![قطبنما 334 / شهادت شهید هنیه قطبنما 334 / شهادت شهید هنیه](/files/fa/news/1403/5/16/188814_401.jpg)
تألیف :لطفعلی لطیفیپاکده
هیئتهای موتلفه اسلامی به عنوان یکی از تشکلهای فعال سیاسی با دیدگاه غالب مذهبی و اعتقادات محکم اسلامی، اگرچه شروع فعالیتش تقریباً به موازات آغاز حرکت امام خمینی(ره) و در مبارزه با رژیم گذشته بود، اما از تغییر در قامت حزب نیز خودداری نکرد و همواره تلاش کرده پایگاه اجتماعی خود را به عنوان حزب سیاسی در جامعه به ویژه مذهبیها حفظ کند و نقش تعیینکنندهای را در میزان اثرگذاری بر تعاملات سیاسی و اجتماعی و البته قدرت سیاسی داشته باشد.
در ادامه بررسی تاریخچه، دیدگاهها و عملکردهای مختلف حزب موتلفه پیش و پس از انقلاب اسلامی که در سال گذشته انجام شد، در این شماره با سطح حضور مؤتلفه اسلامی در ارکان مختلف نظام؛ اعم از نهاد رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام، مجلس خبرگان، شورای نگهبان، قوای مجریه، مقننه و قضائیه، ... در دهه گذشته و مسئولیتهای اعضای مهم مؤتلفه آشنا میشویم تا نمایی اجمالی از میزان تأثیرگذاری و قدرت مؤتلفه در نظام کنونی به دست آید.
نهاد رهبری
الف ـ ستاد نماز جمعه تهران: ستاد نماز جمعه تهران با توجه به اهمیت خاص این نماز و پخش سراسری خطبههای آن که گاه در سطح جهانی نیز انعکاس مییابد، در اختیار جمعیت مؤتلفه اسلامی بود. حاج جواد مقصودی، ریاست ستاد نماز جمعه تهران تا آبان 1385 و حاج فضلالله فرخ از اعضای شورای مرکزی ستاد نماز جمعه تهران از اعضای شورای مرکزی مؤتلفه اسلامی هستند.(۱)
ب ـ نمایندگیهای ولیفقیه در نهادهای انقلابی: ضمن اینکه مرحوم استاد حبیبالله عسگراولادی، دبیرکل سابق مؤتلفه تا سال 1383، خود نماینده ولیفقیه در کمیته امداد امام خمینی(ره) بود، شاهدیم که دیگر نمایندگان ولیفقیه نیز کم و بیش با این جمعیت همکاری میکردند. برای نمونه، حجتالاسلام قمی، رئیس سابق نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای کشور میگوید:تشکّر میکنم از مسئولان محترم جمعیت مؤتلفه اسلامی که با فعالتر کردن بخش دانشجویی مؤتلفه، در حقیقت لبیکی به دعوت مقام معظم رهبری گفتهاند. جمعیت مؤتلفهای که گذشته و سابقه درخشان خودش را در انقلاب به اثبات رسانده است و به عنوان اولین تشکل اسلامی، ارتباط مستقیم با مسئله ولایت و مرجعیت را در صدر برنامههای خودش قرار داده و افتخاراتی را هم در طول مدت انقلاب اسلامی به همراه دارد.(۲)
سخنان فوق نشانه تأیید آقای قمی نسبت به حزب مؤتلفه اسلامی است. همچنین برخی دیگر از نمایندگان محترم ولی فقیه، انجام سخنرانی در مراسم مختلف مؤتلفه را میپذیرند که خود به نوعی نشان از تأیید مؤتلفه و دوستی با آنان دارد. حجتالاسلام معزی، معاون فرهنگی دفتر مقام معظم رهبری و عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز از سخنرانان مراسم اربعین حزب مؤتلفه اسلامی بودهاند و همین طور حضرت آیتالله موحدی کرمانی، نماینده محترم وقت ولی فقیه در سپاه از سخنرانان بودهاند.(۳) نکته دیگر اینکه آقای میرسلیم از اعضای شورای مرکزی مؤتلفه از مشاوران ارشد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی وابسته به نهاد رهبری به شمار میرود. مجموعه موارد بالا نشان میدهد که مؤتلفه دارای دوستانی در نهاد رهبری است.
مجمع تشخیص مصلحت نظام
باید دانست که روابط جمعیت مؤتلفه اسلامی با آقای هاشمی رفسنجانی روابطی صمیمانه و قدیمی است. آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام از اعضای اولیه شورای روحانیت مؤتلفه بوده است و هر چند در دوره دوّم ریاست جمهوری ایشان به دلیل اختلافات موجود بین مؤتلفه و کارگزاران قدری کدورت بین این دو پدید آمد، امّا همچنان مؤتلفه اسلامی رابطه خودش را با آقای هاشمی حفظ کرده است. از این گذشته، برخی از اعضای مجمع، عضو شورای مرکزی مؤتلفه اسلامی هستند.(۴) از این رو، میتوان گفت که جمعیت مؤتلفه اسلامی، دوستان بلندپایهای را در این مجمع دارد.
مجلس خبرگان
با توجه به روابط صمیمانه و قدیمی حزب مؤتلفه اسلامی با جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، جامعه روحانیت مبارز تهران، شورای محترم نگهبان، بسیاری از نمایندگان محترم ولی فقیه و... میتوان گفت که در مجلس خبرگان نیز دارای دوستان بلندپایهای است. البته باید دانست که این دوستی به این معناست که اینان به نظرات مؤتلفه با دید مثبت گوش میدهند، ولی لزوماًً مطابق آن تصمیم نمیگیرند، بلکه مستقلاًً تصمیم نهایی را اتخاذ میکنند.
شورای نگهبان
رابطه صمیمانه مؤتلفه با روحانیت سبب شده است با شورای نگهبان نیز روابط خوبی داشته باشد و اصولاً برخی از اعضای سابق شورای نگهبان مانند آیتالله امامی کاشانی از دوستان قدیمی افرادی مانند آقای بادامچیان هستند. این دوستی به مبارزات پیش از انقلاب اسلامی برمیگردد.(۵)
قوه مقننه
مؤتلفه با وجود سابقه تقریباًً چهل ساله خود هیچگاه در مجلس دارای فراکسیون مستقل نبوده است، بلکه نمایندگان مؤتلفه همراه با نمایندگان جامعه روحانیت مبارز، فراکسیون واحدی را تشکیل میدادند(۶) این فراکسیون که در مجالس چهارم و پنجم اکثریت را نمایندگی میکرد و بیشتر به نام تشکلهای همسو شناخته میشد، در مجلس ششم، تحت عنوان «ائتلاف خط امام و رهبری» نامیده میشد(۷) و در اقلیت قرار داشت. اعضای این فراکسیون هر چند که نماینده مستقیم مؤتلفه نیستند، در کل با تفکر مؤتلفه، همسو هستند و در بسیاری از موضعگیریها، با مؤتلفه همرأی بودند. در کل، مؤتلفه در مجلس ششم نفوذ چندانی نداشت، اما سطح نفوذ مؤتلفه در قوه مقننه دورههای چهارم، پنجم، هفتم، هشتم و نهم مجلس خوب بود؛ زیرا اکثریت با اصولگرایان است.
پینوشتها در دفتر هفتهنامه موجود است.