دعای افتتاح و آیات قرآن

اگر با دقت بیشتر به دعای افتتاح نگاه کنیم، می‌بینیم که امام زمان (عج) در این دعا آیات بسیاری از قرآن را شرح فرموده‌اند و نوعی رابطه معنایی با قرآن ایجاد کرده‌اند. به‌عبارتی، برای فهم بیشتر قرآن به دعا‌ها و مناجات‌هایی، مانند دعای افتتاح نیاز داریم که می‌توانند مفاهیم قرآن را شرح و بسط دهند. شروع این دعا عبارت «اللّهُمَّ اِنّی اَفتَتِحُ الثَّناءَ بِحَمدِکَ» است که اشاره مستقیم به آیه «الحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العالَمین» دارد که سرآغاز قرآن و سوره حمد است و مبنای هر گفت‌وگوی با خداوند را ستایش او قرار می‌دهد. عبارت «اَنتَ اللهُ لا اِلهَ اِلاّ اَنتَ» بر توحید محض تصریح دارد که دقیقاً متن آیه شریفه «شَهِدَ اللّهُ اَنَّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ وَالمَلائِکَةُ وَاُولُوا العِلمِ قائِماً بِالقِسطِ» از سوره آل عمران را بازتاب می‌دهد و بر یگانگی خداوند تأکید می‌ورزد. در این دعا آمده است: «اللّهُمَّ اِنّی اَسئَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»؛ که این استدعا به حق اولیای الهی، به آیه «یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا اتَّقُوا اللّهَ وَابتَغوا اِلَیهِ الوَسیلَة» از سوره مائده اشاره دارد که اهل بیت (ع) را وسیله تقرب معرفی کرده است. عبارت «صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»؛ مستقیماً دستور قرآن در آیه «اِنَّ اللّهَ وَمَلائِکَتَهُ یُصَلّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا صَلّوا عَلَیهِ وَسَلِّموا تَسلیماً» از سوره احزاب است که مؤمنان را به درود فرستادن بر پیامبر (ص) امر می‌کند؛ زیرا صلوات هم دعاست و هم تجدید عهد با پیامبر (ص) و ائمه (ع) است. جمله «وَاجعَلنی مِن عِبادِکَ المُخلَصینَ»، به آیه «اِلاّ عِبادَکَ مِنهُمُ المُخلَصین» از سوره صافات اشاره دارد که انسان مخلص را از آسیب‌ها مصون می‌دارد. در بخش «وَاَعِذنی مِن شَرِّ الشَّیطانِ الرَّجیم»؛ دقیقاً تلاوت آیه «قُل اَعوذُ... مِن شَرِّ الوَسواسِ الخَنّاس» از سوره ناس و آیه «قُل رَبِّ اَعوذُ بِکَ مِن هَمَزاتِ الشَّیاطین» از سوره مؤمنون است. در بخش «وَاجعَلنی مِن اَولیائِکَ المُقَرَّبینَ» به آیه «وَعِندَهُ مَقامُ مَحمودٌ» و آیات مربوط به مقام اولیای الهی در قرآن اشاره دارد. یکی از جملات، جمله «یا مَن لا یَعجِزُهُ شَیءٌ» است که به آیه «وَکانَ اللّهُ عَلی کُلِّ شَیءٍ قَدیماً» و «اِنَّ اللّهَ عَلی کُلِّ شَیءٍ قَدیر» اشاره دارد که قدرت بی‌نهایت خدا را بیان می‌کند. این اذعان به قدرت بی نهایت خداوند برای طی مراتب سالکان ضروری است. در بخش «وَعَجِّل لَهُمُ الفَرَجَ»؛ هم امام (عج) به آیه «وَنُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ وَنَجعَلَهُم اَئِمَّةً وَنَجعَلَهُمُ الوارِثین» از سوره قصص اشاره دارند که به وعده فرج و پیروزی مستضعفان اشاره می‌کند. جمله «وَاجعَلنی مِن اَنصارِهِم»، بازتاب آیه «یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا کونوا اَنصارَ اللّهِ» از سوره صف است که به نصرت دین خدا دعوت دارد. در بخش «وَاجعَلنی مِن المُحِبینَ لَهُم» به آیه «قُل اِن کُنتُم تُحِبّونَ اللّهَ فَاتَّبِعونی یُحبِبکُمُ اللّهُ» از سوره آل عمران اشاره دارد که محبت در مسیر ولایت را تأیید می‌کند. در کل هر بخش از این دعا و تمام ادعیه‌ای که از اهل بیت (ع) به دست ما رسیده است، به فهم علمی و عملی ما به قرآن کمک می‌کند.