نشریه اخبار و تحلیل ها 17 اردیبهشت 1405

pdf

word

▼ حرف روز

پایان مماشات با امارات

✍ رضا کریمی صالح

برای فهم چرایی تحولات اخیر، باید کارنامه سیاهی را بازخوانی کرد که ابوظبی طی دهه‌های متمادی در قبال ایران و محور مقاومت رقم زده است. ابوظبی بخش وسیعی از خاک خود را به بزرگ‌ترین تراکم پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه تبدیل کرده؛ پایگاه‌هایی که باند پرواز بمب‌افکن‌ها و جنگنده‌هایی است که ملت ایران را نشانه می‌گیرند. در بحبوحه نبردهای اخیر، امارات علناً شاهرگ حیاتی رژیم صهیونی برای دور زدن محاصره و تأمین کالاهای حیاتی از مسیر بنادر خود شد.

حمایت از شبکه‌های رسانه‌ای و سایبری که مستقیماً در آشوب‌های خیابانی و ترور شخصیت‌های ایرانی دست داشتند، رد پای ابوظبی را در اتاق فرمان جنگ نرم علیه ایران تثبیت کرده است. چهار دهه سماجت بر ادعای جزایر سه‌گانه ایرانی در سازمان ملل نیز تنها نقابی برای پروژه بی‌ثبات‌سازی تمامیت ارضی ایران است. این تنها گوشه‌ای از کارنامه خصمانه امارات است؛ کارنامه‌ای که نشان می‌دهد ابوظبی نه همسایه‌ای خوب، که پایگاهی برای توطئه‌های پیوسته علیه امنیت ملی ایران بوده است.

این انباشت خصومت‌ها در حالی صورت گرفت که ایران همواره بر مبنای حسن همجواری، زبان دیپلماسی را بر شمشیر تیز ترجیح می‌داد. دهه‌ها صبر راهبردی و مماشات از سوی ایران، هرگز با پاسخی جز گستاخی بیشتر از سوی ابوظبی مواجه نشد. امارات هر بار خط قرمز تازه‌ای را رد کرد و ایران همچنان بر مدار مدارا باقی ماند. اما عبور ابوظبی از کلیه خطوط قرمز امنیت ملی، نقطه پایانی بر این صبر استراتژیک محسوب می‌شود.

امروز، ایران نه بر طبل جنگ می‌کوبد و نه به دنبال ماجراجویی است، اما عصر مماشات راهبردی به پایان رسیده است. امنیت ملی ایران دیگر خط قرمزی نیست که کسی بتواند بی‌هزینه از آن عبور کند. پایان مماشات به معنای ورود به فاز جدیدی از بازدارندگی فعال است؛ بازدارندگی که در آن، هزینه خصومت‌آفرینی برای همسایگان متجاوز به صراحت محاسبه خواهد شد. امارات و دیگر بازیگرانی که تصور می‌کنند می‌توانند با تکیه بر قدرت‌های فرامنطقه‌ای به تهدید ایران ادامه دهند، باید بدانند که قواعد بازی تغییر کرده است. ایران امروز، ایرانِ پس از مماشات است؛ کشوری که مدارا را تا مرز عزت حفظ می‌کند، اما پس از آن، پاسخش قاطع، سریع و پشیمان‌کننده خواهد بود.

▼ گزارش روز

✍ محمد طهماسبی پور

بسیاری از نظریه‌پردازان علوم سیاسی بین‌الملل به عنوان واقع‌گرایان شناخته می‌شوند. بنا به اعتقاد آنان، قواعد بین‌الملل، سازمان‌های بین‌المللی و حقوق بین‌المللی به عنوان روبنا و ابزاری در دسترس صاحبان قدرت است و آنچه صحنه بین‌الملل را می‌سازد، نه قوانین و قواعد، بلکه قدرت و توانایی اعمال آن است. سازمان‌هایی مانند بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول، عملاً ابزار استیلای جهان شمال بر کشورهای جنوب شده‌اند.

ایالات متحده و جهان غرب با استفاده از ابزارهای پرداخت بین‌المللی مانند سوئیفت به تحریم کشورهای مخالف می‌پردازند. روسیه و ایران این واقعیت را به خوبی لمس کرده‌اند. معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) نیز به جای خلع سلاح رژیم‌های خطرناک، به ممانعت از دستیابی کشورهای صلح‌دوستی مانند ایران به انرژی پاک هسته‌ای می‌پردازد.

در جریان تجارت جهانی، تا جایی که منافع قدرت‌های بزرگ تأمین شود، از تجارت آزاد حمایت می‌شود، اما هر زمان منافعشان اقتضا نکند، تحریم و ممنوعیت در دستور کار قرار می‌گیرد. همواره کشورهای ضعیف به تولید مواد خام و انرژی‌بر روی آورده و از رابطه مبادله بدتری برخوردار می‌شوند.

اما امروز، به یمن جنگ تحمیلی، بعثت عمومی ملت ایران و هدایت داهیانه رهبر معظم انقلاب، به اهمیت راهبردی تنگه هرمز و خلیج فارس پی برده‌ایم. تنگه هرمز با تأثیر شگرف بر بازارهای جهانی به ویژه بازار انرژی، اولاً به عنوان عامل بازدارنده از اقدامات خصمانه آمریکا و رژیم صهیونی عمل می‌کند، ثانیاً ابزار قدرتی برای ایران در آینده خواهد بود و ثالثاً منبع درآمد مستقلی برای کشور محسوب می‌شود.

اما آنچه باید مورد توجه قانون‌گذاران باشد این است که به این ابزار قدرت نباید تنها به عنوان وسیله درآمدزایی نگریست، بلکه می‌تواند وسیله‌ای برای اعمال نظرات و احقاق حقوق ملت باشد. اولین و بدیهی‌ترین حق ملت ایران، رفع تحریم‌های ظالمانه است.

در دستور کار جدید مدیریت تنگه، می‌توان قانونی وضع کرد که عبور از تنگه هرمز منوط به رفع تحریم از سوی شرکت‌ها و کشورهای مختلف باشد. در این صورت، کشورهای وابسته به این آبراه اقتصادی، با محاسبه سود و زیان، حاضر به شکستن سد تحریم خواهند شد. تنگه هرمز علاوه بر تمام منافع دیگر، می‌تواند به عنوان «تنگه تحریم‌شکن» نیز عمل کند.

▼ خبر ویژه

سه خواسته ایران در هر گونه مذاکره با آمریکا

خبرنگار شبکه المیادین در تهران گفته است که آمریکا در پیش‌نویس چارچوب توافق، امتیازاتی را به ایران ارائه می‌دهد و تهران در هرگونه مذاکره هسته‌ای بر سه خواسته پافشاری خواهد کرد.بر اساس این گزارش، «امتیازات آمریکا در پیش‌نویس توافق‌نامه چارچوب پس از ناکامی ترامپ در بازگشایی تنگه هرمز با توسل به زور حاصل شد.» از جمله امتیازات کلیدی، «پذیرش لغو برخی تحریم‌ها توسط واشنگتن و عدم پرداختن به موضوع هسته‌ای در مذاکرات» است.المیادین تصریح کرده است که این امتیازات کلیدی «پس از شکست ترامپ در پروژه موسوم به آزادی دریانوردی در تنگه هرمز» حاصل شد.این شبکه خبر داد که طرف ایرانی بر سه خواسته خود اصرار دارد: «دریافت غرامت، آزادسازی دارایی‌های مسدود شده و لغو محاصره دریایی.»اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان، نیز تصریح کرد: «ایران در حال بررسی پیشنهاد آمریکاست و پس از پایان بررسی‌ها، دیدگاه خود را به طرف پاکستانی انتقال خواهد داد.»

▼ اخبار

ریاض به ترامپ «نه» گفت

شبکه ان‌بی‌سی به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد که عربستان سعودی به واشنگتن اجازه نداده از پایگاه‌ها و حریم هوایی این کشور برای «پروژه آزادی» استفاده کند.در این گزارش آمده است:«عقب‌نشینی ناگهانی ترامپ از طرحش برای کمک به عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز پس از آن صورت گرفت که یکی از متحدان کلیدی آمریکا در خلیج فارس، توانایی ارتش آمریکا در استفاده از پایگاه‌ها و حریم هوایی خود برای انجام این عملیات را به حالت تعلیق درآورد.»مقام‌های آمریکایی به ان‌بی‌سی گفته‌اند:«ترامپ با اعلام پروژه آزادی در روز یکشنبه، متحدان خود در خلیج فارس را غافلگیر کرد و خشم رهبری عربستان سعودی را برانگیخت. در پاسخ، ریاض به واشنگتن اطلاع داد که به ارتش آمریکا اجازه نخواهد داد از پایگاه هوایی شاهزاده سلطان، هواپیما به پرواز درآورد یا از حریم هوایی سعودی عبور کند.»این منابع در ادامه توضیح داده‌اند:«تماس تلفنی بین دونالد ترامپ و محمد بن سلمان هم این مشکل را حل نکرد و او را مجبور کرد پروژه آزادی را متوقف کند تا دسترسی نظامی آمریکا به حریم هوایی حساس را دوباره برقرار کند.»یک منبع سعودی نیز به ان‌بی‌سی گفت که ریاض «از تلاش‌های دیپلماتیک پاکستان برای میانجی‌گری بین ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ بسیار حمایت کرد.» همچنین دیگر متحدان نزدیک آمریکا در خلیج فارس نیز از این اعلامیه ترامپ غافلگیر شدند.

اشغالگران از همه قطعنامه‌ها سرپیچی می‌کنند

خلیل الحیه، رئیس جنبش حماس در غزه، در مصاحبه با شبکه الجزیره تأکید کرد که مذاکرات به دلیل «سرسختی اسرائیل و عدم پایبندی به توافق شرم الشیخ» متوقف شده است.الحیه گفت:«تمام کسانی که روز چهارشنبه توسط رژیم صهیونیستی در محله الدرج هدف قرار گرفتند، فرزندان فلسطین هستند. این اقدامات اشغالگرانه‌ای است که قابل توجیه نیست.»وی افزود:«اشغالگران از توافقات و همه قطعنامه‌ها سرپیچی می‌کنند. این باید باعث شود ضامن‌ها و میانجی‌ها مسئولیت‌های خود را جدی بگیرند.»رئیس حماس در غزه تصریح کرد:«ما ابتکارات متعددی را اتخاذ کرده‌ایم و به تمام تعهدات خود عمل کرده‌ایم، اما اشغالگران به تعهدات خود عمل نکرده‌اند. دشمن صهیونیستی محکم ایستاده و از انجام تعهد خودداری می‌کند که این امر مانع انتقال به مرحله دوم می‌شود.»الحیه با بیان اینکه میانجی‌گران ضامن اصلی آتش‌بس هستند، گفت:«ما از میانجی‌گران، جامعه بین‌المللی و رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهیم که اشغالگران را مجبور به اجرای توافق کنند.»وی تأکید کرد:«اگر اشغالگران اسرائیلی مرحله اول را اجرا کنند، ما آماده‌ایم تا در مورد مرحله دوم بحث کنیم. اجرای مرحله اول توافق، کلید تعهد اشغالگران اسرائیلی است.»

مولدسازی دارایی‌های دولت کلید خورد

هیئت وزیران در ادامه تکمیل زیرساخت‌های قانونی تأمین مالی غیرتورمی، «آیین‌نامه اجرایی ماده (۳۹) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها» را تصویب کرد.در این مصوبه که در تاریخ ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ به تأیید رسیده، جزئیات عملیاتی «اوراق بهادارسازی اموال و دارایی‌های دولت» شامل نحوه انتشار اوراق، تسویه بدهی‌ها و ممنوعیت‌های دستگاه‌های اجرایی تشریح شده است.طبق این آیین‌نامه، «اموال و دارایی مجاز شامل اموال منقول (به استثنای خودروهای دولتی) و غیرمنقول دولتی است که قابلیت فروش و انتقال داشته و توسط کارگروه‌های استانی یا وزارتخانه‌ها برای اجرای مولدسازی شناسایی می‌شوند.» همچنین مطالبات دستگاه‌های اجرایی از اشخاص حقیقی و حقوقی جزو اموال و دارایی‌های مجاز برای بهادارسازی هستند.طبق ماده (۱۳) این آیین‌نامه، «انتشار اوراق مالی اسلامی به عنوان یکی از روش‌های اصلی اوراق بهادارسازی اموال و دارایی‌های واجد شرایط، پس از تأیید شورا و طبق دستورالعمل مشخص، توسط خزانه‌داری کل کشور انجام خواهد شد.»ماده (۱۵) نیز صراحتاً اعلام می‌دارد که «۱۰۰ درصد منابع حاصل از اوراق بهادارسازی، پس از واریز به خزانه و بر اساس تخصیص سازمان برنامه و بودجه، صرفاً برای تسویه بدهی‌های قطعی شده دولت و تکمیل طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای مصوب هزینه می‌شود.» دستگاه اجرایی موظف است اعتبارات تخصیصی را منحصراً در همان طرح‌ها هزینه کند.

▼ اخبار  کوتاه

◄ سردار حسین معروفی،معاون فرهنگی سپاه، در مراسم بزرگداشت شهید غلامرضا سلیمانی، رئیس فقید سازمان بسیج، گفت:«باور او این بود که بسیج از مردم، برای مردم و با مردم است و هیچ عملیاتی بدون مشارکت مردم موفق نخواهد بود.» وی با اشاره به اخلاص و خستگی‌ناپذیری این شهید، او را نماد توکل دانست و افزود:«ایمان راسخش به وعده‌های الهی، او را در برابر مشکلات و دشمنان استوار نگه داشت.» وی همچنین تأکید کرد هر شیطنت دشمنان با ابتکار عمل نیروهای مسلح، پاسخی مقتدرانه خواهد گرفت.

◄ باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، دونالد ترامپ را به سوءاستفاده از قدرت متهم کرد و گفت:«استفاده ابزاری از مقام ریاست جمهوری برای ثروت شخصی نوعی اختلاس است که ترامپ انجام می‌دهد.» اوباما با انتقاد از دخالت در امور وزارت دادگستری برای پیگرد مخالفان سیاسی، تأکید کرد که رئیس‌جمهور نباید هم‌زمان درگیر منافع تجاری خارجی باشد. او هشدار داد استقلال نهادهای قضایی با اقدامات ترامپ تضعیف شده و رئیس‌جمهور، دادستان کل را به ابزاری شخصی بدل کرده است.

◄ یک مقام ارشد رژیم صهیونیست در گفتگو با نشریه یدیعوت آحارونوت از نگرانی‌های تل‌آویو نسبت به هرگونه توافق احتمالی بین آمریکا و ایران خبر داد.این نشریه به نقل از این منبع که نامش فاش نشده، نوشته است:«توافق پیشنهادی بین واشنگتن و تهران، ممکن است زرادخانه موشکی ایران را دست نخورده باقی بگذارد.»این مقام صهیونیست همچنین گفته است:«توافق پیشنهادی بین واشنگتن و تهران ممکن است آزادی عمل ارتش اسرائیل در لبنان را محدود کند.»در این گزارش همچنین ادعا شده است:«توافق پیشنهادی بین واشنگتن و تهران، غنی‌سازی اورانیوم را تنها به مدت ۱۵ سال محدود خواهد کرد.»

◄ حزب‌الله لبنان از انجام ۱۷ عملیات علیه ارتش رژیم صهیونی در جنوب این کشور خبر داد. این حملات در پاسخ به نقض آتش‌بس و حمله به غیرنظامیان صورت گرفت. طبق بیانیه حزب‌الله، تجمع نظامیان در مناطقی چون القنطره و عیتا الشعـب و نیز خودروهای زرهی و بولدوزرهای نظامی هدف قرار گرفتند. یک مرکز فرماندهی و تجهیزات فنی نیز منهدم شد. در این عملیات یک خودروی نظامی دچار آتش‌سوزی شد و بالگرد رژیم صهیونی برای انتقال مجروحان فراخوانده شد. حزب‌الله بر تعهد خود به دفاع از لبنان تأکید کرد.

◄ شبکه بلومبرگ با استناد به تصاویر ماهواره‌ای، ادعای کاخ سفید مبنی بر توقف صادرات نفت ایران را رد کرد. خبرنگار انرژی این رسانه نوشت:«ایران امروز سه فروند نفتکش را به طور همزمان در جزیره خارگ بارگیری کرد.» وی با دروغ خواندن اظهارات ترامپ تصریح کرد:«چاه‌های نفت ایران در حال پمپاژ هستند، گفته‌های کاخ سفید را باور نکنید.»

◄ شرکت هواپیمایی لوفت‌هانزا در پی جهش قیمت سوخت ناشی از جنگ علیه ایران، متحمل ۱.۷ میلیارد یورو ضرر شد که بزرگترین زیان یک دهه اخیر این شرکت است. مدیرعامل لوفت‌هانزا در بیانیه‌ای تصریح کرد:«با شدیدترین بحران قیمت سوخت در تاریخ هوانوردی تجاری مواجهیم. هر هفته ۵۰ میلیون یورو بیش از بودجه پیش‌بینی‌شده صرف تأمین سوخت می‌کنیم.» این غول هوایی اروپا ۲۰۰ پرواز را لغو و ۳ هزار نیروی کار را تعدیل کرده و از دولت آلمان درخواست وام اضطراری ۵۰۰ میلیون یورویی کرده است.

◄ کره شمالی اعلام کرد به معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نخواهد پیوست. خبرگزاری مرکزی این کشور با رد بازگشت به این پیمان، بر موضع هسته‌ای پیونگ‌یانگ تأکید کرد.