چین خواستار تبدیل یوآن به ارز ذخیره جهان شد

رئیس‌جمهور چین، شی جین‌پینگ، با طرح صریح ایده تبدیل «یوآن» یا «رنمینبی» به یکی از ارز‌های اصلی ذخیره جهان، بار دیگر از جاه‌طلبی پکن برای ایفای نقشی بزرگ‌تر در نظام پولی بین‌المللی پرده برداشت؛ اقدامی که در صورت تحقق، می‌تواند جایگاه تاریخی دلار آمریکا را با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو کند.

روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز دیروز یکشنبه گزارش داد که شی جین‌پینگ در یادداشتی که در نشریه «چیوشی»، مهم‌ترین تریبون نظری حزب کمونیست چین منتشر کرده، تأکید کرده است چین به یک «ارز قوی» نیاز دارد؛ ارزی که بتواند به‌طور گسترده در تجارت بین‌المللی، سرمایه‌گذاری و بازار‌های ارز مورد استفاده قرار گیرد و در نهایت به جایگاه ارز ذخیره جهانی دست یابد.

به گفته رئیس‌جمهور چین، دستیابی به چنین هدفی تنها با افزایش قدرت اقتصادی ممکن نیست، بلکه نیازمند زیرساخت‌های مالی قدرتمند در سطح جهانی است؛ از جمله یک بانک مرکزی نیرومند، مؤسسات مالی بین‌المللی رقابت‌پذیر و مراکز مالی جهانی که توان جذب سرمایه‌های بین‌المللی و اثرگذاری بر قیمت‌های جهانی را داشته باشند.

یوآن در بحبوحه بی‌ثباتی اقتصاد جهانی

اظهارات شی جین‌پینگ در شرایطی منتشر می‌شود که بازار‌های جهانی با موجی از نوسانات و بی‌ثباتی روبه‌رو هستند. در روز‌های اخیر، قیمت طلا و نقره پس از رسیدن به سطوح بی‌سابقه در ماه‌های گذشته، با افت شدید مواجه شد؛ نشانه‌ای از تردید سرمایه‌گذاران نسبت به آینده اقتصاد جهانی.

این تحولات همزمان است با اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ که اعلام کرد نگرانی‌ای از تضعیف دلار ندارد و عملکرد آن را «عالی» توصیف کرد. تحلیلگران این سخنان را نشانه‌ای از آن می‌دانند که واشنگتن ممکن است کاهش ارزش دلار را ابزاری برای تقویت صادرات آمریکا تلقی کند.

در همین رابطه، «کلوین لام»، اقتصاددان ارشد چین در مؤسسه «پانتئون مکرو اکونومیکس» به فایننشال تایمز گفته است که چین «بیش از هر زمان دیگری احساس می‌کند نظم جهانی در حال تغییر است» و تمرکز شی جین‌پینگ بر یوآن، بازتابی از اختلالات اخیر در نظام مالی و سیاسی جهان است.

کاهش تدریجی نقش دلار در ذخایر جهانی

به نوشته فایننشال تایمز، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و تجاری باعث شده است بسیاری از بانک‌های مرکزی جهان در میزان وابستگی خود به دارایی‌های دلاری تجدیدنظر کنند.

بر اساس آخرین داده‌های صندوق بین‌المللی پول، سهم دلار از ذخایر ارزی جهانی در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۷ درصد کاهش یافته؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۰۰ حدود ۷۱ درصد بود.

در حال حاضر، یورو با سهمی نزدیک به ۲۰ درصد در رتبه دوم ارز‌های ذخیره جهانی قرار دارد. سهم یوآن، اما تنها ۱.۹۳ درصد است؛ رقمی که با توجه به اینکه چین دومین اقتصاد بزرگ جهان پس از ایالات متحده محسوب می‌شود، بسیار پایین به نظر می‌رسد.

تحلیلگران معتقدند یکی از موانع اصلی بر سر راه بین‌المللی شدن یوآن، محدودیت در قابلیت تبدیل آزاد آن است. تا زمانی که بانک‌های مرکزی نتوانند بدون محدودیت یوآن را به سایر ارز‌ها تبدیل کنند، تمایل چندانی برای نگهداری آن به‌عنوان ذخیره ارزی نخواهند داشت.

یوآن قوی یا صادرات ارزان؛ دو راهی پکن

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال نیز دیروز یکشنبه در گزارشی تحلیلی نوشته است که چین در حال حرکت روی یک لبه باریک اقتصادی است. از یک سو، پکن به دنبال تقویت یوآن برای افزایش اعتبار جهانی آن است و از سوی دیگر، نمی‌خواهد افزایش ارزش این ارز باعث گران شدن کالا‌های صادراتی چین و کاهش تقاضای جهانی شود.

چین در حال حاضر بزرگ‌ترین صادرکننده جهان است و سال گذشته مازاد تجاری آن به حدود ۱.۲ تریلیون دلار رسید. همین موضوع باعث شده است دولت ترامپ بار‌ها ادعا کند که یوآن عمداً کمتر از ارزش واقعی‌اش قیمت‌گذاری شده تا کالا‌های چینی ارزان‌تر به بازار‌های جهانی صادر شوند.

وال‌استریت ژورنال این وضعیت را «عدم توازن جهانی» توصیف کرده که موجب نگرانی برخی دولت‌ها شده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند پکن احتمالاً در سال ۲۰۲۶ اجازه افزایش محدود و کنترل‌شده ارزش یوآن را خواهد داد.

«تامی شی»، رئیس بخش تحقیقات چین در بانک چینی «او‌سی‌بی‌سی»، در این باره می‌گوید: «چین یوآن را با احتیاط بسیار زیاد مدیریت می‌کند.» جمله‌ای که نشان می‌دهد نبرد ارزی چین و آمریکا نه ناگهانی، بلکه تدریجی و بلندمدت خواهد بود.

در مجموع، هرچند یوآن هنوز فاصله زیادی تا تهدید جدی سلطه دلار دارد، اما اظهارات اخیر رئیس‌جمهور چین نشان می‌دهد که پکن مصمم است جایگاه خود را در نظم پولی آینده جهان بازتعریف کند؛ نظمی که به باور بسیاری، دیگر تک‌قطبی نخواهد بود.