سوریه و بازی‌جدید آمریکایی‌ها

مناطق شمالی و شرقی سوریه صحنه تنازعات و اختلافات بین بازیگران مهمی، همچون کردها، الجولانی، ترکیه و آمریکاست. تحولات مهمی نیز در این زمینه طی هفته‌های اخیر شکل گرفته که یکی از آنها توافق کرد‌ها و الجولانی، تخلیه پایگاه‌های آمریکایی و فرار داعشی‌ها از زندان‌های شرق سوریه است. در این راستا و در جهت تبیین این موارد، به موارد تحلیلی فوق اشاراتی خواهد شد.

۱- توافق کرد‌ها و الجولانی: کرد‌ها با میانجی‌گری آمریکایی‌ها توافقی را با الجولانی انجام دادند که مفاد این توافق بیشتر به نفع الجولانی بود. از جمله مهم‌ترین موارد آن در اختیار گرفتن مناطق مرزی از سوی الجولانی، در اختیار گرفتن نفت مناطق شرقی و ادغام نیرو‌های کردی در ارتش سوریه بود. در این میان در این توافق یک خودمدیریتی به کرد‌ها داده شده بود. در همین راستا، «مظلوم عبدی» در نشست امنیتی مونیخ اعلام کرد، ما خواهان اداره مناطق خود هستیم و این را در مذاکرات با مقامات برخی کشور‌ها که با آنها دیدار داشته‌ایم، مورد تأکید قرار داده و آنها نیز حمایت کرده‌اند. با این مواضع به نظر می‌رسد در صورت عدم خودمختاری به کرد‌ها برای اداره مناطق خود چندان نمی‌توان به توافق مدنظر اخیر خوش بین بود؛ زیرا یکی از مفاد توافق اخیر ادغام کرد‌ها در ارتش الجولانی و در اختیار قراردادن ساختار‌های نظامی و مدنی کرد‌ها به دولت الجولانی است.

۲- تخلیه پایگاه‌های آمریکا در شرق سوریه: برخی اخبار منتشر شده است که آمریکا در حال تخلیه پایگاه‌های خود در شرق سوریه است. این رخداد بیشتر با هدف حضور نیرو‌های الجولانی در این مناطق است. البته در یک تحلیل بدبینانه برخی این گزاره را مطرح می‌کنند که حضور نیرو‌های الجولانی در مرز‌های عراق و سوریه در راستای اقداماتی از سوی آمریکایی‌ها با محوریت نیرو‌های الجولانی برای وقوع رخداد‌های امنیتی در عراق در آینده است و یکی از دلایلی که آمریکایی‌ها در توافق کرد‌ها و دولت الجولانی به نفع الجولانی وارد عمل شدند، همین مسئله است.

۳- تهدید فعالیت مجدد داعش: تعداد ۴۰ هزار داعشی با خانواد‌های آنها در اردوگاه الهول و انتقال ۷ هزار نفر از آنها به عراق و فرار ۱۲۰۰ نفر از زندان‌های شمال سوریه بار دیگر بحث تحرکات داعش را مطرح کرده است. این گزاره همچنان مطرح است که گروه‌های تروریستی در مرز عراق و سوریه فعال شوند و اقدامات خود را علیه گروه‌های مقاومت عراقی انجام دهند. بسیاری معتقدند، سناریوی آمریکا استفاده از ظرفیت گروه‌های تروریستی برای حمله به محور مقاومت و درگیر کردن این محور است. هر چند بسیاری این گزاره را بدبینانه عنوان می‌کنند و معتقدند داعش برای تبدیل شدن به تهدید مسیری طولانی در پیش دارد و استفاده از ظرفیت این گروه برای ایجاد چالش اقدام راهبردی نیست.

در مجموع مدل رفتاری آمریکا نشان می‌دهد، با مدیریت صحنه به دنبال اقداماتی در سوریه و عراق برای ایجاد یک نوع وضعیت امنیتی جدید در منطقه است که در این راستا استفاده از گروه‌های تروریستی می‌تواند یک مؤلفه مهم از این وضعیت امنیتی باشد.