از اینترنت تا تتر

با بازگشت تدریجی دسترسی‌های اینترنت بین‌الملل و احیای کارکرد بازارهای دیجیتال، نقش سیگنال‌دهی بازارهای رمزارز مجدداً فعال شد. ضمن اینکه متغیرهای بنیادین اقتصاد ایران - از جمله انتظارات تورمی، ریسک‌های سیاسی و نظامی، کسری‌های ساختاری و ابهام در افق سیاست‌گذاری - تغییری معنادار نکرده‌اند و شرایط فشار بر بازار ارز همچنان پابرجاست.

باید پذیرفت که بخشی از مشکلات بازار ارز ایران ناشی از ارتباط مستقیم دلار آزاد با تتر (USDT) است. در شرایط کمبود دلار نقدی، حواله ارزی و محدودیت‌های انتقال بانکی ناشی از تحریم‌ها، فعالان اقتصادی و صرافی‌ها به جای استفاده از دلار واقعی، تتر را به عنوان جایگزین معامله می‌کنند. این بازار حجمی بین ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار دارد.

بازار تتر به دلیل نقدشوندگی بالا، دسترسی ۲۴ ساعته و شفافیت نسبی، عملاً به یک مرجع قیمتی فوری برای دلار آزاد تبدیل شده است.

اما قیمت تتر بازتاب واقعی دلار در اقتصاد ایران نیست و عمدتاً تابعی از عرضه و تقاضای نسبتا کاذب، انتظارات روانی، سفته‌بازی و تقاضای ذخیره ارزش است.

از آنجا که بازار دلار آزاد محدود، کم‌عمق و دسترسی به آن دشوار است، فعالان اقتصادی نرخ تتر را معیار فوری ارزش دلار در برابر ریال می‌دانند و معاملات خود را بر اساس آن قیمت‌گذاری می‌کنند.

این پدیده نشان می‌دهد که تتر جانشین دلار نقدی شده است و نقش مرجع قیمتی آن تا حد زیادی ناشی از پاسخ‌دهی ناکافی بازار رسمی به تقاضای ارز است.

به هرحال باید برای سیگنال دهندگی تتر به دلار، فکری کرد. هرچند تصمیم به بستن اینترنت بین‌الملل برای قطع این ارتباط در اختیار مراجع ذی‌صلاح است اما دولت باید از راهکارهای دیگری نیز استفاده کند. نظارت و کنترل کامل بر جریان معاملات در صرافی های دیجیتال رمز ارز در اولویت قرار دارد. ضمنا کاهش نقش تتر به عنوان مرجع قیمتی، مستلزم تقویت بازار رسمی ارز است. با این اقدامات می‌توان بازار رسمی را جایگزین بازار دیجیتال سفته‌بازانه کرد و فشار بر نرخ دلار آزاد را کاهش داد.