نشریه اخبار و تحلیل ها 15 دی 1404

pdf

word

▼ حرف روز

 جنگ نرم؛از صفین تا امروز!

بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار روز میلاد امیرالمؤمنین(ع) و سالگرد شهید سلیمانی حاوی نکات بسیار مهمی بود،چرا که بار دیگر مفهوم نام‌آشنای «جنگ نرم» که سالیان متمادی مورد توجه و تأکید معظم‌له قرار داشت را برای آحاد ملت برجسته کرد.

در همین چارچوب، معظم‌له با بازخوانی تاریخی یکی از مسائل مهم حکومت امیرالمؤمنین(ع) که از نظر ایشان همچنان نیز وجود دارد، تصریح فرمودند: « امیرالمؤمنین در هیچ درگیری نظامی مغلوب نشد؛ در همه‌جا فاتح بود و غالب بود؛ حتی در اُحد. در اُحد دیگران فرار کردند، امیرالمؤمنین ایستاد و غلبه کرد؛ شجاعت او، ایستادگی او و یکی دو نفر دیگرِ اطراف پیامبر اکرم آن فراری را که افراد ضعیف دچار آن شده بودند، جبران کرد. یعنی امیرالمؤمنین در تمام غزوات ــ همان‌گونه که در حُنین و موارد دیگر نیز رخ داد ــ پیروز شد. در دوران خلافت نیز سه جنگ پیش آمد و در هر سه، امیرالمؤمنین پیروز میدان بود؛ در صفین هم پیروز شد.»

رهبر معظم انقلاب در ادامه فرمایشاتشان، در کنار ذکر پیروزی‌های امیرالمؤمنین(ع)، به مسئله‌ای بنیادینی اشاره می‌فرمایند: «مشکلی که در آن دوران وجود داشت و امروز هم وجود دارد؛ این بود که همین امیرالمؤمنینی را که در هیچ درگیری نظامی مغلوب نشد، در موارد متعددی از رسیدن به هدف بازداشتند؛ یعنی راهی پیدا کردند که امروز از آن با عنوان «جنگ نرم» یاد می‌شود. برخی گمان می‌کنند تهمت‌ها، فریب‌ها، خباثت‌ها و نفوذها پدیده‌های امروز است؛ در حالی که در زمان امیرالمؤمنین نیز همین عوامل نقش‌آفرین بودند. چنان‌که کار، در نهایت، به دست مردم است و ولیّ خدا بدون کمک مردم کاری از پیش نمی‌برد: هُوَ الَّذی أَیَّدَکَ بِنَصرِهِ وَبِالمُؤمِنین(انفال/۶۲).»

از این منظر،حضرت آقا با تطبیق این تجربه تاریخی بر وضعیت امروز تأکید می‌کنند که همان الگو اکنون نیز در قبال ملت ایران در حال اجراست. ملتی که در میدان‌های سخت نشان داده «محکم می‌ایستد»؛ امروز هدف عملیات روانی و ادراکی قرار گرفته است. دشمن، وقتی از مقابله مستقیم مأیوس می‌شود، می‌کوشد انگیزه‌ها را تضعیف و امید را فرسوده کند. یکی از ابزارهای اصلی این راهبرد، مسکوت گذاشتن دستاوردها و انکار توانایی‌های ملت ایران است؛ همان نکته‌ای که رهبر حکیم انقلاب نسبت به آن هشدار می‌دهند و تصریح می‌کنند اگر ملتی توانایی‌های خود را نبیند و پیشرفت‌هایش را باور نکند، تحقیر خواهد شد و آماده تسلیم می‌شود.

پیام بیانات رهبر معظم انقلاب روشن است: دشمنی که در جنگ سخت به بن‌بست رسیده، اکنون به‌دنبال تضعیف اتحاد داخلی است. تجربه‌های اخیر نشان داده که اتحاد ملت می‌تواند معادلات را به‌کلی تغییر دهد و دقیقاً به همین دلیل، جنگ نرم امروز بر شکستن این پیوند متمرکز شده است. بنابراین در چنین شرایطی، هوشیاری، شناخت دشمن و حفظ انسجام درونی، ضرورتی راهبردی برای استمرار مسیر انقلاب اسلامی است.(مجتبی پاشائی)

▼ گزارش روز  

 ملاحظات راهبردی جراحی اقتصادی

در صورت حذف ارز ترجیحی و آزادسازی قیمت‌ها، اقتصاد کشور در وضعیت جدیدی قرار می گیرد. در همین خصوص  و با توجه به تجربیات گذشته، به نظر می رسد که دولت باید چند ملاحظه کلی را در اجرای این سیاست مدنظر قرار دهد:

 نخست آنکه تقریباً همه مطالعات نشان می‌دهد فشار تورمی ناشی از حذف ارز ترجیحی بسیار بالا خواهد بود. بنابراین سیاست‌های حمایتی دولت باید به‌گونه‌ای طراحی شود که بتواند این فشار را تا حد امکان تعدیل کند، نه اینکه صرفاً بار هزینه‌ها را بر دوش مردم بگذارد.

دوم آنکه اجرای این سیاست بدون مهار تورم و کنترل عوامل تورم‌زا ــ به‌ویژه از مسیر رشد نقدینگی و نوسانات ارزی ــ می‌تواند تجربه هدفمندسازی یارانه‌ها در اواسط دهه ۱۳۸۰ را تکرار کند. تجربه‌ای که در آن، یارانه‌ها بعد از مدت کوتاهی کارکرد اصلی خود را از دست دادند.

سوم؛ جراحی نظام یارانه‌ها نیازمند دوره‌ای کوتاه برای تثبیت شاخص‌های کلیدی اقتصاد مانند نرخ ارز، تورم، نقدینگی و کسری بودجه است. حذف ارز ترجیحی زمانی معنا دارد که این شاخص‌ها در بازه‌ای قابل پیش‌بینی مهار شده باشند. در غیر این صورت، تصمیم‌های بزرگ بر بستری لرزان تنها به شوک و بی‌ثباتی بیشتر منجر می‌شود.

 چهارم، در کنار این مسائل، کنترل و نظارت دقیق بر تخصیص‌ها و توزیع منابع نقشی تعیین‌کننده دارد. فساد، قاچاق و بلوکه‌شدن کالا در گمرک، نشانه ساختارهای رانتی و ناکارآمدی نظارتی است. تا زمانی که این حوزه‌ها سامان نیابد، حذف یارانه‌ها صرفاً فشار را به مصرف‌کننده منتقل می‌کند. ضروری است همزمان مسیرهای قاچاق و بازصادرات کنترل شود، سامانه رهگیری یکپارچه برای صادرات و بازگشت ارز راه‌اندازی گردد و حلقه‌های رانت و واسطه‌گری محدود شود.

و پنجم اینکه اقتصاد ایران تاب تحمل شوک قیمتی جدید را ندارد. هرگونه اصلاح ارزی باید تدریجی، زمان‌دار و همراه با بسته‌های حمایتی هدفمند برای تولیدکنندگان و دهک‌های کم‌درآمد باشد. سرعت در تصمیم‌گیری، الزاماً نشانه شجاعت نیست. گاهی صبر، شفافیت و برنامه‌ریزی دقیق مهم‌تر است. در این میان، نقش جامعه نیز قابل توجه است: صرفه‌جویی هوشمندانه و گرایش به مصرف کالاهای داخلی می‌تواند بخشی از فشار ارزی را کاهش دهد.

اگر دولت ناگزیر به بازنگری در سیاست ارز ترجیحی باشد، راه‌حل در شوک‌درمانی خلاصه نمی‌شود. اصلاح تدریجی، بازگرداندن کامل ارز صادراتی، انضباط مالی، گفت‌وگوی صادقانه با مردم، حمایت از تولید و اقشار نیازمند و نظارت سخت‌گیرانه بر توزیع منابع، مسیر کم‌هزینه‌تر و پایدارتر اصلاح است.(علی محمدی)                          

▼ خبر ویژه

 بازداشت مادورو و بازگشت سایه دکترین «مونرو»!

مؤسسه استیمسون در تحلیلی با اشاره به بازداشت غیر قانونی نیکولاس مادورو توسط آمریکا و توجیه این اقدام بر اساس دکترین مونرو نوشت:« ترامپ با تمرکز بر منافع منابع طبیعی ـ نه دموکراسی ـ عملاً به تصویری کاریکاتوری از ایالات متحده دامن زد: قدرتی امپریالیستی، شتاب‌زده و قلدرمآب که جاسوسان و سربازانش سرنوشت سیاسی کشورهای منطقه را رقم می‌زنند.»این مؤسسه هشدار داد:« این مداخله نظامی بی‌تردید تصویر ایالات متحده در آمریکای لاتین را به‌شکلی بنیادین دگرگون خواهد کرد و می‌تواند باعث تقویت گرایش‌های «عدم تعهد» در منطقه شود.»در پایان این گزارش تأکید شد:«در حالی که دیوان بین‌المللی کیفری در حال بررسی پرونده مادورو بود، اکنون خود ایالات متحده است که به‌دلیل نقض حقوق بین‌الملل در کانون توجه و زیر ذره‌بین قرار گرفته است.»