شکست راهبردی تنگنا

روزنامه معتبر انگلیسی فایننشال‌تایمز در گزارشی تحلیلی با عنوان «نفتکش‌های ایرانی محاصره آمریکا را دور می‌زنند» ابعاد تازه‌ای از این نبرد خاموش را آشکار کرده است. بر اساس داده‌های شرکت رهیابی محموله‌های دریایی «ورتکسا» آمار‌های جدید حاکی از آن است که دست‌کم ۳۴ نفتکش مرتبط با ایران، با موفقیت توانسته‌اند از لایه‌های پیچیده و تنگنا‌های تحریمی که توسط آمریکا طراحی شده، عبور کنند.

این گزارش که بر پایه تحلیل‌های دقیق حرکات دریایی استوار است، نشان می‌دهد که جریان نفت ایران نه تنها متوقف نشده، بلکه با نوعی استراتژی «جریان جایگزین» مسیر‌های جدیدی را یافته است. آمار‌ها بیانگر آن است که حداقل ۱۹ نفتکش مرتبط با ایران از خلیج فارس خارج شده‌اند و در مقابل، دست‌کم ۱۵ فروند نیز برای تکمیل چرخه تأمین، از دریای عمان به سمت سواحل ایران در حرکت بوده‌اند.

نکته‌ای که اهمیت این گزارش را دوچندان می‌کند، شفافیت در مورد محموله‌های تأیید شده است. طبق گزارش فایننشال‌تایمز، از میان نفتکش‌های خارج شده، حداقل ۶ فروند حامل محموله‌های قطعی نفت خام ایران بوده‌اند که مجموعاً ۱۰.۷ میلیون بشکه نفت را شامل می‌شود. این رقم، فراتر از یک آمار ساده، پیامی سیاسی به اتاق‌های تصمیم‌گیری در واشینگتن است؛ پیامی مبنی بر اینکه محاصره اقتصادی تنها زمانی کارآمد است که طرف مقابل راهی برای جایگزین کردن یا دور زدن مسیر‌های سنتی نداشته باشد.

این واقعیت نشان می‌دهد که ایران با بهره‌گیری از شبکه‌های پیچیده پشتیبانی دریایی و احتمالاً تغییر در کارگزاران و مسیر‌های ترانزیتی، توانسته است «شکاف تحریمی» ایجاد کند. در واقع، وقتی نفتکش‌ها موفق می‌شوند از حصار نظارتی و اقتصادی ایالات متحده عبور کنند، معنای آن این است که هزینه‌های اعمال فشار حداکثری، از نظر اقتصادی و عملیاتی، برای آمریکا در حال افزایش است. در مجموع باید اذعان کرد که در نبرد میان «قدرت تحریم» و «انعطاف‌پذیری انرژی»، قواعد بازی در پهنه دریا‌ها مدام در حال بازتعریف شدن است.