از میدان فوتبال تا لبه بحران

علی میرزامحمدی

در حالی که تنها چند هفته تا آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ در ایالات متحده باقی مانده، فضای سیاست جهانی با افزایش تنشی روبه‌روست که می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک بحران منطقه‌ای داشته باشد. مجموعه تحولات اخیر نشان می‌دهد تقابل میان ایران و ایالات متحده وارد مرحله‌ای پیچیده و چندلایه شده است؛ وضعیتی که نه می‌توان آن را جنگی تمام‌عیار دانست و نه صرفاً یک بحران دیپلماتیک معمول. آنچه در حال شکل‌گیری است، نوعی وضعیت «لبه بحران» است؛ جایی میان بازدارندگی نظامی، فشار اقتصادی، جنگ روانی و تلاش‌های دیپلماتیک.
در بعد نظامی، نشانه‌هایی از افزایش اصطکاک دیده می‌شود. گزارش‌هایی از درگیری‌های غیرمستقیم در منطقه، حملات پهپادی و تنش‌های امنیتی در آب‌های خلیج فارس نشان می‌دهد که میدان تنش از سطح صرفاً سیاسی فراتر رفته و به عرصه امنیتی کشیده شده است. در کنار این تحولات، گسترش شیوه‌های نامتقارن در منطقه نیز این پیام را به واشینگتن مخابره می‌کند که هرگونه درگیری احتمالی می‌تواند به سرعت به چند جبهه مختلف گسترش یابد و مدیریت آن پیچیده‌تر از برآوردهای اولیه باشد.
در سطح سیاسی نیز نوعی «جنگ اراده‌ها» جریان دارد. سخن گفتن از آمادگی برای اقدام نظامی در کنار تأکید بر توقف آن در لحظات آخر، بیشتر به تاکتیک فشار برای افزایش قدرت چانه‌زنی شباهت دارد. در مقابل، مقام‌های ایرانی نیز بارها اعلام کرده‌اند که تهدید نظامی نمی‌تواند ابزار مذاکره باشد و ایران برای پاسخ به هرگونه حمله آمادگی دارد. در چنین فضایی، دیپلماسی همچنان ادامه دارد، اما زیر سایه تهدید، بی‌اعتمادی و نمایش قدرت.
در سطح منطقه‌ای نیز تصویر یکدستی دیده نمی‌شود. برخی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بیش از هر چیز نگران پیامدهای اقتصادی و امنیتی یک درگیری گسترده‌اند و تلاش می‌کنند تنش‌ها مهار شود، در حالی که برخی دیگر رویکرد سخت‌گیرانه‌تری در قبال ایران را ترجیح می‌دهند. همین اختلاف‌نظرها نشان می‌دهد که حتی در میان متحدان آمریکا نیز درباره نحوه مدیریت بحران اجماع کامل وجود ندارد.
در سطح جهانی نیز نگرانی‌ها عمدتاً به اقتصاد و انرژی مربوط می‌شود. اهمیت راهبردی تنگه هرمز و نقش خاورمیانه در تأمین انرژی جهان باعث شده بسیاری از تحلیلگران از احتمال بروز یک بحران انرژی در صورت گسترش درگیری سخن بگویند. همزمان در داخل آمریکا نیز اجماع کاملی برای ورود به یک جنگ تازه دیده نمی‌شود. تجربه جنگ‌های طولانی در عراق و افغانستان هنوز در حافظه سیاسی واشینگتن زنده است و همین مسئله باعث شده بخشی از نهادهای سیاسی آمریکا نسبت به آغاز یک درگیری جدید محتاط باشند.
در میان این تحولات، زمان‌بندی بحران نیز توجه بسیاری از ناظران را جلب کرده است. ایالات متحده در آستانه میزبانی جام جهانی ۲۰۲۶ قرار دارد؛ رویدادی که یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های ورزشی جهان محسوب می‌شود و میلیون‌ها تماشاگر از سراسر دنیا را به این کشور خواهد کشاند. در چنین شرایطی، ورود به یک درگیری گسترده می‌تواند خطر واکنش‌های تلافی‌جویانه و تهدیدهای امنیتی و حتی احتمال واکنش های اعتراضی را در میان تماشاگران جهانی افزایش دهد؛ مسئله‌ای که طبیعتاً برای کشوری که میزبان چنین رویداد بزرگی است، ملاحظات تازه‌ای ایجاد می‌کند.
تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که ورزش، به‌ویژه فوتبال، دیگر صرفاً یک رقابت ورزشی نیست، بلکه به صحنه‌ای برای بازتاب دغدغه‌های سیاسی و اجتماعی نیز تبدیل شده است. از اعتراض بازیکنان و تماشاگران به جنگ‌ها گرفته تا نمایش پیام‌های سیاسی در سکوهای ورزشگاه‌ها، جام جهانی همواره بستری بوده که در آن افکار عمومی جهانی خود را نشان می‌دهد. در چنین فضایی، اگر بحران‌های بین‌المللی همزمان با برگزاری مسابقات تشدید شود، احتمال شکل‌گیری اعتراض‌ها و واکنش‌های نمادین از سوی تماشاگران و هواداران فوتبال دور از انتظار نخواهد بود.
برای کشوری که میزبان چنین رویداد عظیمی است، این مسئله تنها یک چالش امنیتی نیست، بلکه یک چالش تصویری و رسانه‌ای نیز محسوب می‌شود. جام جهانی ویترینی جهانی برای نمایش ثبات، امنیت و قدرت نرم کشور میزبان است. بروز اعتراض‌های گسترده یا تبدیل شدن ورزشگاه‌ها به صحنه مخالفت با جنگ می‌تواند این تصویر را تحت تأثیر قرار دهد و هزینه‌های سیاسی و تبلیغاتی قابل توجهی ایجاد کند.
در کنار این ملاحظات، برخی ناظران به تحرکات دیپلماتیک قدرت‌های بزرگ نیز توجه دارند. تلاش برای جلوگیری از شوک در بازارهای جهانی و حفظ ثبات اقتصادی از یک سو، و رقابت راهبردی میان قدرت‌های بزرگ از سوی دیگر، باعث شده بحران خاورمیانه در چارچوبی گسترده‌تر از یک منازعه منطقه‌ای دیده شود. در چنین فضایی، برخی تحلیلگران معتقدند ادامه تنش‌ها می‌تواند حتی بخشی از رقابت‌های ژئوپلیتیک میان قدرت‌های بزرگ را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
مجموع این نشانه‌ها حاکی از آن است که وضعیت کنونی بیش از آنکه در مسیر یک جنگ فوری حرکت کند، به سمت نوعی بازدارندگی متقابل همراه با فشارهای سیاسی و اقتصادی پیش می‌رود. با این حال خطر اصلی در چنین شرایطی نه تصمیم آگاهانه برای آغاز جنگ، بلکه خطای محاسباتی است؛ حادثه‌ای پیش‌بینی‌نشده یا سوءبرداشتی در میدان که بتواند ناگهان توازن شکننده موجود را بر هم بزند.
شاید به همین دلیل بتوان وضعیت امروز را چنین توصیف کرد: جهانی که در آستانه یکی از بزرگ‌ترین جشن‌های ورزشی خود ایستاده، همزمان با بحرانی روبه‌روست که می‌تواند مسیر سیاست و امنیت بین‌الملل را تغییر دهد. در چنین فضایی، فاصله میان میدان فوتبال و میدان بحران، کمتر از همیشه به نظر می‌رسد.

چرا قدرت ایران‌ باور نمی‌شد؟

آمریکایی‌ها در روز هشتاد و چهارم جنگ، تازه متوجه شده‌اند در چه باتلاقی افتاده‌اند

اِفهم! هرمز راه‌حل نظامی ندارد

مهدی شاد 

خرداد پر از حماسه و تصمیم

مجتبی خاتونی

امروز «دو» و فردا «سوم خرداد» است. سوم خرداد، روز آزادسازی خرمشهر و احتمالاً یکی از دوست‌داشتنی‌ترین مناسبت‌های تقویم برای من و «دوم خرداد»، مناسبتی دیگر با حال و هوایی متفاوت ! اما این چیزی را عوض نمی‌کند! اصولاً نمی‌شود که تاریخ را خواند و از آن نوشت، جز به اشک و لبخند؛ بغض و حماسه؛ حسرت و خنده‌ای از عمق جان! حالا که به قول آن ترانه میهن‌دوستانه «حسین حقیقی»؛ «گربه نقشه ما شیر شده» و زخمی اما پرغرور، دسته کفتار و کرکس‌ها را عقب رانده؛ امروز که دوباره، «خون» رفو کرده این قالیچه خوش‌نقش هزاران ساله را؛ امروز که جمهوری اسلامی ایران، همانی است که امام فقید و امام شهید برای استقرار و استمرارش عمر و جان نثار کردند؛ حالا شاید بهتر است کمی از این سطح، از سیاست آن هم در عریان‌ترین شکل آن فاصله بگیریم.
بله! دوم خرداد ۱۳۷۶، تجلی اراده ملت بود همان ‌گونه که ۱۵ خرداد ۱۳۸۸! چرا راه دور برویم؛ به همان میزان که ۱۵ تیر ۱۴۰۳! تجلی اراده ملتی که خون داد اما سرزمین نه! ملتی که بهترین فرزندان خود را برای بازگرداندن آن «یاقوت سرخ» در جنوبی‌ترین نقطه غرب کشور؛ «خرمشهر» به قربانگاه فرستاد که این آزادی ، تمنای قلبی خمینی کبیر بود و خواست ولی خدا نباید بر زمین می‌ماند!
حالا اما نه! دیگر قرار نیست به آن روزها برگردیم! به اختلاف، به شکاف، به دودستگی و به تفرقه برنمی‌گردیم؛ هر آنچه از این تاریخ پرافتخار و پرتلاطم در ایران پس از انقلاب تجربه کرده‌ایم؛ حالا توشه راه است برای این «هم‌نوردی» غرورآمیز تا فتح «قله»! و ای وای! امام شهیدم! آنجا که فرمودی به قله نزدیکیم و نااهلان به سخره گرفتند را به یاد داریم و «تو» می‌دیدی امروز را که یک‌تنه و قهرمانانه، دشمن را به استیصال و برای آنچه پیش از حماقتش امری عادی بوده به التماس می‌کشانیم!
امروز حتی ذره‌ای تردید نداریم که وصایت امام شهید و رضایت امام جدید، حول حفظ اتحادی است که به برکت بذل آن «خون‌های خدایی» بدست آمده و در حالی که دیگر چندان اثری از آثار آن دسته‌بندی‌های قدیمی و منسوخ؛ اصلاح‌طلب و اصول‌گرا، راست و چپ و... باقی نمانده، هر گونه ایده و اندیشه و صاحب آن را با هر عنوانی که زیر چتر گسترده جمهوری اسلامی ایران جای گیرد، با آغوش باز پذیراییم! چتری که متضمن امنیت و بقای ایران و اسلام است؛ چتری که اگر کسی بخواهد جوانی را به خاطر تفاوت در پوشش و ظاهر از آن بیرون کند با واکنش محکم همان هسته سخت و عاقل انقلابی روبه‌رو خواهد شد.
در این میان، به عنوان یک ملت، یک اجتماع بسیار بزرگ و زنده، یک ارگانیسم پویای جغرافیایی؛ شاید لازم باشد گاهی اقناع، جایی جدل؛ بزنگاهی فریاد اما همه و همیشه از سر خیرخواهی و در کمال خوش‌بینی نسبت به یکدیگر خواهد بود و احتمالاً این بار، حماسه خرداد همین باشد و هر یک از «ما» ملت ایران، نقاش گوشه‌ای از این نگاره غرورآفرین!

حمید ملک‌زاده

در موقعیت‌های متفاوت برای اینکه بتوانیم دست به اقدامات مناسبی بزنیم، باید درک روشنی از وضعیتی که در آن قرار گرفته‌ایم ارائه کنیم. این موضوع درباره یک وضعیت جنگی بیش از هر موقعیت دیگری حائز اهمیت است. به ‌طور کلی جنگ را نمی‌توان صرفاً به ‌عنوان یک‌جور درگیری نظامی یا یک بحران سیاسی در نظر گرفت. جنگ، پیش از هر چیز، متضمن نوعی خروج از وضعیت عادی است؛ لحظه‌ای که نظم روزمره دچار گسست شده و جامعه وارد شرایطی متفاوت می‌شود. در چنین وضعیتی، بسیاری از قواعدی که در زمان عادی معتبر و کارآمد به‌ نظر می‌رسد، دیگر همان کارکرد پیشین را ندارد. به همین دلیل، نخستین شرط مواجهه درست با جنگ، فهم دقیق ماهیت آن است. جامعه‌ای که نداند با چه وضعیتی روبه‌رو شده، نمی‌تواند واکنشی متناسب به آن نشان دهد.
برای اینکه بتوانیم درک درستی از جنگ یا یک وضعیت جنگی داشته باشیم، باید این مساله را از جایی بیرون از مطالعات نظری و درست به همان صورتی که تجربه می‌شود، در مقابل خود حاضر کنیم. بنابراین فرآیند منتهی به دست پیدا کردن به درک صحیح از جنگ، فرآیندی صرفاً نظری نیست و اهداف نظری را دنبال نمی‌کند. این فرآیند و نتیجه‌ای که از آن حاصل می‌شود، به ‌طور مستقیم بر شیوه عمل ما اثر می‌گذارد. اینکه دولت چگونه تصمیم بگیرد، فرمانده نظامی چطور عمل کند، رسانه‌ها چه روایتی بسازند و جامعه چگونه موقعیت را درک کند، به‌ طور کلی به تصویری وابسته است که از جنگ وجود دارد. اگر جنگ صرفاً به ‌عنوان ادامه سیاست عادی تلقی شود، واکنش‌ها کند و ناکافی خواهد بود و اگر برعکس، تمام عرصه سیاست در منطق جنگ حل شود، جامعه به‌تدریج توان بازگشت به وضعیت عادی را از دست می‌دهد. در این میان مساله اصلی، تشخیص تفاوت این ۲ حوزه و حفظ مرز میان آنهاست؛ موضوعی که اخیراً دکتر جهانگیر معینی‌علمداری در یک گفت‌وگوی رسانه‌ای به طور برجسته‌ای به آن پرداخت.

جنگ و منطق جنگ
جنگ همیشه با نوعی انقطاع همراه است؛ انقطاع از وضعیت طبیعی، از زندگی روزمره و از ریتم عادی جامعه. در زمان صلح، سیاست و اداره جامعه بر پایه نوعی پیش‌بینی‌پذیری عمل می‌کند. نهادها قواعد مشخص دارند، مردم می‌توانند آینده نزدیک را تصور کنند و تصمیم‌ها معمولاً در روندی تدریجی گرفته می‌شود اما جنگ این وضعیت را تغییر می‌دهد و ناگهان مساله امنیت، بقا، سرعتِ عمل و قدرتِ واکنشِ فوری در مرکز قرار می‌گیرد.
به همین دلیل، جنگ را نمی‌توان صرفاً با مفاهیم رایج سیاست توضیح داد. جنگ منطق خاص خود را دارد؛ منطقی که با وضعیت حاد، تهدید فوری و تصمیم‌گیری سریع تعریف می‌شود. در جنگ، تأخیر می‌تواند به شکست منجر شود و تردید ممکن است هزینه‌های جبران‌ناپذیر ایجاد کند. به همین دلیل، شیوه عمل در جنگ با شیوه عمل در سیاست عادی تفاوت بنیادین دارد.
این تفاوت فقط تفاوت در ابزارها نیست. مساله صرفاً این نیست که یک طرف از دیپلماسی استفاده می‌کند و طرف دیگر از سلاح. جنگ نوع دیگری از زمان و نوع دیگری از فهم واقعیت ایجاد می‌کند. در وضعیت جنگی، جامعه ناچار است بسیاری از مسائل را از زاویه امنیت و تهدید ببیند. اولویت‌ها تغییر می‌کند و حتی معنای برخی تصمیم‌ها دگرگون می‌شود.
در چنین وضعیتی، فرمانده نظامی نمی‌تواند مانند یک سیاستمدار عمل کند. مأموریت او حفظ میدان، جلوگیری از غافلگیری و مدیریت تهدید است. او باید در زمانی کوتاه تصمیم بگیرد و مسؤولیت پیامدهای آن را بپذیرد. منطق میدان، منطق سرعت و قاطعیت است. در مقابل، سیاستمدار معمولاً در فضایی عمل می‌کند که مذاکره، اقناع، ائتلاف و محاسبه بلندمدت در آن اهمیت دارد.
به همین دلیل، جنگ را باید در تجربه مستقیم فهمید و نمی‌توان فقط از پشتِ نظریه‌ها و مفاهیم انتزاعی درباره آن سخن گفت. بسیاری از نظریه‌های سیاسی در شرایط عادی شکل گرفته‌اند و طبیعی است در وضعیت جنگ، بخشی از توان توضیح‌دهندگی خود را از دست بدهند. جنگ، پیش از هر چیز، یک وضعیت عینی و انضمامی است؛ وضعیتی که قواعد خود را بر بازیگران تحمیل می‌کند.
به‌ طور معمول، در محاسبات مربوط به وضعیت جنگ، اشتباه بزرگ زمانی رخ می‌دهد که جامعه تصور کند می‌تواند بدون تغییر شیوه فهم و عمل، با جنگ مواجه شود. به همین خاطر است که می‌بینیم هر بار کشوری از درک منطق جنگ بازمانده، یا دچار انفعال شده یا به واکنش‌های پراکنده و هیجانی رو آورده؛ ۲ وضعیتی که هر دو خطرناک است، چرا که جنگ نیازمند فهمی متناسب با اقتضائات خود است.

سیاست و منطق سیاست
این تنها در مورد جنگ نیست که از چیزی به نام منطق متمایز و منحصربه‌فرد درباره یک وضعیت خاص صحبت می‌کنیم. در حقیقت سیاست نیز از منطق خاص خود برخوردار است. سیاست حوزه اداره جامعه در وضعیت عادی است؛ حوزه‌ای که در آن اختلاف‌ها الزاماً به حذف کامل طرف مقابل منجر نمی‌شود. سیاست بر پایه گفت‌وگو، رقابت، توافق و مدیریت تدریجی بحران‌ها شکل می‌گیرد. حتی شدیدترین رقابت‌های سیاسی نیز معمولاً در چارچوبی رخ می‌دهد که اصل تداوم جامعه را حفظ می‌کند. منطق سیاست، منطق زمانِ طولانی‌تر است. تصمیم‌ها در سیاست معمولاً نیازمند سنجش پیامدها، ارزیابی هزینه‌ها و در نظر گرفتن متغیرهای متعدد است. سیاستمدار ناچار است در تصمیم‌گیری‌های خود همزمان مسائلی درباره اقتصاد، افکار عمومی، روابط خارجی، ثبات اجتماعی و آینده قدرت سیاسی را در نظر بگیرد. به همین دلیل، سیاست را نمی‌توان به ‌طور کامل با منطق جنگ اداره کرد. اگر جامعه‌ای دائماً در وضعیت جنگ باقی بماند، سیاست در آن تضعیف می‌شود. در چنین شرایطی، همه مسائل، امنیتی شده و امکان گفت‌وگو، اصلاح تدریجی و بازسازی اجتماعی کاهش می‌یابد. جامعه‌ای که فقط با منطق جنگ اداره شود، به‌ مرور توان بازتولید زندگی عادی را از دست می‌دهد. احتمالاً به همین دلیل است که در جنگ ۱۲ روزه تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی بر ضرورت بازگشت امور به روال عادی در فرصت مقتضی و احیای امر روزمره و حیات معمول در سطح کشور بود.
در این زمینه باید امتناع از افتادن به یک دام نظری را به طور ویژه‌ مد نظر داشته باشیم. این دام بیشتر در این واقعیت ریشه دارد که در سال‌های اخیر، مفهوم «وضعیت استثنایی» در ادبیات سیاسی ایران بسیار تکرار شده است. به همین خاطر گرایشی در میان برخی تحلیلگران وجود دارد که ضمن برجسته کردن جنگ به عنوان یک وضعیت استثنا، در دام تداوم استثنا و قواعد آن بر زندگی روزمره گرفتار می‌شوند. از این منظر جنگ را نباید صرفاً ذیل این مفهوم فهمید. باید این نکته را در نظر حاضر کنیم که جنگ صرفاً تعلیق موقت قواعد عادی نیست. جنگ، دنیایی متفاوت با اقتضائات خاص خود است؛ جهانی که در آن مساله بقا و امنیت اهمیت تعیین‌کننده می‌یابد. همین ویژگی است که جنگ را از سیاست عادی متمایز می‌کند.

جنگ رمضان؛ تفکیک ۲ منطق انسجام یک راهبرد
همه اینها ما را به مسیری از تحلیل هدایت می‌کند که بر اساس آن نادیده‌ گرفتن منطق جنگ به اندازه تسلط کامل منطق جنگ بر سیاست خطرناک است و می‌تواند آسیب‌زا باشد. دولت‌ها نیاز دارند حتی در شرایط جنگ، بخشی از سازوکارهای سیاسی و دیپلماتیک خود را حفظ کنند. در عین حال جامعه نیز نیاز دارد این مساله را در حیات خود مد نظر قرار دهد که اگرچه جنگ، واقعیتی سخت و تعیین‌کننده است اما قرار نیست برای همیشه جای زندگی عادی را بگیرد.
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های بلوغ راهبردی یک حکومت، توانایی آن در تفکیک این ۲ حوزه است. دولت‌های موفق معمولاً دولت‌هایی هستند که می‌دانند چه زمانی باید با منطق میدان عمل کنند و چه زمانی باید به منطق سیاست بازگردند. این ۲ حوزه به هم مرتبطند اما یکی نیستند. جنگ می‌تواند در کنار سیاست ادامه داشته باشد اما هرگز جای سیاست را به ‌طور کامل نمی‌گیرد. همان‌طور که سیاست نیز نمی‌تواند قواعد میدان جنگ را نادیده بگیرد.

جنگ رمضان؛ تفکیک ۲ منطق و تثبیت قدرت ایران
در جنگ رمضان برای ما در ایران فهم دقیق این تفاوت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود. از این منظر می‌توانیم مشاهده کنیم چطور جمهوری اسلامی ایران تلاش کرد میان الزامات میدان و الزامات سیاست تفکیک قائل شود. این تفکیک فقط یک انتخاب تاکتیکی نبود، بلکه بخشی از فهم راهبردی ماهیت جنگ به حساب می‌آمد. درست تحت تأثیر همین درک روشن از تفاوت منطق میان جنگ و سیاست بود که میدان نظامی مأموریت خود را دنبال می‌کرد و در عین حال، دیپلماسی ضمن حفظ استقلال نسبی خود، یک راهبرد مشخص، یعنی پیروزی ایران و تثبیت دستاوردهای نظامی - سیاسی - اقتصادی ما در جنگ را پی می‌گرفت. درست به همین خاطر است که می‌توانیم بگوییم تا اینجا نه میدان قربانی ملاحظات فرساینده سیاسی شده و نه سیاست خارجی در هیجان کامل نظامی حل شده است.
تجربه جنگ‌های زیاد در طول تاریخ بشر و در عین حال سیاست‌گذاران رقت‌انگیز دولت ترامپ در جریان جنگ رمضان، مؤید این واقعیت است که در بسیاری از جنگ‌ها، یکی از این ۲ حوزه، دیگری را می‌بلعد. گاهی سیاستمداران آنقدر درگیر محاسبات دیپلماتیک می‌شوند که میدان، قدرت واکنش مؤثر را از دست می‌دهد. در این وضعیت، ابتکار عمل به طرف مقابل واگذار می‌شود و جنگ، از نظر روانی و عملی، به فرسایش می‌رسد. در مقابل، گاهی نیز منطق نظامی چنان بر همه‌ چیز مسلط می‌شود که سیاست خارجی و دیپلماسی عملاً فلج می‌شود. نتیجه چنین وضعیتی، انزوای سیاسی، افزایش هزینه‌ها و دشوار شدن خروج از بحران است.
اینطور به نظر می‌رسد که در جنگ رمضان، ایران تلاش کرده از هر ۲ خطر فاصله بگیرد. میدان نظامی با منطق خاص خود عمل می‌کند؛ یعنی سرعت، بازدارندگی، حفظ ابتکار عمل و نمایش توان پاسخگویی در مرکز توجه تصمیمات نظامی ایران قرار گرفته و در عین حال دستگاه دیپلماسی نیز تلاش می‌کند روایت سیاسی جنگ را مدیریت کرده و اجازه ندهد ایران صرفاً در قالب یک بازیگر نظامی فهم شود.

این مساله چند نتیجه مهم برای ایران به همراه داشته است.
نخست- در جنگ رمضان و تا امروز انسجام داخلی در سطح بالاتری حفظ شده است. این بیشتر به این خاطر است که وقتی جامعه احساس می‌کند جنگ فقط به منطق نظامی تقلیل پیدا نکرده و همچنان نوعی عقلانیت سیاسی بر تصمیم‌ها حاکم است، ظرفیت تحمل و همراهی‌اش افزایش می‌یابد. جامعه در چنین وضعیتی احساس نمی‌کند وارد یک وضعیت بی‌پایان و کنترل‌ناپذیر شده است. منطق خیابان منطق سیاست است و باید به شکلی جدا و منفک از منطق میدان فهمیده شود. شعار «میدان با تو، خیابان با ما» به‌خوبی بر این تفکیک استوار است. در خیابان، با منطق سیاست و ابزار سیاست اهدافی دنبال می‌شود که به تقویت زندگی منتهی شده و مشروعیت اقدامات نظامی در میدان نبرد را فراهم می‌آورد.
دوم- این تفکیک به افزایش قدرت بازدارندگی ایران کمک شایانی کرده است. برای معلوم شدن این موضوع باید این مساله را در ذهن داشته باشید که بازدارندگی فقط محصول توان نظامی نیست. بخشی از بازدارندگی به این مربوط می‌شود که طرف مقابل بداند یک کشور در شرایط بحران دچار آشفتگی در تصمیم‌گیری نمی‌شود و میان میدان و سیاست توازن قابل توجهی برقرار می‌کند. از این منظر کشوری که بتواند همزمان میدان را حفظ کند و دیپلماسی را فعال نگه دارد، در موقعیت باثبات‌تری قرار می‌گیرد.
سوم- این رویکرد، موقعیت دیپلماتیک ایران را تقویت کرد. در بسیاری از جنگ‌ها بازیگری که تماماً در منطق نظامی حل می‌شود، به‌تدریج در عرصه بین‌المللی منزوی می‌شود اما زمانی که سیاست خارجی بتواند مستقل از هیجان میدان عمل کند، امکان مدیریت روابط منطقه‌ای و بین‌المللی حفظ می‌شود. این دقیقاً همان چیزی بود که در جنگ رمضان اهمیت یافت.
چهارم- این تفکیک، امکان کنترل دامنه بحران را افزایش داد. یکی از بزرگ‌ترین خطرات جنگ، گسترش بی‌قاعده بحران است. وقتی سیاست به ‌طور کامل تابع میدان شود، امکان تصمیم‌گیری عقلانی کاهش می‌یابد و جنگ ممکن است وارد چرخه‌ای غیرقابل‌ کنترل شود، در حالی که حفظ استقلال نسبی حوزه سیاست، به دولت امکان می‌دهد سطح تنش و دامنه درگیری را مدیریت کند.
پنجم- در نهایت، جنگ رمضان نشان داد موفقیت در شرایط جنگ فقط به قدرت سخت وابسته نیست. فهم درست از تفاوت میان منطق جنگ و منطق سیاست نیز بخشی از قدرت ملی است. کشوری که این ۲ حوزه را از یکدیگر تفکیک کند، هم در میدان مؤثرتر عمل می‌کند و هم در عرصه سیاسی و دیپلماتیک دستِ بالاتر را خواهد داشت. هنر دولت‌ها دقیقاً در همین نقطه آشکار می‌شود؛ در این واقعیت که بدانند جنگ نمی‌تواند و نباید جای سیاست را بگیرد. همان‌طور که سیاست نیز نمی‌تواند قواعد خاص جنگ را نادیده بگیرد. حفظ این مرز ظریف، شرط اصلی عبور موفق از بحران‌های بزرگ است.