وضعیت کشاورزی ایران در دوران پهلوی دوم چگونه بود؟آیا اصلاحات ارضی شاه تولیدات کشاورزی ایران را رشد داد؟

بررسی تاریخ کشاورزی ایران نشان می‌دهد که سیاست‌های دوران پهلوی دوم به‌ویژه اصلاحات ارضی موسوم به "انقلاب سفید" نه‌تنها به رشد پایدار تولیدات کشاورزی منجر نشد، بلکه پیامدهای زیان‌باری برای امنیت غذایی کشور به همراه داشت. در مقابل، دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در این حوزه با محوریت تأکیدات مکرر رهبر معظم انقلاب بر خودکفایی و امنیت غذایی، رشد چشمگیری یافته است.

الف) ماهیت وابسته و تحمیلی اصلاحات ارضی موجب نابودی‌ تدریجی‌کشاورزی ملی ایران شد

·  طرح آمریکایی برای منافع استعمار: اصلاحات ارضی بخشی از برنامه "اتحاد برای پیشرفت" دولت کندی برای جلوگیری از قیام‌های مردمی در جهان سوم بود که در ایران تحت عنوان انقلاب سفید اجرا شد.

·   اجرای طرح تحت‌فشار خارجی: بر اساس اسناد سیا، شاه تحت‌فشار آمریکا قرار داشت و در صورت عدم اجرای اصلاحات، "ظرف یکی دو سال سقوط خواهد کرد".

ب) پیامدهای منفی و مخرب اصلاحات ارضی

·   توزیع‌ناکارآمد زمین: 68 درصد از دهقانان زمین‌های کمتر از 5 هکتار دریافت کردند، درحالی‌که حداقل زمین موردنیاز برای بهره‌وری اقتصادی حدود 7 هکتار بود.

·   تخریب زیرساخت‌های‌کشاورزی: با تشکیل شرکت‌های تعاونی و زراعی ناکارآمد، قنات‌ها لایروبی نشدند و بسیاری از آن‌ها از بین رفتند.

·   وابستگی غذایی شدید: ایران از صادرکننده محصولات کشاورزی به یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان موادغذایی تبدیل شد. گندم از آمریکا، پرتقال و تخم‌مرغ از رژیم صهیونیستی و مرغ از فرانسه وارد می‌شد.

·   کاهش شدید تولید: تولیدات کشاورزی در سال‌های پایانی رژیم پهلوی تنها 25 میلیون تن بود و کشور با 30 میلیون جمعیت به‌شدت وابسته به واردات بود.

بنابراین، اصلاحات ارضی پهلوی دوم طرحی آمریکایی با اهداف استعماری بود که نه‌تنها به رشد کشاورزی منجر نشد، بلکه بنیان تولید غذایی کشور را تخریب کرد. درواقع بعد از تقسیم زمین‌های زراعی میان کشاورزان خرد، میزان تولید کشاورزی کاهش می‌یابد و ایران که زمانی صادرکننده اقلام زراعی بود، واردکننده محصولات کشاورزی می‌شود. واردات که حتی به رب گوجه‌فرنگی از آمریکا و تخم‌مرغ از اسرائیل نیز گسترش‌یافته بود، صرفاً دلالان وابسته به دربار پهلوی را فربه کرد و تولید، به‌ویژه در بخش کشاورزی را نابود ساخت، درحالی‌که حتی کشورهای صنعتی، بخش کشاورزی خود را با پرداخت یارانه مستقیم تقویت می‌کردند محمدرضا پهلوی با هدایت مستشاران آمریکایی این مزیت کشور را نابود کرد؛ لذا بعدازآن که دیگر آمریکایی‌ها به دلیل تأمین شدن سلاح‌های موردنیاز دکترین نیکسون با افزایش قیمت نفت مخالفت کردند ایران به دلیل حیف‌ومیل درآمدهای نفتی و نداشتن زیرساخت‌ها، با بحران جدی مواجه شد.

علینقی عالیخانی در مقدمه‌ای بر خاطرات علم در این زمینه می‌نویسد:« شتاب بی‌مورد در اجرای این طرح‌ها که بیشتر بی‌هیچ برنامه سنجیده و سرپرستی شایسته‌ای انجام می‌گرفت، بهشتی برای شرکت‌های خارجی و برخی از مسئولان آزمند داخلی فراهم کرده بود.» (یادداشت‌های علم، ناشران مازیار و معین، جلد 1، ص 83) در مقابل، جمهوری اسلامی با توجه ویژه به کشاورزی به‌عنوان محور توسعه و با تأکیدات مکرر رهبر معظم انقلاب بر خودکفایی و امنیت غذایی، توانسته است وابستگی دوران طاغوت را به خوداتکایی تبدیل کند.

منبع: پرسمان سیاسی شماره 23