گام مثبت حکومت وحدت ملی فلسطینی

هادی محمدی
طی چند ماه گذشته طیفی از اقدامات و تدابیر مشکوک برای سقوط نهایی حکومت حماس به اجرا درآمد که محاصره مالی، سیاسی، حملات نظامی و ترور با نقطه عطف آشوب های داخلی فلسطینی از سوی عناصر جنبش فتح و یا جریان های وابسته به دحلان تکمیل شدند. واکنش حکومت حماس در تشکیل نیروی ضربتی امنیتی متشکل از گروه های فلسطینی به تمامی آمال طراحی شده پایان داد و مذاکرات جدی برای تشکیل حکومت وحدت ملی را موجب شد. رایزنی های داخلی در غزه و یا در پایتخت های سوریه، مصر و قطر به تدوین چهارچوب های هکاری حماس و فتح و تقسیم وظایف حکومتی منجر شده و دو سطح تلاش در این رایزنی به روشنی دنبال شده است.
در تلاش اول حماس به جز پذیرش کادرهای فتح در حکومت جدید، بحث در خصوص توافق نهایی حکومتی را در کنار بررسی مبادله اسرای فلسطینی با سرباز اسرائیلی به برداشتن تحریم سیاسی-مالی از مردم و حکومت فلسطین منوط کرده است.
در تلاش دوم فتح و مصر که احتمالا هماهنگ با تدابیر کشورهای اروپایی و آمریکا عمل کرده اند، سعی شده است تا تشکیل حکومت جدید و توافقات مربوط به تبادل اسرا و برداشتن تحریم با پذیرش شرط های مطرح شده از سوی اسرائیل و کمیته چهارجانبه بین المللی از سوی حماس مبنی بر مشروعیت اسرائیل گره بخورد. حاصل دیدارها و رایزنی های قاهره نشان می دهد که حماس بر مواضع اصولی خود نسبت به اسرائیل پایدار مانده و مذاکرات سیاسی را در نگاهی نزدیک به طرح عربی (طرح ملک عبداله عربستان) برای شکل دهی حکومت فلسطین در کرانه باختری و غزه(اراضی 67) منوط کرده است. این توافقات نشان می دهد حماس توانسته با بهره مندی از پایداری در قبال فشارهای خارجی و فضای ناشی از پیروزی مقاومت اسلامی لبنان و چالش های آمریکا در سطح عراق و منطقه و ارتقای جایگاه و اثرگذاری نقش جمهوری اسلامی ایران در ترکیب حکومت وحدت ملی نیز ابتکار عمل را در دست داشته باشد.
حماس با مشروط کردن حکوت جدید با برداشتن تحریم که نشست وزرای خارجه اتحادیه عرب آن را تایید کرد و کشورهای اروپایی نیز تمایل آشکاری برای آن دارند، به جز نخست وزیر، ده وزیر کابینه را حفظ و شش وزیر به فتح و پنج وزیر دیگر به جریان های مستقل و چهار وزیر به فراکسیون های موجود در مجلس فلسطینی واگذار کرده است.
در این کابینه که تا آخر ماه جاری مسیحی (تا دو هفته دیگر) تشکیل خواهد شد، مسئولان و رهبران درجه یک حماس شرکت نخواهند داشت و اجماع نسبی مهمی در عرصه داخلی شکل می گیرد و زمینه های آشوب سازی از اسرائیل سلب خواهد شد. جالب اینکه مقامات اسرائیلی اعلام کرده اند درصورتی که حضور نیروهای معتدل فلسطینی در حکومت جدید تضمین شود، حمله گسترده به غزه الزامی خواهد شد.
شرایط عمومی در عرصه جهانی و رقابت دیگر قدرت های اروپایی نشان می دهد رویکرد و الزام های آن با یکدیگر در عرصه فلسطین متفاوت است و کشورهای اروپایی به جز تمایل برای برداشتن تحریم و مذاکره با حماس، علی رغم تمایل اسرائیل و آمریکا به دنبال یک طرح سیاسی جدید جهت پایان دادن به شکل فلسطین هستند و طرح مشترک فرانسه، اسپانیا و ایتالیا و تمایل آشکار بلر که در سفر آتی به خاورمیانه دنبال خواهد کرد، از نمودهای آن می باشد. مضافا اینکه کشورهای عربی نیز فعال شدن راهجویی برای حل مشکل فلسطین را به جهت حفظ موازنه های منطقه ای در قبال گسترش نفوذ ایران و همچنین به جهت شرط در ادامه همکاری با طرح های منطقه ای آمریکا الزامی می‌دانند.
در مجموع شکل گیری حکوت وحدت ملی فلسطینی گامی مثبت در کاهش چالش های حماس و ثبت زمینه های همگرایی و کاهش اختلافات گروه های فلسطینی و آغازی برای فشار سیاسی و جهادی علیه اسرائیل خواهد بود. بدیهی است که تحولات لبنان، عراق، سوریه و ایران بازتاب آشکاری در مسائل فلسطین و کارکردهای حکومت وحدت ملی آن خواهد داشت.