مملکت‌داری ‌ نوعی صنعت و فناوری است

جدایی آمریکا از اروپا

علی بیگدلی

ترامپ سیاستی را دنبال می‌کند که اگر اروپا وارد آن شود، با توجه به اینکه مصرف‌کننده سرسخت انرژی و بازاری بزرگ است، بازارهای خود را در این منطقه از دست خواهد داد. از اینرو، اروپا میلی به گسترش هیاهویی که ترامپ به راه انداخته ندارد. بنابراین، موضع انگلستان، آلمان و فرانسه مبنی بر عدم مشارکت در این تنش‌ها نشانه مهمی است. همه اعضای ناتو به جز کانادا و آمریکا، اروپایی هستند. آمریکا نیز به دلیل بی‌توجهی‌های اخیر، اعلام کرده که عضویت خود در قدرت نظامی ناتو را بازبینی می‌کند که این خود رویدادی مهم به شمار می‌رود. از سوی دیگر، جالب است که انگلیس همواره نماینده آمریکا در اروپا بوده، اما اکنون حزب کارگر چندان موافق این نقش نیست اما در گذشته که محافظه‌کاران در قدرت بودند، روابط بهتر بود.
اکنون همچنان کانال ارتباطی بین ایران و فرانسه برقرار است و تماس اخیر آقای پزشکیان و مکرون نیز همین موضوع را نشان می‌دهد. ترامپ نیز از جنگ خسته شده است؛ مخالفت‌ها در داخل آمریکا با ادامه حملات علیه ایران هر روز بیشتر می‌شود و با توجه به افزایش قیمت انرژی در ایالات متحده، تداوم این وضعیت می‌تواند نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای امسال کنگره را به ضرر ترامپ و حزب جمهوری‌خواه رقم بزند‌. لذا به نظر می‌رسد که فرانسه می‌تواند گام‌های خوبی را در راستای پایان‌دادن کامل به جنگ فعلی بردارد.
باید توجه داشت که آمریکا از بزرگترین شرکای تجاری اروپاست. اگر سردی روابط بین اروپا و آمریکا ادامه یابد، ممکن است ترامپ جنگ تعرفه‌ای علیه اروپا را تشدید کند. اما با این وجود، اروپا هیچ اقدامی برای رفع انسداد تنگه هرمز انجام نخواهد داد.

کوروش شجاعی 

واقعیت آتش‌بس لبنان بدون ایران هرگز

ما مذاکرات را چگونه می‌بینیم

سید محسن اسدی

مذاکرات، مهم‌ترین خبر این روزهاست. جمهوری اسلامی ایران، تلاش می‌کند تا در میدان مذاکره هم، با صلابت و جوانمردانه پایمردی کند و طرف مقابل هرچند بعد از نمایش قدرتمندانه نیروهای مسلح ما مجبور شده با اصول جمهوری اسلامی ایران پای میز بنشیند، اما همچنان ناجوانمردانه و با خدعه و نیرنگ ضربه می‌زند. واقعیت امروز این است که میدان مذاکره، همان میدان نبرد است؛ بی‌هیچ تفاوتی؛ و آن‌هایی که در آن میدان مجاهده می‌کنند همان‌هایی هستند که مقاومت ایران اسلامی را در برابر تهاجم نظامی، سامان داده‌اند و دشمنی را که آمده بود تا آسوده خود را پیروز میدان ببیند، به زانو درآورده‌اند.

در این میان، گاه از گوشه و کنار فضای رسانه‌ای، صداهایی به گوش می‌رسد که دانسته یا ندانسته، بین میدان مبارزه و میدان مذاکره، جدایی می‌اندازد و مردان مذاکره را به بی‌توجهی به میدان مبارزه متهم می‌کند. در این میان، مهم است که هر رسانه‌ای به شفاف‌ترین شکل ممکن، مواضع خود را در قبال «مذاکرات و مبارزات» روشن کند. آنچه در ادامه می‌آید مواضع روزنامه قدس در برابر مذاکرات است؛ مواضعی که گاه از خلال صرفاً یک یادداشت یا یک نوشته که تمامیت دیدگاه روزنامه را نمایندگی نمی‌کند، دچار سوءبرداشت می‌شود.

مذاکرات فانتزی نیست؛ نه در این دوره و نه در تمام دوره‌های پیش از این. هر دوره از مذاکرات که تاکنون برگزار شده است، با هدف مقابله با زیاده‌خواهی‌های دشمن بوده و آن‌هایی که مردان آن مذاکره بوده‌اند به پشتوانه حمایت‌های مردمی و با نظارت نهادهای ذیربط در ساختار جمهوری اسلامی در آن کارزار حاضر شده‌اند؛ در رأس این نهادها، نهاد ولایت فقیه و جایگاه رهبری جامعه اسلامی قرار دارد و نهادهای نظارتی و تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر، در ادامه آن تعریف می‌شوند. دامن‌ زدن به شائبه ناهماهنگی میان این نهادها و تقسیم آن‌ها به نهادهای موافق مذاکره و مخالف مذاکره، یا قائل شدن به وجود مذاکرات مورد تأیید نظام و مذاکرات غیر آن، جفا در حق جمهوری اسلامی و رأس آن، جفا در حق مقام معظم رهبری است؛ چه امام شهید و چه امام حاضر.

در همه این سال‌ها هرگاه به مصلحتی مذاکره‌ای شده، آن مذاکره صرفاً و صرفاً در چارچوب خواست، منافع و صلاحدید جمهوری اسلامی بوده ولاغیر و مردانی که در آن مذاکره، مسئولیت اجرای امر را بر عهده داشته‌اند به تعبیر امام شهید «سربازان نظام» بوده‌اند که در ادای وظیفه سربازی کوتاهی نکرده‌اند. در این دوره نیز پس از یک عرصه نبرد همه‌جانبه و شکست دشمن در تحقق اهداف بداندیشانه‌اش، با تدبیر شورای عالی امنیت ملی و تأیید رهبر معظم انقلاب اسلامی مذاکرات در شرایطی جدی و سطحی بالا با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی به عنوان یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های حقوقی و سیاسی کشور و تحت تدابیر رهبر معظم انقلاب شکل گرفته تا دستاوردهای میدان در عرصه دیپلماسی تثبیت و حقوق ملت استیفا شود. البته بدخواهی‌های دشمن، تمامی ندارد و نقد مذاکرات، نقد همین بدخواهی‌هاست؛ چنان‌که عموماً امام جامعه با تأکید بر بدعهدی دشمن، جامعه را از دل بستن به این مذاکرات پرهیز داده‌اند؛ اما با این همه جمهوری اسلامی ایران در چارچوب مواضع حقه خود، هر جا صلاح بداند توان نظامی‌اش را به کار خواهد گرفت و هر جا صلاح بداند از ابزار دیپلماسی بهره خواهد برد و همواره در میدان مذاکره هم، همچون میدان مبارزه با جدیت تمام حاضر خواهد بود.

نهاد «مردم» در ساختار جمهوری اسلامی، عین خود ساختار است و از این جهت، عینیت ملت-دولت، در این ساختار، به روشن‌ترین شکل تعیّن پیدا کرده است؛ و هم از این رو است که هر گاه خواسته‌ای از سوی جمهوری اسلامی مطرح شده، این خواسته با حمایت بی‌دریغ مردم همراه بوده است؛ و حقیقت آنکه آنچه به عنوان خواسته نظام مطرح می‌شود، همان خواسته مردم است. جدایی‌افکنی میان مردم و نظام و القای این معنا که بخشی از مردم با بخشی از تصمیمات نظام موافق نیستند، جفا در حق مردم و جفا در حق جمهوری اسلامی است. مذاکره یکی از همین موضوعات است.جریان‌های سیاسی باید بدانند که نظام، برآیند مردم است و آنچه را که به مصلحتی، بخواهد یا نخواهد، این خواستن یا نخواستن، همان خواستن یا نخواستن مردم است.

القای این شبهه که بخشی از مردم در قبال مذاکرات، خواسته‌ای دیگر دارند، اگر خدمت به جبهه دشمن نباشد، قطعاً خدمت به جبهه خودی هم نیست. هر صدایی که در شرایط فعلی، مصلحت‌خواهی نظام را در هر شکل آن مورد تشکیک قرار بدهد، حقانیت مردمی را مورد تشکیک قرار داده که جانشان را بر سر دست گرفته و زیر پرچم جمهوری اسلامی گرد آمده‌اند. چه آنکه همین مردم در تمام شب‌های دوران جنگ و دوران سکوت عرصه نبرد به دعوت رهبر معظم انقلاب در میادین حاضر بودند تا حمایت خود را از رزمندگان عرصه‌های مختلف به نمایش بگذارند.

جمهوری اسلامی ایران، جنگ‌طلب نیست. مظلومیت چهل و چند ساله نظام مقدس اسلامی، این حقیقت را عریان‌تر از همیشه، در برابر چشم جهانیان قرار داده است. ما، آغازکننده هیچ جنگی نبوده‌ایم؛ هرچند در عین اقتدار از تمامیت ارضی و کیان جمهوری اسلامی دفاع کرده‌ایم و دفاع خواهیم کرد.

بر همین اساس، جمهوری اسلامی از هر مذاکراتی که حقوق او را به رسمیت بشناسد، حمایت خواهد کرد. جمهوری اسلامی از شکست هیچ مذاکره‌ای استقبال نمی‌کند و شکست هیچ مذاکره‌ای در مذاق او، شیرین نخواهد بود؛ اگرچه که در هیچ مذاکره‎ای، سر سوزنی از حقوق حقه خود که همان حقوق حقه مردم است، کوتاه نیامده و نخواهد آمد. مذاکرات برای جمهوری اسلامی، ابزار خریدن زمان یا ابزار فریب افکار عمومی جهان نبوده و نیست. جمهوری اسلامی، مذاکره را ابزاری برای دفاع از کیان خود می‌داند؛ همچنان که توان دفاعی خود را هم جز با همین هدف، به کار نگرفته است. این مذاکرات هم هنوز در ابتدای راه است و قضاوت درباره آنچه رقم خورده دقیق و صحیح نیست.

چه آنکه در همین دور اول مذاکرات که به نتیجه کاملی نرسیده بود، ما توانستیم حقوق خود در کنترل تنگه هرمز را تثبیت و آتش‌بس پیروزمندانه را برای جبهه لبنان محقق کنیم.ما صلح‌طلبان جنگ‌بلدیم. دنیا، امروز، بهتر از هر وقت دیگری بر این حقیقت آگاه شده است. هر صدایی هم که در داخل باوری جز این داشته باشد و عَلمی جز این بلند کند، در جبهه جمهوری اسلامی نیست.

فاطمه یوسفی

آنچه این روزها در مناقشه کلامی واتیکان با مقامات آمریکایی می‌گذرد و صراحتی که پاپ لئو در نکوهش واژه‌هایی چون «تکبر»، «ستمگری» و «سوءاستفاده از پیام انجیل برای توجیه جنگ» به کار می‌بندد، برای افکار عمومی جهان نیازمند یک رمزگشایی تازه است اما همین کلمات، برای ذهن و حافظه تاریخی ایرانیان، بویژه در گفتمان تمدنی انقلاب اسلامی، کشفی نو به شمار نمی‌آید. اهمیت موضع‌گیری اخیر عالی‌ترین مقام جهان کاتولیک در این است که وجدان اخلاقی و الهیاتی مسیحیت، امروز دقیقا دست روی همان نقطه کور و تاریکی گذاشته که امام خمینی(ره) و شهید آیت‌الله خامنه‌ای از دهه‌ها پیش، با زبانی سیاسی و استراتژیک، از آن پرده برداشته و نام آن را «استکبار» نهادند. تفاوت بنیادین میان 2 واژه «غرور» و «استکبار» نقطه آغاز این شناخت است. غرور در ادبیات دینی صرفاً یک رذیلت فردی یا یک بیماری اخلاقی است اما «استکبار» مفهومی بسیار ژرف‌تر دارد؛ استکبار توصیف یک ساختار نظام‌مند رفتاری، یک اپیستمه (نظام دانایی) و یک معماری نهادینه شده در مقیاس مناسبات قدرت و نظام بین‌الملل است. در چارچوب مفهومی انقلاب اسلامی، استکبار به معنای برتر دانستن ذات خود، نادیده گرفتن اراده دیگران، عدم التزام به عهد و حق مداخله در مقدرات سایر ملت‌هاست. این مفهوم، شعاری برآمده از هیجانات زودگذر پس از یک انقلاب سیاسی نیست، بلکه توصیف علمی و دقیق یک پدیده شوم جهانی است. بر این اساس، از نظر جمهوری اسلامی، خوی زورگویی و بی‌اعتنایی به حقوق ملل، نه یک استثنای مقطعی در یک دولت خاص، بلکه قاعده و سیستم‌عامل همیشگی رفتار ایالات متحده است. دشمنی مردم ایران با آمریکا هم در واقع، شورشی هستی‌شناسانه علیه همین الگوی قاعده‌مند سلطه‌گری است. اما راز این عمق از بدبینی نهادینه شده و بنیادین به ایالات متحده در مردم ایران چیست؟ پاسخ در جغرافیای تجربه زیسته و گوشت و استخوان تاریخ همین جغرافیا نهفته است. چند نمونه برجسته آن از این قرار است: سال ۱۳۳۲ آمریکا با کودتا علیه دولت مصدق، این پیام جهان‌شمول و تاریک را مخابره کرد که هرگاه اراده حق‌طلبانه یک ملت استقلال‌خواه با منافع جریان هژمون تعارض پیدا کند، چیزی به نام حقوق بین‌الملل یا حق تعیین سرنوشت پشیزی ارزش نخواهد داشت. بازگرداندن سایه سنگین یک دیکتاتور بر سر ملت ایران، نشان داد مداخله آمریکا در سرنوشت کشورهای مختلف جهان، قاعده رفتاری او برای مدیریت جهان و به انقیاد کشیدن ساختارهاست. استکبار در اینجا از سطح یک اخلاق سیاسی صرف، به مهندسی سیاسی و تحمیل جبر بر یک ملت گسترش پیدا کرد اما تجربه انباشته ملت ایران نشان داد خاستگاه معرفتی حضرت امام در شناخت آمریکا، یک کشف برخاسته از دل تاریخ عینی است.
دومین صحنه تبلور این قاعده استکباری، پرونده جنگ عراق است. ایالات متحده به بهانه تسلیحات کشتار جمعی و در اوج احساس استغنا و بی‌نیازی از قواعد مشترک بشری (از جمله منشور سازمان ملل که حمله را نامشروع می‌دانست)، وارد خاورمیانه شد تا اراده خود را بر جهان تحمیل کند. ماه‌ها بعد، با اعتراف خود نهادهای اطلاعاتی آمریکا و به گزارش سنا و بازرسان تسلیحاتی جهان روشن شد هیچ سلاح غیرمتعارفی وجود نداشته است اما ویرانی یک کشور و میلیون‌ها آواره و کشته بر جا ماند. 
این تبلور تام و تمام قاعده استکبار است؛ قدرت هژمون، مبتنی بر توهم حق مطلق خود، واقعیت جهان را جعل می‌کند، دادگاه راه می‌اندازد، اشغال می‌کند، مجازات می‌کند و بعد از افشای دروغ، مصون از هر قانونی شانه بالا می‌اندازد. حاکمیت استکباری، خود را قانون می‌خواند و تحمیل اراده‌اش را اعمال قانون!
سومین برش که برای افکار عمومی ما بسیار نزدیک‌تر و ملموس‌تر است، ماجرای پرونده هسته‌ای است. زمانی که دقیق‌ترین نهادهای راستی‌آزمایی بین‌المللی بارها پایبندی بی‌نقص ایران به محدودیت‌های تعهدآور بشری را گواهی دادند، ایالات متحده بدون هیچ اعتنایی، تعهد قانونی و امضای خود را زیر پا گذاشت. چرا؟ پاسخ در ماهیت استکبار است. در منطق آمریکا، قانون، نهاد بین‌المللی، معاهده و حقوق تا جایی اعتبار دارد که همچون ریسمانی دست‌وپای بازیگر رقیب را ببندد. اگر همین قانون بخواهد تعهداتی برای استکبار بیافریند یا حداقل امتیازی را برای بازیگر رقیب تضمین کند، بلاموضوع شده و ملغی می‌شود. خروج از توافقنامه‌ها و بازگرداندن ظالمانه تحریم‌ها علیه مردم ایران، باز هم اثبات کرد برای هژمونی آمریکا وفای به عهد، یک استثنا و قانون‌شکنی حق‌به‌جانب، یک قاعده است. مشکل انقلاب با چنین طرفی، چانه‌زنی بر سر این امتیاز یا آن عدد در مذاکره نیست، بلکه شناخت و تعیین تکلیف با طبیعت وحشی قدرتی است که حقوق متقابل را برای دیگری اصالتاً قائل نیست.
از همین زاویه است که ارزش مواضع و جهت‌گیری اخیر پاپ در تقابل علنی‌اش با واشنگتن صدچندان می‌شود. اهمیت حرف عالی‌ترین مقام کلیسای کاتولیک در آن است که بخش‌هایی از وجدان‌های آگاه جهان غیرمسلمان (حتی در یک سنت الهیاتی در مرکز غرب) دقیقاً مشغول تشخیص علائم حیاتی همان غده‌ای در سیستم سیاست‌ورزی مدرن غربی شده‌اند که انقلاب اسلامی دهه‌هاست نسبت به آن هشدار می‌دهد و مبارزه می‌کند؛ از له‌شدن ضعفا زیر چرخ‌دنده‌های استکبار یا استفاده ابزاری سیاستمداران واشنگتن از دین می‌گوید و با زبان الهیاتی، دقیقاً همان بیماری را وصف می‌کند که جمهوری اسلامی آن را با زبان سیاسی و تمدنی نامگذاری کرده است؛ یک ذات ویرانگر در درون نظم حاکم آمریکایی که با «استثناپنداری»، دین و دموکراسی و قانون را به نفع امیال و سیطره جهانی‌اش مسخ کرده است.
رهبران انقلاب اسلامی یک دستگاه تحلیلی کارآمد و جامع‌الاطراف برای فهم و مهار ویرانی نظام بین‌الملل ابداع کردند. آنها برای ما مفاهیمی را خلق کردند که با آنها هم بتوانیم علت تحقیر ملت ایران در دوران سیاه پهلوی را بفهمیم و هم منطق خلق جنگ‌های نیابتی غرب ‌آسیا را ببینیم و ذات ظالمانه تحریم اقتصادی مردمی بیگناه را که در این چند دهه به نظاره نشسته‌ایم. مقاومت ایران معماری نوعی آگاهی انتقادی علیه جریان تاریک قدرت در جهان بود. امروز یک رهبر جهانی خارج از جهان اسلام هم زبان به شکایت از همین درد مشترک بشر گشوده و این به وضوح نشان از برد مفاهیم دستگاه محاسباتی مقاومت است؛ یعنی توانایی دیدن عمیق‌ترین لایه‌های بحران بشری، بسیار پیش از آنکه درد آن استخوان دیگران را به صدا درآورد. این همان نقطه ثقل «پیشروی تمدنی» ایران اسلامی است.
انقلاب اسلامی و نظام برخاسته از آن همچنان به تولید الهام در سطح جهان، از آمریکای لاتین و آفریقا گرفته تا خیابان‌های غرب و واتیکان ادامه می‌دهد و مبارزه ضد استکباری بیرونی را همپا و متناسب با پاسداری از اخلاق و حاکمیت عدالت پیش می‌برد.
تقابل‌های عیان واتیکان و بخشی از جریان‌های مستقل غربی با دولت جنگ‌طلب آمریکا، حقیقت بزرگ‌تری از پشت پرده را پدیدار کرده است؛ سلطه‌گران همیشه حق تعیین سرنوشت ملت‌ها را فدای امیال توسعه‌طلبانه خود می‌کنند و در دستگاه نظری انقلاب اسلامی این دقیقاً قاعده حاکم بر نظم سلطه و ذات و نهاد آن است. امامین انقلاب خیلی زود متوجه این مرض لاعلاج هژمونی آمریکا شدند، آن را تئوریزه کردند و مردم ایران بر آن ایستادگی کردند. حالا جهان غرب، ذره‌ذره بیدار شده و خود را محصور در طاعونی می‌بیند که نسخه شفابخش ایستادگی در برابرش سال‌ها پیش از قلب خاورمیانه صادر شده بود. جمهوری اسلامی، اینجاست که دقیقاً پیشاپیش زمانه، دست روی ماهیت نظام سلطه گذاشته است؛ سیستمی که استکبار و ناحق سلطه بر جهان، هسته مرکزی تنظیمات اوست؛ نه‌ خروجی تصادفی یک یا چند سیاستمدار تندرو.