آدم‌ربایی دولت آمریکا نابودی حقوق بین‌الملل

در نخستین ساعات بامداد شنبه، پس از ماه‌ها محاصره دریایی و هوایی ونزوئلا، حملات پراکنده به قایق‌های ماهیگیری و ایجاد تلفات انسانی، ایالات متحده در تهاجمی کم‌سابقه و طی عملیاتی نظامی ـ امنیتی که از ماه‌ها پیش برای آن برنامه‌ریزی کرده بودند، نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ۶۳ ساله ونزوئلا را در کاراکاس بازداشت کرده و به نیویورک منتقل کردند؛ اقدامی جنجالی که بسیاری را به یاد تهاجمی مشابه به کشور پاناما و دستگیری رئیس‌جمهور این کشور، مانوئل نوریگا، حدود۴۲ سال قبل انداخت. طبق گفته رسانه‌های آمریکایی، مادورو و همسرش در یک زندان فدرال در نیویورک به سر می‌برند و قرار است روز دوشنبه در دادگاهی در منهتن به اتهاماتی از قبیل نارکوتروریسم و قاچاق مواد مخدر به آمریکا پاسخ دهند؛ اتهاماتی که برای اولین بار توسط وزارت دادگستری آمریکا در سال ۲۰۲۰ علیه او مطرح شد.

طبق گفته مقامات آمریکایی، این عملیات با مشارکت حدود ۱۵۰ هواگرد نظامی از ۲۰ پایگاه نظامی در نیم‌کره غربی انجام شد. نیرو‌های آمریکایی پیش از ورود، با ایجاد قطعی در سیستم برق‌رسانی، تقریباً تمام کاراکاس را به خاموشی کشاندند. بالگرد‌های حامل نیرو‌های ویژه دلتا فورس در ساعت دو بامداد به اقامتگاه مادورو رسیدند و پس از ربایش وی و همسرش در ساعت چهار و نیم بامداد، آنان به ناو یو‌اس‌اس ایوجیما در خارج از ونزوئلا منتقل شدند.

دولت ونزوئلا این اقدام را به سرعت محکوم کرد و اعلام نمود که طی حملات آمریکا تعدادی از شهروندان و نظامیان این کشور کشته شده‌اند. هرچند آمار دقیقی در دست نیست، اما یک مقام آمریکایی به طور غیررسمی اعلام کرده است که طی این عملیات حداقل ۴۰ نفر کشته شده‌اند. در سوی مقابل، ترامپ ادعا کرده است که هیچ‌یک از نیرو‌های آمریکایی، به جز چند جراحت کوچک، آسیبی ندیده‌اند.

پس از مادورو، همان‌گونه که انتظار می‌رفت، بر طبق قانون اساسی و با تأیید دیوان عالی ونزوئلا، دلسی رودریگز، معاون مادورو، عهده‌دار وظایف ریاست‌جمهوری شده است؛ هرچند که وی تأکید کرده است تنها رئیس‌جمهور ونزوئلا نیکولاس مادورو است. اما ترامپ در کنفرانس خبری خود اعلام کرد که شرایط انتقالی کشور را خود آمریکا به عهده خواهد گرفت. همچنین، علی‌رغم انتظارات مبنی بر اینکه آمریکا پس از برکناری مادورو، رهبر مشهور و برنده جایزه نوبل یعنی ماریا ماچادو را عهده‌دار این تغییر کند، ترامپ او را به سرعت از روند معادلات قدرت کنار گذاشت و گفت او در درون ونزوئلا آن‌چنان محبوبیت و طرفداری ندارد. به همین شکل، ترامپ تمایل دارد نقش جدی‌تری در این انتقال بازی کند. او از سرمایه‌گذاری‌های مجدد در صنعت نفت ونزوئلا، یعنی کشوری که بیشترین ذخایر کشف‌شده نفت جهان را در اختیار دارد، سخن گفت و اعلام کرد که ما این نفت را به کشور‌های مختلف خواهیم فروخت.

این اظهارات تماماً از سوی دولت ونزوئلا مورد نقد و رد قرار گرفت. بر روی کاغذ به نظر می‌رسد که آمریکا به دنبال آن است که وظیفه انتقال همچنان بر عهده دلسی رودریگز باقی بماند، به شرط آنکه آنها با ترامپ همکاری کنند و مسیر مادورو را در ریاست‌جمهوری ادامه ندهند. همچنین ترامپ تأکید کرده است اگر دولت ونزوئلا با آنها همکاری نکند، آنها مرحله دوم عملیات را اجرا خواهند کرد. اما در داخل ونزوئلا، برخلاف انتظار آمریکا، خیابان‌ها عمدتاً خالی مانده است و اپوزیسیون نتوانسته است کاری از پیش ببرد.

در سطح بین‌الملل، اما مشروعیت حقوقی این عملیات به شدت زیر سؤال برده شده است و کشور‌های زیادی از جمله چین، روسیه و البته کلمبیا این اقدام آمریکا را محکوم کرده‌اند. در داخل نیز بسیاری به اقدام ترامپ واکنش منفی نشان داده‌اند، زیرا این عملیات بدون مجوز کنگره به انجام رسیده است؛ بنابراین اقدامی خودسرانه و غیرقانونی توسط ترامپ بوده است که می‌تواند عواقبی را برای او در سطح داخلی به همراه داشته باشد. به زودی شورای امنیت، به درخواست کلمبیا، جلسه‌ای ویژه در خصوص این اقدام خطرناک ترامپ برگزار خواهد کرد.

در پایان باید گفت که این اقدامات آمریکا سؤالات بی‌شماری را به میان می‌آورد؛ مثلاً اگر ترامپ می‌تواند رئیس‌جمهور مخالف خود را به این شکل بدزدد، چرا پوتین و شی جین‌پینگ نتوانند این کار را با رئیس‌جمهور اوکراین و تایوان انجام دهند؟ یا آنکه اگر ترامپ می‌تواند این کار را با یک رئیس‌جمهور در قدرت انجام دهد و کسی هم کاری با او نداشته باشد، چرا این کار نباید در هنگام سفر‌های رسمی به نیویورک انجام شود؟ اینها ابهاماتی است که اقدام آمریکا در سطح بین‌الملل ایجاد می‌کند. آنها در حال تغییر نظم بین‌الملل برای همیشه هستند و قواعدی را وضع می‌کنند که پیش از آن سابقه نداشته است. اینکه پایان این داستان چگونه خواهد بود و ترمز ترامپ کجا کشیده می‌شود، به اقدام جامعه جهانی در مقابل او بستگی دارد.