توافق در سایه مقاومت

پس از ماه‌ها جنگ، درگیری و مذاکرات پیچیده، سرانجام توافق پایان جنگ میان ایران و آمریکا اعلام شد. اگرچه جزئیات نهایی توافق و نحوه اجرای آن همچنان نیازمند زمان و بررسی بیشتر است، اما اصل دستیابی به توافق را می‌توان نقطه عطفی در یکی از پرتنش‌ترین مقاطع تاریخ معاصر منطقه دانست.

در طول این مدت، جمهوری اسلامی ایران توانست با اتکا به توان پیشرفته بومی خود، ضربات ویرانگری بر ماشین جنگی متجاوزان وارد کند اما در عین حال متحمل هزینه‌های سنگینی نیز شد. شهادت فرماندهان نظامی و در راس آنها رهبر شهید انقلاب، جان‌باختن شمار زیادی از شهروندان و آسیب دیدن بخشی از زیرساخت‌های کشور، بخشی از پیامدهای جنگی بود که از همان ابتدا با هدف اعمال فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی آغاز شد. با این حال، آنچه در پایان این رویارویی بیش از هر چیز مورد توجه قرار گرفت، حفظ حاکمیت ملی و جلوگیری از تحمیل خواسته‌های طرف مقابل بود.

ایران در این جنگ با ائتلافی مواجه بود که از پیشرفته‌ترین توانمندی‌های نظامی و فناوری‌های روز جهان برخوردار است. با وجود این، نه تمامیت ارضی کشور دچار خدشه شد و نه اهداف اعلامی طرف مقابل برای تغییر موازنه سیاسی در ایران محقق گردید. همین مسئله باعث شده است بسیاری از ناظران، نتیجه این جنگ را در مقایسه با تجربه‌های تاریخی ایران در مواجهه با قدرت‌های بزرگ، متفاوت ارزیابی کنند.

بی‌تردید نقش نیروهای مسلح و مجموعه ظرفیت‌های دفاعی کشور در این روند تعیین‌کننده بود. مقاومت در میدان و حفظ انسجام داخلی، شرایطی را ایجاد کرد که در نهایت مسیر توافق از موضع قدرت دنبال شود.

البته اعلام توافق را نباید پایان همه چالش‌ها دانست. اجرای تعهدات، رفع موانع باقی‌مانده و جلوگیری از اقدامات بازیگران خبیثی همچون رژیم غاصب صهیونی که از تداوم تنش سود می برند، همچنان از مهم‌ترین آزمون‌های پیش رو خواهد بود. آنچه امروز رخ داده، بیش از آنکه پایان یک مسیر باشد، آغاز مرحله‌ای تازه است که موفقیت آن به نحوه رفتار و تصمیمات طرف‌ مقابل بستگی خواهد داشت.

شکی نیست که یاد و خاطره شهدای این جنگ تحمیلی در حافظه تاریخی ملت ایران ماندگار خواهد بود. فرماندهان، رزمندگان و شهروندانی که در جریان این جنگ به شهادت رسیدند، برای حفظ امنیت، استقلال و حاکمیت ملی این کشور تلاش بسیاری کردند. بی تردید روایت این جنگ بدون نام و یاد این شهدا کامل نخواهد بود؛ کسانی که هر یک به سهم خود در شکل‌گیری مقاومت ملی و حفظ انسجام کشور نقش داشتند. بنابراین امروز اگر سخن از پایان جنگ و آغاز مرحله‌ای جدید به میان می‌آید، این نقطه حاصل ایستادگی و فداکاری افرادی است که در میدان‌های نبرد، مراکز نظامی، زیرساخت‌های حیاتی و حتی مناطق مسکونی هدف حملات قرار گرفتند. تاریخ درباره ابعاد سیاسی و نظامی این جنگ قضاوت خواهد کرد، اما آنچه از هم‌اکنون روشن است این است که نام شهدای این دوره به عنوان بخشی از حافظه جمعی ایرانیان باقی خواهد ماند و نسل‌های آینده نیز این مقطع را با یاد پر افتخار آنان به خاطر خواهند سپرد.