محاصره دریایی؛ تهدیدی پرهزینه و کم فرجام

با توجه به تحولات اخیر و ناکامی ترامپ در دست‌یابی به اهداف مدنظرش در مذاکرات اخیر اسلام‌آباد، تهدید به محاصره دریایی بیشتر به عنوان «آخرین ابزار فشار» مطرح شده است.

محاصره دریایی ایران، صرفا یک اقدام دوجانبه نیست، بلکه تکانه‌ای شدید به قلب تپنده انرژی جهان است.

تنگه هرمز گلوگاه عبور حدود ۳۰ درصد از نفت خام جهان است. هرگونه تلاش برای محاصره، بلافاصله قیمت نفت را به اعدادی بی‌سابقه می‌رساند. این موضوع برای اقتصاد‌های غربی در آستانه انتخابات و همچنین برای کشور‌های مصرف‌کننده بزرگی مثل چین و هند، یک کابوس اقتصادی است.

بخش عمده نفت ایران به آسیا صادر می‌شود. محاصره دریایی عملا به معنای اعلام جنگ اقتصادی علیه شرکای تجاری ایران، به‌ویژه چین است که می‌تواند به درگیری‌های دیپلماتیک و حتی نظامی فرامنطقه‌ای منجر شود.

در صورت نهایی شدن این تصمیم، احتمالا محور مقاومت در یمن، لبنان و عراق وارد عمل خواهد شد. تهدید به بستن باب‌المندب در کنار تنگه هرمز، عملا تجارت دریایی شرق و غرب را فلج خواهد کرد.

سواحل طولانی ایران و اشراف بر جزایر راهبردی، امکان استفاده از «شهپادها» (شناور‌های هدایت‌پذیر از راه دور)، پهپاد‌های انتحاری و موشک‌های ساحل به دریا را به ایران می‌دهد. ناو‌های عظیم آمریکایی در فضای محدود خلیج فارس، اهداف بسیار بزرگی برای تسلیحات نقطه‌زن و ارزان‌قیمت ایران هستند.

حفظ یک محاصره دائمی و موثر نیازمند استقرار صد‌ها شناور و پایش ۲۴ ساعته هزاران کیلومتر خط ساحلی است. فرسایش نیرو‌ها و خطر برخورد مین‌های دریایی، ریسک این عملیات را برای پنتاگون به شدت بالا می‌برد.

ایران بر اساس حاکمیت خود بر آب‌های سرزمینی، حق نظارت بر تردد‌ها را دارد. محاصره دریایی در حقوق بین‌الملل به مثابه اقدام جنگی تلقی می‌شود و ترامپ برای اجرای آن بدون مجوز شورای امنیت، با چالش جدی مشروعیت روبروست.

جمهوری اسلامی ایران با لحنی قاطع به این تهدید واکنش نشان داده است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، تأکید کرده که؛ ما زیر بار هیچ تهدیدی نمی‌رویم؛ بار دیگر اراده ما را امتحان کنند تا درس بزرگتری به آنها بدهیم. سپاه پاسداران نیز هشدار داده که نزدیک شدن شناور‌های نظامی به تنگه «نقض آتش‌بس» تلقی شده و با برخورد شدید مواجه خواهد شد. فرمانده نیروی دریایی ارتش ایران نیز این تهدید را بسیار مضحک و خنده‌دار خوانده است.

به نظر می‌رسد تهدید‌های اخیر ترامپ در فضای مجازی (تروت سوشال)، بیش از آنکه یک طرح عملیاتی دقیق باشد، یک بلوف سیاسی-اقتصادی برای بازگرداندن ایران به میز مذاکره از موضع ضعف است. ایران با عبور از بحران‌های اخیر و تثبیت اقتدار خود پس از شهادت امام خامنه‌ای و آغاز دوران رهبری حضرت آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، نشان داده است که راهبرد صبر فعال و پاسخ متناسب را به خوبی اجرا می‌کند.

محاصره دریایی برای آمریکا یک بازی دوسر باخت است؛ چراکه نه تنها توان قطعی برای انسداد کامل صادرات ایران را ندارد، بلکه ماشه سقوط اقتصاد جهانی و فروپاشی امنیت انرژی متحدان خود را خواهد کشید. ایران با تکیه بر توانمندی‌های داخلی و شبکه هم‌پیمانان منطقه‌ای، ابزار‌های کافی برای تبدیل این تهدید به یک شکست راهبردی دیگر برای ترامپ را در اختیار دارد.

این اقدام، آتش‌بس شکننده دو هفته‌ای را به شدت تهدید می‌کند و احتمال از سرگیری درگیری‌های گسترده را افزایش می‌دهد. سپاه پاسداران هشدار داده که هرگونه اقدام خصمانه، دشمن را در گرداب‌های مرگبار تنگه گرفتار خواهد کرد.

اقدام ترامپ برای محاصره تنگه هرمز یک قمار پرمخاطره است. هدف اصلی آن، فلج کردن اقتصادی و تحقیر ژئوپلیتیک ایران پس از شکست دیپلماسی است. با این حال، این راهبرد نه تنها تهدیدی مستقیم برای صلح و ثبات منطقه است، بلکه با خطر انزوای بین‌المللی آمریکا و شعله‌ور کردن یک بحران اقتصادی جهانی همراه است. ایران نشان داده که در برابر فشار نظامی تسلیم نخواهد شد و آمادگی واکنش متقابل را دارد. بنابراین، احتمال یک رویارویی نظامی ناخواسته یا حتی عمدی در آب‌های خلیج فارس بسیار بالا رفته و جهان را در آستانه بحرانی جدید و خطرناک قرار داده است.