملت ها است که از این اقدامات غیرمسئولانه و ناموجه جلوگیری نمایند، پس شرط اول این است که بیداری و آگاهی در میان مردم شکل بگیرد تا بتوانند منافع و نیازهای واقعی را از نیازهای کاذب تشخیص دهند. امام خمینی(ره) بهترین الگو برای ملت های اسلامی را مردم ایران معرفی می کنند «تا کشورهای اسلامی، ملت های اسلامی، آن معنایی را که در ایران پیدا شده، الگوی خودشان قرار ندهند و تا خودشان به خیابان ها نریزند و بخواهند از دولت های خودشان که با اسرائیل باید روبه رو بشوند، گمان مکنید که این کر و کورها به تعقل برسند.»
علاوه بر بیداری ملت ها و تاکید بر باور و ایمان به خداوند در راه رهایی فلسطین از چنگال متجاوزین صهیونیست، امام بر عواملی برای انسجام بخشی به ملت های اسلامی، به عنوان مثال بر برگزاری روز قدس و مراسم حج تاکید نمود.
اسرائیل شهر بیت المقدس را که مورد احترام ادیان آسمانی اسلام، مسیحیت و یهود است، در فاصله سال های 1948-1980 میلادی به اشغال خود درآورد و در سال 1980 میلادی طی یک مصوبه پارلمانی، قدس را به عنوان پایتخت رسمی اسرائیل اعلام کرد.
در برابر این اقدامات رژیم اشغالگر، حضرت امام(ره) در سخنرانی پانزدهم مردادماه 1359 شمسی از همه مسلمانان جهان خواستند تا «روز قدس را بزرگ بشمارند و در همه ممالک اسلامی در روز قدس، در روز جمعه آخر ماه مبارک، تظاهرات کنند. مجالس داشته باشند. محافل داشته باشند، مسجد داشته باشند، در مساجد فریاد بزنند.»
در واقع روز قدس، روزی است که مسلمین در سراسر جهان، تجمع و گردهمایی می کنند و نفرت و انزجار خود را از صهیونیسم به نمایش می گذارند. این نمایش وحدت و یکپارچگی از سوی ملت های مسلمان، ولو موافق میل برخی دولت ها نباشد، می تواند به عنوان نماد همبستگی عمومی در جهان اسلام جلوه یابد. امام(ره) بی تفاوتی مسلمانان را نسبت به مسئله قدس جایز نمی دانست و پرداختن به آن را در سطحی فراتر از یک ملت یا حکومت تبیین می کرد: «مسئله قدس، یک مسئله شخصی نیست و یک مسئله مخصوص به یک کشور و یا یک مسئله مخصوص به مسلمین جهان در عصر حاضر نیست، بلکه حادثه ای است برای موحدین جهان و مومنان اعصار گذشته و حال و آینده، از روزی که مسجدالاقصی پی ریزی شد تا آنگاه که این سیاره در نظام هستی در گردش است.»
علاوه بر آنچه در مورد ملت های اسلامی از دیدگاه امام(ره) شرح داده شد، موضوع دیگری در ارتباط با ملت ها، مربوط به قوم یهود می باشد که تحت عنوان اقلیت های دینی و قومی در کشورهای دیگر زندگی می کنند. ممکن است چنین برداشتی در اذهان شکل بگیرد که مواضع امام(ره) درباره اسرائیل، همه یهودیان را دربر می گیرد، اما واقعیت آن است که امام به صراحت از اقلیت یهودی جامعه ایران حمایت می نمود و حقوق آنها را به رسمیت می شناخت: «ما در صورت تشکیل جمهوری اسلامی، از یهودیان ایرانی که به فلسطین هجرت کرده و در شرایط تبعیض بسیار ناگواری، تحت استثمار یهودیان اروپایی و آمریکایی به سر می برند، دعوت خواهیم کرد که به وطن خودبرگردند و آزادانه و محترمانه به زندگی خود ادامه دهند و از تعدیاتی که در زمان حکومت های جور بر آنان شده، مصون خواهند بود.»