جابه‌جایی نیروهای اشغالگر در عراق

علی امینی
براساس بند دوم از ماده 42 توافقنامه امنیتی میان دولت عراق و اشغالگران آمریکایی، نیروهای اشغالگر، هفته گذشته از مناطق مسکونی شهرها، شهرک ها و روستاهای عراق عقب نشینی کردند و در مراکز و پادگان های نظامی عمدتاً در شرق این کشور مستقر شدند. پیش از این عقب نشینی نظامی، آمریکایی ها در دو مرحله بخشی از اختیارات امنیتی را به دولت مرکزی عراق واگذار کرده بودند. آنها در سه ماه آخر سال گذشته میلادی منطقه حساس و استراتژیک الخضراء که منطقه استقرار موسسات مربوط به نهادهای قانون گذاری و دولت عراق است را به نیروهای امنیتی عراق واگذار کردند و در سه ماهه اول سال جاری میلادی نیز بخش های مربوط به تأمین امنیت هوایی عراق، فرودگاه بغداد و حوزه های استخبارات و سیستم ارتباطاتی را به دولت نوری مالکی واگذار کرده بودند. براساس توافقنامه مذکور که در مرداد ماه سال گذشته میان دولت بغداد و دولت نومحافظه کاران آمریکایی منعقد گردید، اشغالگران بایستی تا پایان نیمه اول سال آینده ( شهریور 1389) از 138 هزار نیروی نظامی خود، غیر از 50 هزار نفر که با موافقت دولت مرکزی عراق عمدتاً به کارهای آموزشی، حمایتی و امور مشاوره ای نظامی در عراق می پردازند، مابقی باید خاک عراق را ترک کنند.
با خروج نیروهای آمریکایی از شهرها و روستاها، دولت مرکزی عراق روز 9 تیرماه را در تقویم رسمی عراق جشن ملی و تعطیل عمومی اعلام نمود. مردم مسلمان عراق نیز با برپایی جشن و سرور موفقیت خود را در اجبار اشغالگران به خروج از شهرهای عراق جشن گرفتند و آن را به رخ جهانیان کشیدند. درخصوص جابه جایی نظامی اشغالگران آمریکایی در عراق چند نکته مهم قابل توجه است.
1- عقب نشینی نیروهای آمریکایی از شهرهای عراق یک مرحله ای دیگر از پیروزی دولت عراق برای خارج کردن اشغالگران از عراق است نه پایان اشغالگری. اشغالگران با حجم عظیم ارابه جنگی خود حداقل تا یکسان آینده در پادگان ها و مراکز نظامی عراق استقرار دارند و این کشور هم چنان تحت اشغال اشغالگران آمریکایی است.
2- بدون تردید هدف اشغالگران از تهاجم به عراق و اشغال این کشور که به بهانه های واهی انجام گرفت چیزی فراتر از اهداف اعلانی است که مقامات آمریکایی طی 6 سال گذشته بارها آنها را بر زبان جاری کرده اند. آمریکایی ها در این مدت نه تنها اهداف اعلانی خود را در عراق محقق نساخته اند بلکه متحمل هزینه های معنوی و مادی بسیار فراوانی شده اند از این رو بر اساس همان اهداف راهبردی، عراق برای آنها هم چنان یک منطقه استراتژیک و تأمین کننده منابع سیاسی و اقتصادی آنها است و اینکه آمریکایی ها به این راحتی از عراق دست بکشند امری ناممکن به نظر می رسد، لذا آنها به انحای مختلف سعی خواهند کرد نیاز دولت مرکزی عراق را به حضور مداوم خود توجیه سازند تا بلکه با گذشت زمان با دولت سازی، جریان سازی و ... نه فقط اهداف اعلانی که اهداف راهبردی خود را در عراق محقق نمایند.
3- براساس برخی از اطلاعات و گزارش های منتشر شده ، آمریکایی ها پس از عقب نشینی از شهرهای عراق، در مراکز نظامی و پادگان های شرق عراق و هم جوار با مرزهای جمهوری اسلامی ایران مستقر شده اند. استقرار حدود 138 هزار نیروی نظامی آمریکایی در سرحدات مرزی ایران می تواند حامل چند پیام باشد.
اول؛ حضور این نیروها برای مناطق مرزی ایران می تواند تهدیدزا باشد و گروه های ناامن کننده محیط ملی ایران را با تجهیزات و آموزش های نظامی و تروریستی تقویت کند.
دوم؛ طی چند سال گذشته اشغال عراق، نیروهای مختل کننده امنیت و ثبات این کشور عمدتاً از طریق مرزهای عربی و جنوبی این کشور و از جمله کشورهای اردن ، سوریه و عربستان به عراق وارد می شدند و فضای عراق را با عملیات های تروریستی خود ناامن می کردند. حضور آمریکایی ها در مرزهای شرقی عراق این پیام را به تروریست ها و حامیان آنها می دهد که بدون هیچ مشکلی می توانند هم چنان به انتقال تجهیزات نظامی و تروریستی خود به عراق اهتمام ورزند تا دولت مرکزی عراق را پس از تضعیف به دادن امتیازات سیاسی لازم به نفع خود وادار سازند.
سوم؛ در خلال چند سال گذشته دولت های عربستان سعودی ، اردن و برخی دیگر از کشورهای عربی منطقه با هدف تضعیف دولت مرکزی عراق نه تنها اجازه تردد به نیروهای تروریستی خود را صادر می کردند، بلکه از نیروهای تروریستی که از عراق فرار می کردند در کشورهایشان حمایت می کردند. براساس اخبار انتشار یافته این حمایت ها همچنان ادامه دارد و با خروج نیروهای آمریکایی از شهر ها، آنها با هدف تضعیف دولت مرکزی وارد فاز جدیدی از عملیات های تروریستی خواهند شد. آمریکایی ها با گسیل داشتن نیروهای خود به مناطق شرقی در واقع این حیات خلوت را برای آنها مهیا نموده اند تا همچنان استراتژی «مهار و تضعیف داخلی» دولت نوری مالکی را برای گرفتن امتیازات سیاسی بکارگیرند.
4- دولت عراق غیر از موارد مذکور، طی یک سال آینده که نیروهای آمریکایی در پادگان های نظامی مستقر هستند، بایستی انتخابات پارلمانی که دولت آینده عراق نیز از درون آن بیرون می آید، برگزار کند. بدون شک آمریکا و کشورهای عربی متحدآمریکا از طریق جریانات و نیروهای نفوذی خود در فرایند آن مداخله خواهند کرد و ممکن است برگزاری انتخابات را به چالش بکشانند. لذا دولت مرکزی عراق ضروری است پس از تقویت حوزه های امنیتی، گام های مهمی را در تعامل با نخبگان سیاسی و علمای دینی برای تقویت وحدت و انسجام ملی بردارد تا مانع کارشکنی های اشغالگران ، دول عربی منطقه و بقایای نیروهای تروریستی در فرایند اجرای انتخابات مجمع ملی شود.
5- خروج نیروهای اشغالگر از شهرها و مناطق مسکونی عراق هر چند که یک پیروزی بزرگ برای دولت نوری مالکی به سبب اصرار آن بر ارائه جدول زمان بندی خروج نیروهای نظامی در توافقنامه امنیتی بغداد- واشنگتن می باشد اما نباید فراموش کرد که این جابه جایی پایان اشغالگری نیست و آمریکایی ها با توجه به هزینه های مادی و معنوی که در عراق پرداخته اند برای دستیابی به اهداف راهبردی خود بر فشارهای سیاسی و امنیتی به دولت مرکزی متمرکز خواهند شد.