شکست در میدان، هیاهو در رسانه

تحولات اخیر پیرامون ونزوئلا را نمی‌توان جدا از روند کلی افول اعتبار و بازدارندگی آمریکا در نظام بین‌الملل تحلیل کرد.

این رویداد بیش از آن‌که نشانه یک ابتکار راهبردی تازه باشد، بخشی از جنگ روایت‌هاست؛ جنگی که در آن واشنگتن می‌کوشد با اقدامات نمایشی، فرسایش قدرت واقعی خود را پنهان یا جبران کند.

تجربه سال‌های اخیر از افغانستان و عراق گرفته تا تحولات منطقه‌ای نشان داده است که ایالات متحده با محدودیت‌های فزاینده‌ای در تحمیل اراده سیاسی و نظامی خود روبه‌روست.

یکی از نمونه‌های برجسته این وضعیت، جنگ ۱۲روزه اخیر بود؛ جنگی که برخلاف محاسبات اولیه آمریکا و متحدانش، نه‌تنها به تغییر موازنه به نفع آنها منجر نشد، بلکه ناکارآمدی بازدارندگی و ناتوانی در مدیریت پیامد‌های میدانی را آشکارتر کرد. نتیجه این جنگ، بیش از هر چیز، شکست روایت برتری مطلق و تقویت گفتمان مقاومت بود.

در چنین فضایی، تمرکز بر عملیات‌های پر سر‌و‌صدا در نقاطی مانند ونزوئلا، کارکردی جبرانی پیدا می‌کند. هدف اصلی این اقدامات، نه تغییر پایدار واقعیت‌ها، بلکه تولید شوک رسانه‌ای، انحراف افکار عمومی از شکست‌های انباشته و بازسازی نمادین تصویر قدرت است. ونزوئلا در این میان، به‌عنوان نماد ایستادگی در برابر فشار‌های آمریکا، به صحنه‌ای مناسب برای این نمایش تبدیل می‌شود.

با این حال، تجربه جنگ ۱۲روزه و دیگر پرونده‌های اخیر نشان می‌دهد که این رویکرد با محدودیت‌های جدی مواجه است. چندپارگی روایت در رسانه‌های غربی، تناقض آشکار میان ادعای «نظم مبتنی بر قانون» و رفتار‌های مداخله‌گرایانه، و تثبیت واقعیت‌های میدانی، موجب شده است که عملیات‌های ادراکی اثرگذاری کوتاه‌مدت و شکننده داشته باشند. روایت، زمانی کارآمد است که پشتوانه قدرت واقعی داشته باشد؛ در غیر این صورت، به‌سرعت فرسوده می‌شود.

در نهایت، پرونده ونزوئلا را باید در امتداد همان روندی دید که در جنگ ۱۲روزه و دیگر شکست‌های راهبردی آمریکا قابل مشاهده است: تلاش برای مدیریت پیامد‌های افول قدرت از طریق نمایش رسانه‌ای.

این نمایش‌ها ممکن است برای مدتی سرخط خبر‌ها را به خود اختصاص دهند، اما نمی‌توانند واقعیت تغییر موازنه و شکست اسطوره شکست‌ناپذیری آمریکا را پنهان کنند؛ واقعیتی که اکنون نه‌تنها در میدان، بلکه در ذهن ملت‌ها نیز تثبیت شده است.