نشریه اخبار و تحلیل ها 14 اردیبهشت 1405

 pdf

word

▼ حرف روز   

 حذف موانع تولید؛ نسخه شفابخش بازار مسکن

مداخله دولت‌ها در بازار مسکن، به‌ویژه از طریق اعمال سقف قیمتی بر اجاره‌ها، اگرچه در کوتاه‌مدت ممکن است منافع عمومی ایجاد کند، اما تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد که این سیاست‌ها در بلندمدت بحران مسکن را تشدید و کیفیت زندگی را کاهش می‌دهند.در شرایط جنگی و بحران‌های اقتصادی، دولت‌ها اغلب به مداخله در بازارها روی می‌آورند. کنترل اجاره به عنوان راه‌حلی سریع و کوتاه‌مدت مطرح می‌شود، اما تحلیل‌های اقتصادی ثابت کرده است که این نوع مداخلات مشکلات بزرگتری ایجاد می‌کند.

یکی از پیامدهای مهم کنترل اجاره، کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری در بخش مسکن است. زمانی که سقف قیمتی اعمال می‌شود، نرخ بازده سرمایه‌گذاری به زیر نرخ بازده در بازارهای رقیب مانند طلا، ارز و ساخت‌وساز تجاری می‌رسد. این اختلاف بازدهی موجب خروج سرمایه‌گذاران و کمبود عرضه در بلندمدت می‌شود.در وضعیت کنترل اجاره، موجران با درآمدهای سرکوب‌شده و هزینه‌های فزاینده نگهداری مواجه می‌شوند و ناگزیر هزینه‌های تعمیر و نگهداری را کاهش می‌دهند. این پدیده که «استهلاک برنامه‌ریزی‌شده» نام دارد، باعث افت شدید کیفیت مسکن و فرسودگی واحدهای مسکونی می‌شود.وقتی سقف قیمتی پایین‌تر از قیمت تعادلی تعیین می‌شود، تقاضا برای مسکن افزایش می‌یابد. مستأجران فعلی به واحدهای بزرگ‌تر نقل مکان می‌کنند و جوانان زودتر از خانه والدین جدا می‌شوند. این افزایش تقاضا در حالی است که عرضه متوقف می‌شود و شکاف فزاینده به کمبود فیزیکی منجر می‌گردد. در چنین شرایطی، مستأجران کم‌درآمد در واحدهای بزرگ باقی می‌مانند، در حالی که خانواده‌های جوان مجبور به حاشیه‌نشینی می‌شوند.تجربه آمریکا در دوران جنگ جهانی اول و بحران‌های پس از آن، نمونه قابل توجهی از شکست کنترل اجاره است. پس از ورود آمریکا به جنگ، محدودیت‌ها بر ساخت‌وساز باعث کاهش شدید تولید مسکن شد. پس از پایان جنگ و بازگشت سربازان، تقاضا برای مسکن به شدت افزایش یافت، اما سقف‌های قیمتی مانع افزایش عرضه شد. قیمت اجاره‌ها در برخی محله‌های نیویورک تا ۱۰۰ درصد افزایش یافت و مداخلات بیشتر دولت نه تنها بحران را حل نکرد، بلکه مشکلات را تشدید نمود.تحلیل‌های مالی نشان می‌دهد کنترل اجاره به عنوان مالیات تصادفی و غیرمنصفانه بر مالکان عمل می‌کند. عواید آن به مستأجرانی می‌رسد که شانس حضور در واحدهای کنترل‌شده را دارند، فارغ از سطح درآمدشان. این سیاست نه تنها مشکلات اقتصادی را حل نمی‌کند، بلکه نابرابری‌ها را تشدید می‌نماید.درس تاریخی روشن است: بهترین راه برای حل بحران مسکن، نه قیمت‌گذاری دستوری، بلکه تسهیل تولید و عرضه مسکن است. دولت‌ها باید با کاهش موانع مقرراتی و فراهم آوردن انگیزه‌های اقتصادی مناسب، به افزایش عرضه مسکن بپردازند تا هزینه‌های مسکن کاهش و کیفیت زندگی بهبود یابد.(علی قاسمی)

▼ گزارش روز 

   افول آمریکا و فرصت تاریخی ایران برای عبور از تحریم

هژمونی اقتصادی آمریکا که پس از جنگ سرد بر پایه دلار و بازارهای مصرفی استوار بود، اکنون به دلیل کاهش سهم این کشور از تجارت جهانی و روی آوردن به حمایت‌گرایی، در حال فرسایش است. در مقابل، چین با رشد اقتصادی پایدار، جمعیت یک و نیم میلیاردی و ابتکار کمربند و راه، به بزرگترین شریک تجاری بیش از ۱۲۰ کشور تبدیل شده است. این جابجایی نشان می‌دهد که الگوی تک‌قطبی دیگر کارآمد نیست و آمریکا توانایی تعیین یکجانبه قواعد تجارت را از دست داده است.

آمریکا تلاش می‌کند با محدودیت فناوری و بازچینش زنجیره تأمین به نفع همپیمانان خود، افول خود را مدیریت کند، اما واقعیت آن است که حجم تجارت خارجی چین از آمریکا پیشی گرفته و استفاده از یوآن در معاملات نفتی، انحصار دلار را شکسته است. تضعیف اهرم تحریم، کاهش نفوذ در نهادهای بین‌المللی و از دست دادن تدریجی متحدان سنتی، سه پیامد جدی این تغییر برای واشنگتن است. کشورهایی مانند آلمان، ژاپن و کره جنوبی که زمانی متحدان وفادار آمریکا بودند، اکنون به خاطر منافع اقتصادی خود با چین روابط گسترده برقرار می‌کنند.

در خاورمیانه، کاهش هژمونی آمریکا به وضوح دیده می‌شود. عربستان و امارات که دهه‌ها متکی به چتر امنیتی واشنگتن بودند، اکنون چین را مشتری اول نفت خود می‌بینند و بخشی از معاملات را به یوآن انجام می‌دهند. پکن بدون پذیرش مسئولیت امنیتی مستقیم، با میانجیگری در مناسباتی مانند توافق ایران و عربستان نشان داد که می‌تواند جای خالی قدرت رو به زوال آمریکا را در دیپلماسی منطقه پر کند.

برای ایران، کاهش هژمونی اقتصادی آمریکا اهمیت راهبردی حیاتی دارد. تضعیف اهرم تحریم‌ها به این معناست که چین می‌تواند کانال‌های مالی و تجاری جایگزین ایجاد کند. ایران با استفاده از کریدور شمال به جنوب، فروش نفت به یوآن و جذب سرمایه چین در پتروشیمی و حمل‌ونقل، می‌تواند وابستگی خود به غرب را قطع کند. این یک فرصت تاریخی است، مشروط به دیپلماسی فعال و اقتصاد رقابتی.

در شرایط امروز دنیا کاهش هژمونی آمریکا واقعیتی انکارناپذیر است و چین در حال پر کردن این خلأ می‌باشد، اما جهان به جای جایگزینی کامل، به سمت نظمی چند قطبی حرکت می‌کند. بهره‌گیری هوشمندانه از این پنجره فرصت، کلید عبور از فشارهای یکجانبه و ورود به نظم نوین جهانی خواهد بود.(حسین نجفی)

▼ خبر ویژه  

 سلاحی که معادلات جنوب لبنان را تغییر داد

رسانه‌های صهیونی گزارش داده‌اند که پهپادهای مجهز به سیستم ارتباطی فیبر نوری به چالشی جدی برای ارتش رژیم در جنوب لبنان تبدیل شده‌اند.روزنامه صهیونی «اسرائیل هیوم» این پهپادها را «بزرگ‌ترین دردسر» فعلی ارتش صهیونی در جنوب لبنان عنوان کرده است.به نوشته این رسانه‌ها، نیروهای حزب‌الله سلاح جدیدی علیه رژیم صهیونی به کار گرفته‌اند که «در واقع پهپاد کوچکی است که با کابل‌های فیبر نوری به عرض نخ دندان کنترل می‌شود تا از ردیابی الکترونیکی اجتناب کند.»این گزارش می‌افزاید که این پهپادها که به طور گسترده در جنگ اوکراین و روسیه به کار می‌روند، «کوچک، به سختی قابل ردیابی و مرگبار هستند.»منابع صهیونیست تأکید کرده‌اند که فناوری فیبر نوری در این پهپادها، امکان اختلال الکترونیکی و پارازیت‌اندازی توسط سامانه‌های جنگ الکترونیک رژیم صهیونی را به صفر می‌رساند، زیرا ارتباط بین اپراتور و پهپاد از طریق کابل فیزیکی برقرار می‌شود و نه امواج رادیویی.این ویژگی باعث شده تا این پهپادها بتوانند با دقت بالا به اهداف خود اصابت کنند و در عین حال، نیروهای صهیونیست توانایی مقابله مؤثر با آنها را نداشته باشند. کارشناسان نظامی معتقدند استفاده از این فناوری در جنوب لبنان، معادلات جدیدی را در میدان نبرد ایجاد کرده و نگرانی جدی برای فرماندهان رژیم صهیونی به وجود آورده است.