دستان بسته ترامپ در سفر به پکن

سفر اخیر دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا به پکن و دیدار وی با شی جین پنگ و دیگر مقامات ارشد چینی، مولد تحلیل‌ها و گمانه‌زنی‌های زیادی از سوی استراتژیست‌ها و فعالان حوزه روابط بین‌الملل بوده است. ترامپ در روایت‌سازی خود از این سفر، به مانند همیشه تلاش کرده خود و همراهانش در کاخ سفید را به مثابه بازیگری مسلط و صحنه گردان در مناسبات دوجانبه واشنگتن -پکن جلوه دهد و در مقابل، احساس نیاز مبرم خود نسبت به اصلاح روابط متشنج یکسال اخیر با چین را کتمان نماید. در مقابل، مقامات چینی با تاکید بر موضوعاتی مانند عدم تسامح در قبال پرونده تایوان، استمرار خرید نفت ایران و تاکید بر لزوم پایان جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان، مانع از چینش پازل‌های تصویر القایی و دروغین مدنظر ترامپ و همراهانش شده‌اند.

شکست ترکیبی آمریکا در مقابل چین

واقعیت ماجرا برای مستاجر کنونی کاخ سفید بسیار تلخ است! ترامپ نه تنها در جنگ تعرفه‌ای، بلکه در جدال امنیتی و راهبردی علیه پکن با شکستی سهمگین مواجه شده و قدرت پرداخت هزینه‌های تصاعدی این شکست را نیز در آینده‌ای نزدیک از دست خواهد داد. در جنگ تعرفه‌ای، ترامپ از یک سو قدرت اعمال تعرفه‌های سنگین بر واردات بسیاری از محصولات چینی را به دلیل وابستگی بازار آمریکا به این محصولات از دست داده و از سوی دیگر، بازتعریف سیاست‌های صادراتی پکن از سوی حکومت این کشور، مجالی برای ترسیم چشم اندازی میان مدت و حتی بلند مدت برای واشنگتن باقی نگذاشته است. به عبارت بهتر، احتمال سنجی‌هایی که ترامپ در ابتدای جنگ تعرفه‌ای خود علیه پکن (در دور دوم ریاست جمهوری خود) صورت داده بود یکی پس از دیگری ابطال شده است! بسیاری از مشتریان و سرمایه گذاران مشغول داد و ستد فوری سهام‌های خود و خروج موقت از بازار سرمایه در آمریکا هستند. دلیل این مسئله، نگرانی در خصوص افزایش میزان و درصد تورم سالیانه یا نقطه به نقطه است. سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ رئیس جمهورآمریکا سبب شده تا مخاطبان بازارسرمایه در آمریکا، نسبت به اصل "تضمین محوری سرمایه‌های خود" تردید‌هایی پیدا کنند. طی روز‌های اخیر، صاحبان بسیاری از سهام‌ها ترجیح دادند به صورت موقت از وال استریت خارج شده یا حداقل برای مدتی نامعلوم، توجهی نسبت به فعل و انفعلات بازار سرمایه نداشته باشند. داده‌های جدید از سوی نهاد‌های اقتصادی و صنعتی در ایالات متحده، نگرانی سرمایه‌گذاران را در خصوص استمرار افزایش تورم اقتصادی برانگیخته است.

تشدید منازعات تعرفه‌ای خلق شده توسط کاخ سفید نه تنها منجر به شکست اقتصادی چین در برابر آمریکا نشده است، بلکه جایی برای اطمینان سرمایه گذاران آمریکایی نسبت به گردش مطمئن و پیش بینی پذیر سرمایه هایشان باقی نگذاشته است. نظرسنجی‌های کنونی در آمریکا نشان دهنده مخالفت حدود ۷۰ درصدی شهروندان این کشور با رویکرد تعرفه‌ای و اقتصادی دولت ترامپ است.

خط قرمز چین در تایوان

از زمان حضور مجدد ترامپ در راس معادلات سیاسی و اجرایی واشنگتن، مقامات چینی از رویکرد محتاطانه قبلی خود در نظام بین الملل تا حد زیادی فاصله گرفته و تهدیدات مستقیم و غیر مستقیم آمریکا علیه حاکمیت ملی و منطقه‌ای این کشور را با صراحت و قدرت بیشتری پاسخ می‌دهند. بخشی از رفتار‌های اخیر مقامات چینی، ناظر بر تهدیدات تاکتیکی و کوتاه مدت آمریکا علیه امنیت ملی کشورشان است، اما بخش مهم تری از آن، ناظربر نقشه راهی است که واشنگتن ومتحدان آن در شرق آسیا با هدف مهار همه جانبه پکن طراحی کرده‌اند. اصرار آمریکا بر تنش زایی در تایوان، تبت، هنگ کنگ و دریای جنوبی چین ناظر بر همین موضوع صورت می‌گیرد. در ماه مارس سال گذشته (سال ۲۰۲۵ میلادی) شی جین پنگ در یک سخنرانی معروف تاکید کرد:

«چین باید یک سیستم قوی متشکل از نیرو‌های بازدارنده استراتژیک ایجاد کند، حضور نیرو‌های رزمی را در حوزه‌های جدید و با کیفیت‌های جدید افزایش دهد و آموزش‌های نظامی جنگی را عمیقاً توسعه بخشد.»

بودجه دفاعی چین در دهه گذشته تقریباً دو برابر شده است. پکن عظیم‌ترین ارتش ثابت جهان را با ۲ میلیون عضو داراست و از بیشترین تعداد کشتی در دنیا برخوردار است. این کشور همچنین بزرگترین نیروی موشکی و هوایی حاضر در اقیانوس هند و آرام به شمار می‌رود. برخی از ناظران آمریکایی می‌گویند منظور واقعی چین از طرح چنین موضوعاتی، زمینه‌چینی برای تصرف بخش خودگردان تایوان در آینده نزدیک است.

آنچه ترامپ سانسور می‌کند

رئیس جمهور آمریکا اکنون متوجه یک واقعیت محض شده است:اینکه وی قدرت مدیریت جنگ تعرفه‌ای علیه پکن را از دست داده و از سوی دیگر، در پرونده تایوان نیز با محدودیت‌هایی جدی از سوی دولت چین مواجه شده است. در چنین شرایطی لحن ترامپ نسبت به چین نرم‌تر شده است! او تلاش می‌کند به جای تاکید بر جنگ تعرفه‌ای، از همزیستی اقتصادی پکن-واشنگتن در نظام بین الملل سخن بگوید و فراتر از آن، در مواضع صریح و اعلامی خود نسبت به آنچه در تایوان می‌گذرد، شدیدا احتیاط کند!

ماهیت مناقشه آمریکا و چین

بدون شک ماهیت مناقشه پکن-واشنگتن، از جنس اختلافات تاکتیکی و مقطعی نیست! جدال واشنگتن -پکن که روز به روز شاهد تعمیق و گسترش ابعاد آن هستیم، خروجی تعارض راهبردی و استراتژیک طرفین می‌باشد. چین همچنان بر تقویت هژمونی اقتصادی خود در جهان و تبدیل شدن به قدرت برتر در این حوزه مهم و کلیدی می‌اندیشد. در چنین شرایطی اتاق‌های فکر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه در آمریکا، کماکان استراتژی "مهار همه جانبه پکن"را بر روی میز قرار داده و حول آن متفق القول هستند. ترامپ در جریان سفر اخیر خود به پکن، نتوانست کمترین گامی در راستای استراتژی "مهار حداکثری چین"بردارد. از سوی دیگر، روایتگری ترامپ از تفاهم با مقامات چینی در خصوص تحولات مربوط به جنگ اخیر (جنگ رمضان) و آنچه در غرب آسیا می‌گذرد نیز با اعلام مواضع رسمی وزارت امور خارجه چین در خصوص این موارد، خنثی شد. بی دلیل نیست که اکثر تحلیلگران و استراتژیست‌های آمریکایی از سفر اخیرترامپ به پایتخت چین به مثابه یک شکست جدی در حوزه اقتصاد و سیاست خارجی یاد می‌کنند.