گامهای راهبردی دولت پس از یک سال

با گذشت یک سال از عملکرد دولت جدید، ریاست جمهوری اسلامی ایران به همراه اعضای کابینه خود با عملی نمودن وعده اولیه مبنی بر بررسی عملکرد یکساله دولت در پایان سال ، به انتشار گزارش عملکرد خود در طول یک سال فعالیت دولت نهم پرداختند. هرچند پیش از این دکتر احمدی نژاد با گزارش‌های دوره‌ای خود، حلقه‌های واسط بین دولت و ملت را کم نموده بااین حال نگاه دقیق به عملکرد یکساله دولت مجال گسترده‌ای را جهت برشمردن اقدامات آن می‌طلبد. بنابراین در اینجا بیشتر به اقدامات راهبردی و گام‌های استراتژیک دولت در عرصه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی پرداخته می‌شود.

* عرصه سیاسی؛

آنچه مسلم است اینکه به قدرت رسیدن دولت نهم با رویکردی اصول‌گرایانه ، بعد از حکومت هشت ساله اصلاح‌طلبان باعث می‌شود تا عرصه های سیاسی با رویکردها و استراتژیهای متفاوتی به چالش کشیده شود بنابراین بیشترین و بزرگترین تغییر و تحولات را باید در عرصه سیاسی مشاهده نمود این عرصه که خود به دو حوزه داخلی و خارجی تقسیم می‌شود با اقدامات راهبردی سودمندی از سوی دولت نهم مواجه بود که به صورت ذیل می‌باشد.

الف) حوزه داخلی:

1_ اولین و مهم‌ترین اقدام در این زمینه حاکم نمودن گفتمان عدالت درفضای فکری جامعه بود. توجه دادن افکارعمومی، احزاب و گروهها و رسانه‌ها به این مساله در حقیقت پاسداشت مهم‌ترین رکن نظام اسلامی است . حاکم شدن این گفتمان در واقع به معنای بازگشت به اصول اولیه اسلام و در عین حال اصلاح و مبارزه با سه چالش بزرگ جامعه اسلامی یعنی فقر، فساد، و تبعیض می‌باشد.

مقام معظم رهبری با استقبال از این گفتمان در این باره تصریح کردند که چنانچه آقای احمدی نژاد در عملی‌نمودن سیاست‌های خود موفق هم نباشند،‌حداقل مساله عدالت را زنده نمودند.

2_ دومین اقدام استراتژیک سفرهای استانی دولت و تشکیل جلسات هیأت دولت در استانها و شهرستانهای سراسر کشور است که از دیدگاه علم سیاست این اقدام در گسترش و تثبیت حاکمیت اسلامی بر مناطق مختلف کشور بسیار مؤثر و کارساز می‌باشد. این ابتکار همچنین به گسترش و افزایش حمایت‌های مردمی از نظام، خنثی‌سازی حرکت‌های مخالف دور از مرکز و تبلیغ عملی اقدامات و برنامه‌های دولت، می‌انجامد و نتیجه مهم دیگر آن برداشته شدن زمینه‌ها و بسترهای جدایی‌طلبی در مناطق مرزی کشور است که به تبع بر ضریب امنیت ملی کشور و کاهش هزینه‌ها در این زمینه می‌افزاید.

3_ عملکرد دولت در طول یک سال گذشته ،‌ یکی دیگر از موفقیت‌های کلان یک دولت را نمایان می‌سازد. زمانیکه ساختار مدیریتی کشور سیاسی شود و این فضا از التهاب‌های سیاسی جامعه متأثر گردد، به میزان بسیار زیادی از کارکرد آن کاسته شود و بنابراین تنها قطع وابستگی‌های سیاسی حزبی و جناحی  است که می‌تواند یک فضای مدیریتی سالمی را به وجود آورد که به میزان بسیار زیادی بر کارکرد توان یک نظام سیاسی می‌افزاید. عدم درگیرشدن دولت نهم در بازی‌های سیاسی احزاب و گروه‌‌ها و توجه صرف به نیازها و خواسته های مردم موفقیت بزرگی است که نمی‌توان آن را در دولت‌های قبل مشاهده نمود.

4_ تحرک بخشیدن به دستگاه‌های اجرایی، به چالش کشیدن مدیریت‌های کهنه قبل و تلاش جهت ایجاد یک فضای مدیریتی کارآمد از دیگر گام های بزرگ دولت در سال گذشته است که البته این مساله هنوز به مدت زمان زیادی نیاز دارد.

5_ دولت نهم در راستای عملی نمودن گفتمان عدالت توجه ویژه‌ای به نقش و جایگاه زنان داشته است؛ مساله ای که در دولت‌های قبل تنها استفاده تبلیغاتی از آن به عمل می‌آمد.

ب) حوزه خارجی :

‌1_ در حوزه سیاست خارجی دولت نهم نیز مهم‌ترین موفقیت راهبردی گذر از فضای ایستا به فضایی پویا و فرصت زا می‌باشد. دولت نهم با در پیش گرفتن سیاست خارجی فعال توانست ضمن دفع تهدیدات به ایجاد فرصت پرداخته و ابتکار عمل در سیاست خارجی را بدست گیرد. در مقایسه با سیاست خارجی آقای خاتمی باید گفت که هرچند درزمان ریاست جمهوری خاتمی اروپائیان با گشاده‌رویی از ایران استقبال می کردند اما این مساله به خوبی می‌توانست اهداف و سناریوهای پنهان اروپا و آمریکا علیه ایران را به صورت ناشناخته‌ای به پیش ببرد لکن دولت نهم با در پیش‌گرفتن سیاست خارجی فعال هر چند ممکن است گشاده رویی کشورهای غربی را در پی نداشته باشد اما مهم ترین مساله اینکه مجالی جهت ماندن مقاصد غرب درمورد ایران باقی نمی‌گذارد و این گام استراتژیک و مهمی است که اروپا را در پیشبرد اهداف پنهانی خود با بن بست مواجه می‌سازد.

2_ رایزنی‌های دیپلماتیک ایران در طول سال گذشته باعث شده تا اجماع علیه ایران در مورد مساله هسته‌ای از بین برود.باید توجه داشت که در پیش گرفتن رفتار قاطع از سوی ایران باعث شده تا اجماع پنج کشور عضو شورای امنیت علیه ایران با شکست مواجه شده فراتر از این باید گفت که رفتار قاطع ایران باعث شده تا روسیه و چین نیز به ارتقاء جایگاه خود در مقابل غرب بپردازند. در همین راستا قاطعیت ایران باعث شد تا اروپائیان که زمانی در اجلاس پاریس خواهان تعلیق تمامی فعالیت‌های هسته‌ای ایران بودند امروزه مساله انجام تحقیقات هسته‌ای ایران را بپذیرند. در حالیکه در گذشته از موضعی تحکمی خواستار پذیرفتن NPT   توسط ایران و تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای بودند امروزه بابسته پیشنهادی خود خواهان حل مسالمت‌آمیز مساله هستند.

3- به چالش کشیدن موضوعات مهم جهانی همچون هولوکاست و از این طریق وارد کردن ضربه شدید به مشروعیت و موجودیت رژیم صهیونیستی از گام‌های استراتژیک دولت نهم محسوب می‌شود. با این اقدام امروزه کشورهای اسلامی با نگاهی دیگر به رژیم صهیونیستی می‌نگرند این مساله در حالی است که چندی پیش آمریکا و رژیم صهیونیستی با در پیش گرفتن روند صلح اعراب و اسراییل سعی داشتند رفتار کشورهای عربی با اسراییل را به تعاملی مسالمت آمیز تغییر دهند. در همین راستا فرمول بندی کردن رفتارهای مقامات آمریکایی و انگلیس و رژیم صهیونیستی در منطقه و جهان از سوی ایران باعث شده تا نگرش ایران به این مثلث، به سایر کشورهای اسلامی نیز تعمیم یافته به طوریکه امروزه بیشتر سیاستمداران و کارشناسان، اقدامات این سه اجزاء مثلث را در راستای یکدیگر سنجیده و تحلیل می‌کنند.

4- گسترش عرصه دیپلماسی ایران و استفاده از توان چانه‌زنی کشورهایی که قبلاً در کانون دیپلماسی ایران قرار نداشتند و نیز عدم تاکید بر قرار داشتن اروپا به عنوان طرف دوم در مساله هسته‌ای ایران از گام‌ها و دستاوردهای مهم دیگر می‌باشد. در همین راستا تلاش‌های دیپلماتیک دولت نهم باعث شده تا نوعی هم‌گرایی نسبی در میان کشورهای غیر متعهد علیه آمریکا بوجود آید که در پیش گرفتن ائتلاف ضد آمریکایی توسط چاوز را باید در همین راستا دید.

5- تقویت روابط با کشورهای اسلامی و تحرک بخشیدن به دیپلماسی ضد غربی آنها با الگوی محوری جمهوری اسلامی نیز از اقدامات مفید دولت نهم بوده که البته در مسیر آن راه مشکلات و چالش‌های زیادی هم وجود دارد با این حال آنچه مسلم است اینکه در پیش گرفتن سیاست خارجی فعال باعث افزایش روحیه پویایی جنبش‌های اسلامی شده که نمونه بارز آن اقدامات حزب ا...در مقابله با اسراییل بود.

* عرصه اقتصادی

فعالیت‌های اقتصادی دولت در طول یک سال گذشته با ارزیابی‌های بسیار متفاوتی روبه‌رو بوده است به گونه‌ای که عده‌ای شدید‌ترین نقدهای ممکن را وارد ساخته و طیفی دیگر از سیاست‌های اقتصادی دولت به نیکی یاد کرده‌اند. بدیهی است که اقتصاد نه تنها معلول عوامل متفاوت و کثیری است بلکه از عناصر و عوامل پنهانی همچون قاچاق کالا، ثروت‌های بادآورده ، فساد اقتصادی و بورس بازی به شدت تاثیر می‌پذیرد. با این حال گام‌های راهبردی دولت در آن زمینه را می‌توان به صورت ذیل بر شمرد:

1- در این زمینه هم اولین و مهم‌ترین مساله نگاه عدالت محور دولت است که باعث شده تا توجه دولت به بخش‌های محروم ودهک‌های پایین جامعه افزایش یابد و در جهت عملی نمودن تمهیدات در نظر گرفته شده برای آنها حرکت نماید.

2- توجه دولت به صنایع داخلی و حمایت از تولید کنندگان داخلی با کاهش نرخ تعرفه واردات ، مرزبندی صنایع بزرگ، متوسط و کوچک و توجه خاص دولت به صنایع کوچک از اقدامات مهم دولت می‌باشد در حقیقت رونق و شکوفایی صنایع کوچک مساله‌ای است که می‌تواند اقتصاد را از حالت رکود خارج کرده و به تدریج آن را به وضعیت اقتصادی طبیعی و رو به رشدی تبدیل سازد. بنابراین در این راستا دولت به تاسیس صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک پرداخت.

این اقدامات می‌تواند علاوه بر تامین استقلال کشور بر اشتغال‌زایی و تولید انبوه محصول و صادرات آن افزوده و اعتبارات قابل توجهی را به ارمغان آورد.

3- موضوع هدفمند کردن یارانه و پرداخت حساب شده آنها، سیاست تثبیت قیمت کالاهای اساسی، تثبیت قیمت خدمات دولتی و تلاش جهت کاهش سود تسهیلات بانکی از عملکردهای مهم دولت در سال گذشته می‌باشد. در همین زمینه تلاش جهت خودکفایی در محصولات استراتژیک و توجه خاص دولت به فعالیت‌های کشاورزی وکشاورزان ازاقداماتی است‌که مقدمات پیشرفت وتوسعه‌را فراهم می‌سازد.

4- اقدامات دولت در زمینه فقرزدایی و مبارزه با مفاسد اقتصادی و گسترش چتر ایمنی رفاه اجتماعی، تلاش‌های راهبردی است که ضمن افزایش امنیت اجتماعی، اشتغال و حمایت‌های مردمی بر توان نیروی انسانی کشور به عنوان مهم‌ترین رکن توسعه هر کشوری می‌افزاید. اجرایی شدن طرح سهام عدالت و فعالیت‌ صندوق مهر رضا از گام‌هایی است که فارغ از نقاط ضعف و قوت آن، به تغییر رویکردهای قبلی انجامیده و این طبقه از جامعه را در کانون سیاست‌های اقتصادی قرار می‌دهد.

5- تاکید دولت بر هزینه‌های کم و صرفه جویی از مسایل بکری است که می‌توان از آن به عنوان یک گفتمان دیگر در حوزه اقتصادی یاد نمود.

* عرصه فرهنگی

ارزیابی دولت در این زمینه‌ها با دو پیش فرض همراه است: اول اینکه خوددولت مدعی است که در آن حوزه تاکنون بیشتر به عنوان وارث بوده نه عامل و دوم اینکه مسایل فرهنگی در بستر زمانی فراتر از یک سال باید سنجیده شود. با این حال در این زمینه می‌توان به نکات ذیل اشاره نمود:

1- دولت نهم در عرصه فرهنگی توجه بیشتری را به مسایل دینی و قرآنی داشته به طوریکه برای اولین بار در کشور نشست قرآنی با حضور کارشناسان و قاریان از سوی دولت در اردبیل برگزار شد که در واقع نشان دهنده سیاست‌گذاری دولت در این زمینه می‌باشد.

2- تنظیم عرصه نشر کتاب و مطبوعات، توجه به مطبوعات محلی، تئاتر و سینماهای شهرستان، استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی شهرستانها و تاکید بر تقویت نهادهای فرهنگی بومی از جمله اقدامات راهبردی دولت محسوب می‌شود چه اینکه این اقدامات راه‌کارهایی است که می‌تواند با تهاجم فرهنگی مقابله نماید.

3- توجه دولت به ابعاد کیفی برنامه‌های فرهنگی، در نظر گرفتن تسهیلات و خدمات برای خبرنگاران و روزنامه‌نگاران برای اولین بار، کاهش شهریه دانشجویی و تسهیل انتقال دانشجویان و اهمیت دادن به مشکلات معلمان و تسهیلات در نظر گرفته برای آنها از دیگر اقدامات دولت است. دولت همچنین با توجه خاص به مساله پرورش در آموزش و پرورش ، بار دیگر آن نهاد را که در زمان دولت خاتمی مطرود شده بود احیاء‌نمود که البته با انجام اقدامات اصلاحی در آن می‌تواند ظرفیت مهمی جهت بهره‌برداری ‌باشد.

4- و بالاخره اینکه دولت نهم با توجه خاص به فرهنگ عمومی مردم  سعی دارد تا حداقل واسطه‌های بین دولت و ملت را از میان برده و در این راستا فرهنگ خدمات‌رسانی را بدون توجه به مسایل حزبی و سیاسی نهادینه سازد در همین چارچوب تلاش‌های دولت جهت ترویج فرهنگ عفاف و حجاب از دیگر اقداماتی است که سلامت فرهنگی جامعه را رقم خواهد زد.

منبع:مرکز اطلاع رسانی بصیرت