مؤسسه واشنگتن: دست ایران برای آتش در منطقه، پُر است

پس از خاموش شدن آتش اغتشاشات اخیر در ایران، تیم‌های کارشناسی واشنگتنی، مجموعه‌ای از گزینه‌ها را روی میز دولت ترامپ قرار می‌دهند. هم‌زمان با قرار گرفتن بخش بیشتری از دارایی‌های نظامی آمریکا در تیررس موشک‌ها و پهپاد‌های ایرانی، کارشناس مؤسسه واشنگتن تأکید می‌کند که «مقاومت و جهاد» چیزی فراتر از یک شعار و بخشی از هویت سپاه پاسداران است و نمی‌توان با قاطعیت در مورد پیامد‌های هرگونه اقدام علیه ایران، صحبت کرد.

مایکل آیزنشتات معتقد است که ایران از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای اخلال در امنیت منطقه‌ای برخوردار است؛ از جمله حمله به زیرساخت‌های انرژی در خلیج فارس، اختلال در کشتیرانی، یا استفاده از نیرو‌های نیابتی.

راهکار‌های طراحی‌شده از نگاه واشنگتن

آیزنشتات ابتدا در این یادداشت، گزینه‌های پیشروی آمریکا را در قبال ایران طرح و بررسی می‌کند. یکی از گزینه‌های اصلی، به نظر او اجرای حملات محدود و هدفمند است. هدف از این حملات، کاهش توان تلافی ایران و افزایش آسیب‌پذیری نظام در برابر فشار‌های بعدی عنوان شده است.

هزینه سنگین عبور از خطوط قرمز تهران

نویسنده در ارزیابی گزینه‌های خود توضیح می‌دهد که میزان کارآمدی آنها محدود و بسیار پرخطر است. به باور او، حملات به مقر‌های امنیتی لزوماً به فروپاشی کنترل میدانی منجر نمی‌شود، زیرا نیرو‌های امنیتی ایران صد‌ها هزار عضو دارند که به‌صورت پراکنده فعالیت می‌کنند.

در مورد تحریم‌های نفتی نیز تأکید می‌کند که این گزینه در کنار دیگر اقدامات به مثابه عبور از خطوط قرمز تهران هستند و قطعاً خطر گسترش درگیری به سطح منطقه‌ای را افزایش می‌دهند؛ که در نتیجه، واکنش‌های متعاقب تهران می‌توانند هزینه‌های اقدام آمریکا را از منافع آن فراتر ببرند.

فرهنگ مقاومت در سپاه پاسداران درونی شده است

در بخش پایانی آیزنشتات، به کنش‌ها و واکنش‌های ایران می‌پردازد و می‌نویسد که تهران تاکنون نشان داده است معمولاً به تهدید‌ها «به‌مثل» و به‌صورت کنترل‌شده پاسخ می‌دهد؛ با هدف تحمیل هزینه بدون ورود به جنگی تمام‌عیار. با این حال، احتمال پاسخ شدیدتر یا حتی اقدام پیش‌دستانه وجود دارد.

در این بخش، آیزنشتات ارزیابی قابل توجهی را در باب سپاه پاسداران ارائه می‌کند. او با تمرکز بر ماهیت ایدئولوژیک سپاه پاسداران استدلال می‌کند که انتظار چرخش سیاسی یا نظامی این نهاد علیه جمهوری اسلامی، واقع‌بینانه نیست. به‌زعم او، «فرهنگ مقاومت» در سپاه صرفاً یک شعار رسمی یا ابزار تبلیغاتی نیست، بلکه طی چهار دهه از خلال تجربه‌های میدانی، از جنگ ایران و عراق تا درگیری‌های منطقه‌ای در سوریه، عراق و لبنان، به بخشی از هویت نهادی این سازمان تبدیل شده است.

این فرهنگ بر مفاهیمی، چون جهاد، شهادت و ایستادگی در برابر فشار خارجی استوار است و به‌طور ساختاری در نظام آموزش، ارتقا، شبکه‌های وفاداری و مشروعیت درون‌سازمانی سپاه بازتولید می‌شود.

نویسنده همچنین تأکید می‌کند که تجربه‌های گذشته نشان داده فرماندهی سپاه، حتی در مقاطع پرهزینه، آمادگی پرداخت بهای انسانی و مادی سنگین را داشته است؛ چنان‌که حضور گسترده و تلفات بالای فرماندهان و نیرو‌های سپاه در جنگ سوریه، از جمله کشته‌شدن [شهادت]شمار قابل‌توجهی از ژنرال‌های سپاه، نه به تضعیف وفاداری نهادی، بلکه به تقویت روایت «مقاومت» و انسجام درونی انجامید.

او همچنین تأکید می‌کند که وضعیت زرادخانه موشکی و پهپادی ایران، ممکن است تهران را به حفظ توان خود برای مراحل بعدی درگیری سوق دهد، نه مصرف آن در یک رویارویی کوتاه‌مدت. در این چارچوب، راهبرد محتمل ایران ادامه «کنترل هوشمند تنش» و پاسخ‌های حساب‌شده ارزیابی می‌شود.

جمع‌بندی

این یادداشت نتیجه می‌گیرد که واشنگتن اگرچه گزینه‌های متعددی برای اعمال فشار بر ایران در اختیار دارد، اما هیچ‌یک از این راهکار‌ها تضمین‌کننده موفقیت سریع نیست. از سوی دیگر، ایران همچنان ابزار‌هایی را برای تحمیل هزینه و جلوگیری از تحقق اهداف آمریکا در اختیار دارد.