جنوب یمن؛ صحنه جنگ نیابتی شیخ نشین ها

در روزهای اخیر، تنش‌ها میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی در یمن به سطح بحرانی رسید. عربستان حملات هوایی علیه «شورای انتقالی جنوب» – گروه جدایی‌طلب مورد حمایت ابوظبی – آغاز کرد که پیشروی این شورا در استان حضرموت، منافع امنیتی ریاض و نقش آن به‌عنوان حامی دولت رسمی یمن را به چالش کشیده است. شورای انتقالی جنوب نیز که مورد حمایت امارات است اعلام کرد که تهاجم خود را پس از توقف تولید نفت خام در حضرموت و برای مقابله با عناصر مورد حمایت عربستان انجام داده است و هدف اصلی آنها تثبیت کنترل بر استان‌های جنوبی یمن است.

به نظر می رسد پیشروی شورای انتقالی جنوب بدون موافقت ضمنی ابوظبی امکان‌پذیر نبوده است. در واقع نقش امارات در حمایت از نیروهای پشتیبانی سریع در سودان و رقابت آن با حمایت عربستان از ارتش این کشور، نشان‌دهنده رقابت فزاینده میان دو قدرت خلیج فارس است که تنها محدود به یمن نیست و می‌تواند دامنه تأثیرات خود را به دیگر مناطق خاورمیانه نیز گسترش دهد.

بعد از تهاجم عربستان به یمن به بهانه حمایت از دولت مستعفی منصور هادی، امارات هم به سعودی ها پیوست و در این جنگ شرکت کرد ولی در ادامه و در سال ۲۰۱۹، امارات روند خروج نیروهای خود از یمن را آغاز کرد، اما حمایت سیاسی و لجستیکی از شورای انتقالی ادامه یافت. این شکاف تاکنون موجب تضعیف نفوذ عربستان در مناطق جنوبی شده است. شورای انتقالی جنوب همچنان به تثبیت کنترل خود بر استان‌های جنوبی ادامه می‌دهد و هرگونه عقب‌نشینی را رد کرده است.

همزمانی پیشروی شورای انتقالی جنوب با سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به کاخ سفید و طرح مسائل مرتبط با بحران سودان، پیام سیاسی خاصی برای ریاض داشته است. عربستان و امارات هر دو ادعا کرده‌اند که هدفشان حل سیاسی بحران یمن است و امارات اعلام کرده: «موضع ما در حمایت از روند سیاسی با عربستان هم‌سو است.» با این حال، بحران حضرموت، سرسختی شورای انتقالی جنوب و رقابت‌های پنهان میان ریاض و ابوظبی، نشان می‌دهد که تنش‌ها در یمن ادامه خواهد یافت و جنوب این کشور همچنان میدان رقابت‌های نیابتی و منافع متضاد دو کشور حاشیه خلیج فارس باقی خواهد ماند. ادامه شرایط کنونی می‌تواند منجر به تغییر موازنه قدرت در جنوب یمن شود و نفوذ عربستان در این کشور را به شدت کاهش دهد.