حمله نظامی به ایران؛ انگیزه‌ها و گمانه‌ها

فرزان شهیدى
با توجه به روند صعودی مخاصمات آمریکا وایران، موضوع حمله نظامی به ایران توجه محافل مختلف داخلی وخارجی را به خود جلب کرده است. کسانی که قائل به هجوم نظامی علیه ایران در آینده دور یا نزدیک هستند، در تثبیت این انگاره به دلایلی چند استناد می‌کنند:
1- آمریکا پس از پیروزی انقلاب اسلامی متحمل شکست سختی شد واحساس کرد یکی از پایگاه های مهم خود را در منطقه از دست داد، چرا که رژیم سابق از پشتوانه های مهم سیاسی وامنیتی واقتصادی امریکا در منطقه محسوب می شد وبا سقوط شاه این پایگاه مهم از دست امریکا خارج شده وبلکه تبدیل به جبهه مخالف گردید. در مراحل پس از پیروزی نیز امریکا ناکامی ها واهانت های سختی را از سوی ایران آزمود از جمله اشغال سفارت آمریکا در تهران ویا قضیه مک فارلین.
2- از جنبه ایدئولوژیک آمریکا انقلاب اسلامی را به هیچ وجه برنمی تابد چون منشا الهام سایر کشورها وگروه های ضد امریکایی وصهیونیستی شده است وجان تازه ای به کالبد حرکت های انقلابی دمیده است. لذا به هر نحو ممکن باید با این منبع انقلابی را که از آن به اسلام سیاسی تعبیر می کنند، مقابله کرد ودر جایی که شیوه های سیاسی وتحریم اقتصادی کارگر نبوده به ناچار باید به گزینه نظامی روی آورد.
3- در دوره اصلاحات، نظام جمهوری اسلامی ایران به سیاست تنش زدایی روی آورد ورئیس جمهور سابق ایران مقوله گفت وگوی تمدن ها را در برابر برخورد تمدن ها ارائه کرد. اما با روی کار آمدن رئیس جمهور جدید، ایران دوباره به فضای اوایل پیروزی انقلاب بازگشت وصراحتا به تهدید آمریکا و اشغالگران فلسطین وطرح موضوعاتی چون هولوکاست پرداخت که نه تنها آمریکا و رژیم صهیونیستی بلکه خشم اروپا را برانگیخت.
4- آمریکا در گرداب عراق گرفتار شده وایران را مسئول بخش مهمی از ناکامی های خود در این کشور می داند ومدعی است ایران از گروه های افراطی شیعه در عراق حمایت کرده وبه ناامنی در این سرزمین دامن می زند. این در حالی است که دولت امریکا به توصیه های کمیته بیکر ـ هامیلتون مبنی بر مذاکره با ایران وقعی ننهاده واستراتژی جدید بوش در عراق حاکی از ادامه سیاست مشت آهنین می باشد. افزایش نیرو وتجهیزات در خلیج فارس نیز حاکی از آن است که آمریکا به ایران چنگ ودندان نشان داده وآماده نبرد می‌شود.
5- به زعم آمریکایی ها اگر ایران به سلاح هسته ای مجهز شود، خطر انقلاب اسلامی چندین برابر می شود وبه طور طبیعی اصولگرایی وافراطی گری در منطقه مضاعف خواهد شد وچه بسا منطقه شاهد تحولات جدیدی شده وکشورهایی که در حال حاضر هم پیمان امریکا هستند، تصمیم بگیرند راه جمهوری اسلامی ایران ادامه دهند.
6- آمریکا عامل اصلی بن بست در روند صلح خاورمیانه را ایران می داند چون جمهوری اسلامی ایران با حمایت از حزب الله لبنان وجنبش حماس نه تنها راه سازش وشناسایی رژیم صهیونیستی را بسته است، بلکه امنیت این رژیم را به خطر افکنده است وچه بسا در آینده جنگ های نیابتی دیگری همچون نبرد سی سه روزه به راه اندازد.
7- برخی از مراکز پژوهشی نظامی در آمریکا به این جمع بندی رسیده اند که تنها راه مهار ایران هسته ای حمله هوایی به مراکز هسته ای این کشور همانند حمله به راکتورهای عراق در سال 1360 می باشد. البته این مراکز توصیه می کنند بمباران نباید منحصر به مراکز هستته ای باشد، بلکه مراکز نظامی حساس وسیستم های دفاعی ایران نیز باید مورد هدف قرار گیرد.
مجموعه دلایل فوق، قائلین به حمله نظامی را به این نتیجه رسانده است که آمریکا جهت دستیابی به اهداف راهبردی وتاکتیکی خود، در هدف قرار دادن ایران تردیدی نخواهد کرد، خصوصا آن که در مواضع ایران هیچ گونه سازش ویا عقب نشینی به چشم نمی خورد وعلیرغم صدور قطعنامه های شورای امنیت، همچنان به راه خود ادامه می‌دهد.
اما در مقابل کسانی هستند که احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران را ناچیز تحرکات آمریکا را جنگ روانی می شمرند. دلایل این گروه عبارت است از:
1- آمریکا برای هر گونه حمله نظامی نیازمند تایید افکار عمومی شهروندان آمریکایی ویا حداقل موافقت کنگره می باشد که در حال حاضر جو عمومی حاکم بر آرای عمومی وکنگره آکنده از مخالفت های ضد جنگ می‌باشد.
2- بسیاری از کارشناسان آمریکایی(حتی کارشناسان نظامی) معتقدند حملات برق آسا ومحدود نمی تواند پروژه بزرگی همچون فعالیت های هسته ای ایران را متوقف سازد. این کارشناسان به فعالیت های هسته ای عراق اشاره می کنند که علیرغم بمباران راکتور«تموز» متوقف نشد وپس از جنگ کویت معلوم شد رژیم عراق بیش از گذشته به مرز تولید سلاح هسته ای نزدیک شده است.
3- ایران در برابر آمریکا برگه های برنده زیادی دارد وبرای نمونه می تواند از سلاح نفت در خلیج فارس بهره گیرد. همچنین ایران طی سال های گذشته در تسلیحات وتجهیزات دفاعی کلاسیک پیشرفت های چشمگیری داشته است وبه ویژه موشک های دوربرد را در رزمایش های اخیر آزموده است. از سویی جمهوری اسلامی ایران به آسانی می تواند هم پیمانان منطقه ای خود را علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی بشوراند ومعرکه ای خونین را رقم زند.
4- آمریکا هنوز پرونده عراق را به پایان نبرده وبلکه در تحقق اهداف خود در این کشور دچار ناکامی شده است. بی تردید حمله نظامی به ایران نه تنها اوضاع عراق را بهتر نخواهد کرد بلکه این سرزمین را به معرکه ای طاقت فرسا تبدیل خواهد ساخت که بیشترین قربانیان آن ده ها هزار سرباز آمریکایی مستقر در این کشور خواهند بود.
5- صرف نظر از زمینه های خارجی از جمله قطعنامه های شورای امنیت ویا تئوری ضربه پیش دستانه، هرگونه حمله نظامی مستلزم فراهم بودن زمینه های داخلی در کشور مورد هدف می باشد. این زمینه ها عمدتا در گسست داخلی ویا بحران مشروعیت خلاصه می شود که در کشوری چون افغانستان ویا عراق وجود داشت. اما در جمهوری اسلامی ایران چنین بستری وجود ندارد وبه تعبیر ناظران هر گونه تهاجم نظامی به ایران موجب تحکیم بیشتر وحدت داخلی وانزجار بیشتر ایرانی ها وبلکه سایر ملت ها از آمریکا خواهد شد.
این وضعیت بی تردید ایالات متحده را با ناکامی بزرگی در عرصه تصاحب افکارعمومی مواجه خواهد کرد، عرصه ای که محافظه کاران جدید آمریکا تلاش زیادی برای تسخیر آن با عناوین متعددی چون مبارزه با تروریسم وبسط صلح ودمکراسی به خرج داده اند، اما همواره ناکام بوده‌اند.
با این تفاصیل اقدام به حمله نظامی علیه ایران، برای سردمداران آمریکایی نوعی ریسک بزرگ محسوب می شود که پیامدهای منفی آن به مراتب بیش از نتایج مثبت آن خواهد بود. هر چند شرط عقل آن است که در برابر دشمن غدار، حزم واحتیاط نباید از کف داد چرا که به فرموده مولا علی(ع):«من ینم لم ینم عنه».