1. دستاوردهای چهلساله، ساخت پایههای مادی و معنوی تمدن آینده؛ بیانیه گام دوم، دستاوردهای انقلاب را زیرساختی ضروری برای تمدن سازی میداند. این دستاوردها در دو بُعد مادی و معنوی، پایههای غیرقابلانکار یک تمدن زنده را ساختهاند:
الف) پایههای مادی و عینی: تأکید بیانیه بر «موتور پیشران کشور در عرصهی علم و فناوری» و ایجاد «زیرساختهای حیاتی و اقتصادی» اشاره به این واقعیت دارد که تمدن نوین بدون قدرت علمی، اقتصادی و عمرانی محقق نمیشود. کتاب «صعود چهلساله» نیز با استناد به آمارهای بینالمللی، پیشرفتهای خیرهکننده در حوزههای سلامت، آموزش، صنعت و اقتدار دفاعی را مستند میکند که همگی، سکوی پرتاب فیزیکی برای حرکت به جلو هستند.
ب) پایههای معنوی و هویتی: مهمتر از دستاوردهای مادی، حفظ و تقویت «هویت مستقل اسلامی-ایرانی» است. بیانیه باافتخار از «ایستادگی در برابر مستکبران» و «صیانت از شعارهای فطری انقلاب» چون استقلال، آزادی و عدالت یاد میکند. این پایدارسازی هویت و ارزشها، سرمایه اجتماعی و معنوی بیبدیلی است که یک تمدن برای ماندگاری و جهتگیری به آن نیاز مبرم دارد و انقلاب اسلامی آن را در اختیار نسل جوان قرار داده است.
2. ترسیم افق تمدنسازی،گذار از نظامسازی به آرمانگرایی متعالی؛ بیانیه با اعلام پایان مرحله نخست (نظام سازی و تدافع) و آغاز «فصل جدید زندگی جمهوری اسلامی»، گذار به مرحلهای کاملاً متمایز را نوید میدهد. در این مرحله، هدف غایی، «ایجاد تمدن نوین اسلامی» تعریف شده است. این تمدن، محصول تکاملیافتهتر همان آرمانهای نخستین است. این افق جدید، در هفت توصیه کلیدی بیانیه (علم و پژوهش، معنویت و اخلاق، اقتصاد، عدالت، استقلال و آزادی، عزت ملی و سبک زندگی) تبلور یافته است. این موارد، تنها فهرست نیازها نیست، بلکه ارکان بههمپیوسته یک تمدن زنده هستند که باید همزمان رشد کنند. برای نمونه، پیشرفت علمیِ عاری از معنویت و اخلاق، یا رفاه اقتصادیِ فاقد عدالت، از منظر این بیانیه نهتنها تمدن ساز نیست، که انحراف آفرین است.
3. نقشآفرینی نسل جوان،کارگزاران اصلی تحول تمدنی؛ مخاطب اصلی این بیانیه، نسل جوان انقلاب معرفیشده است. این انتخاب، تصادفی نیست. رهبری با خطاب قرار دادن جوانان، پیامی روشن دارد: دستاوردهای چهل ساله، میراثی است که نه برای تماشا، که برای سرمایهگذاری و تحول در اختیار شما قرارگرفته است. از نسل جدید خواسته شده تا با «خودسازی» (تکامل فردی) و «جامعه پردازی» (اصلاح اجتماعی)، کشور را به سمت آن آرمان بزرگ هدایت کنند. این نسل، وارث تجربه و پایدارسازی نسل اول و مجهز به انرژی، دانش و آرمانخواهی نسل جدید است؛ ترکیبی که او را برای برداشتن گام دوم، توانمند میسازد. در واقع بیانیه گام دوم انقلاب، با هوشمندی، دستاوردهای چهلساله را نه بهعنوان نقطه پایان، که بهعنوان «سکوی پرتاب تمدنی» تفسیر میکند. این سکو از دو ستون پایههای مادی و زیرساختی و سرمایه معنوی و هویتی تشکیل شده است. بیانیه با عبور از منطق تدافع و بقا، افق جذاب و متعالی تمدن نوین اسلامی را به عنوان مقصد نهایی ترسیم و مسیر رسیدن به آن را در قالب توصیههای کلان به نسل جوان، که کارگزار اصلی این تحول عظیم است، ارائه میدهد. بنابراین، گام دوم، دعوتی تاریخی برای تبدیل دستاوردهای دیروز به پروژهای پیشرو و تمدن ساز برای فرداست.
منبع: پرسمان سیاسی شماره 23