مصائب یک ماجراجویی!

تهدید‌های نظامی آمریکا علیه ایران نه تنها ثبات منطقه غرب آسیا را به خطر انداخته، بلکه با ایجاد فضای تنش و ناامنی، مستقیماً بر بازار‌های جهانی نفت تأثیر منفی گذاشته است. این سیاست‌های خصمانه و مداخله‌جویانه واشنگتن که با بی‌توجهی به قوانین بین‌المللی و حاکمیت کشور‌ها همراه است، نگرانی‌هایی جدی درباره اختلال در عرضه نفت از منطقه حیاتی خلیج‌فارس ایجاد کرده و به نوسانات قیمتی و افزایش ریسک در بازار‌های انرژی منجر شده است؛ اقدامی که در نهایت به زیان تمام ملت‌ها، از جمله مردم خود آمریکا تمام خواهد شد، زیرا شش کشور تولیدکننده نفت در خلیج فارس برای دسترسی به بازار‌های جهانی به دسترسی بدون مانع کشتیرانی از طریق تنگه هرمز وابسته هستند.

«کلیتون سیگل» عضو ارشد اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) و کارشناس حوزه انرژی و ژئوپلیتیک، برنامه امنیت انرژی و تغییرات اقلیمی در گزارشی چهار سناریوی احتمالی اختلال در عرضه نفت را تحلیل کرده و گفته است که چه حملاتی می‌تواند چه پیامد‌هایی برای اقتصاد جهانی داشته باشند.

وی سناریوی نخست را حملات آمریکا یا رژیم صهیونیستی به محموله‌های نفت خام ایران عنوان کرد و نوشت: «این سناریو می‌تواند به شکل محاصره یا تصرف جزیره خارک، تأسیسات اصلی بارگیری نفت ایران بر روی کشتی‌ها، و توقیف کشتی‌های نفتکش حامل نفت خام ایران باشد. از دست دادن بشکه‌های ایران باعث می‌شود چین برای تأمین جایگزین رقابت کند که احتمالاً حداقل ۱۰ تا ۱۲ دلار به قیمت جهانی نفت خام اضافه خواهد کرد. این سناریو قابل بازگشت است، به این معنا که آمریکا یا اسرائیل می‌توانند کارزار خود را علیه محموله‌های ایران در هر زمان متوقف کنند، بدون اینکه آسیب دائمی وارد شده باشد و پس از آن حجم صادرات دوباره افزایش یابد، مانند آنچه پس از قرنطینه محموله‌های نفتی ونزوئلا توسط آمریکا دیده شد.»

سناریوی دوم، مختل شدن کشتیرانی نفت کشور‌های عربی خلیج فارس از سوی ایران است که به زعم نویسنده، جریان صادرات خلیج‌فارس را که از تنگه هرمز عبور می‌کند، هدف قرار می‌دهد. به گفته وی، «ایران می‌تواند تلاش کند نفتکش‌ها را منحرف یا توقیف کند، یا مستقیماً با استفاده از شناور‌های تندرو، پهپادها، موشک‌های ضدکشتی یا مین‌های دریایی به آنها ضربه بزند. تا ۱۸ میلیون بشکه در روز از نفت خام و فرآورده‌های نفتی پالایش شده غیرایرانی می‌تواند محدود یا به طور موقت متوقف شود.»

این تحلیلگر حوزه انرژی افزود: «قیمت نفت در ابتدا با افزایش نرخ‌های حمل و نقل و بیمه جهش می‌کند و احتمالاً برخی از اپراتور‌های کشتی از منطقه فرار می‌کنند که این امر ظرفیت صادرات را بیشتر کاهش می‌دهد. قیمت نفت خام می‌تواند از ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کند و میانگین قیمت خرده فروشی بنزین در آمریکا را در سطح ملی به بالای ۳ دلار در هر گالن برساند (در برخی مناطق بالاتر).»

این اتاق فکر آمریکایی حملات مستقیماً به تأسیسات نفتی ایران را سناریوی سوم عنوان کرد که می‌تواند قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه برساند. سناریوی چهارم نیز حملات احتمالی ایران به تأسیسات نفتی کشور‌های عربی خلیج فارس است که می‌تواند به یک جهش تاریخی قیمت منجر نفت شود، که احتمالاً بالاتر از ۱۳۰ دلار در هر بشکه است که در سال ۲۰۲۲ به دنبال حمله روسیه به اوکراین رخ داد.

اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی با اشاره به احتمال قطع جریان گاز طبیعی مایع از طریق تنگه هرمز به بازار‌های جهانی، خاطرنشان کرد: «محموله‌های قطر به میزان بیش از ۱۰ میلیارد فوت مکعب در روز می‌تواند به وسیله مین‌های دریایی یا حمله مستقیم به کشتی‌های حمل گاز کاهش یابد یا قطع شود که می‌تواند قیمت برق را تا آن سوی آب‌ها در ایالات متحده افزایش دهد و تلاش‌های سیاستگذاران برای ترویج مقرون به صرفه بودن برای مصرف‌کنندگان آمریکایی را پیچیده کند.»

این گزارش تأکید کرد: «مسیر‌های صادراتی که تنگه را دور می‌زنند فقط می‌توانند کسری از صادرات روزانه خلیج‌فارس را مدیریت کنند» و نوشت: «ترامپ با یک دوراهی در نحوه مقابله با ایران بدون ایجاد اختلال ناخواسته در عرضه نفت و جهش قیمت بنزین مواجه است. در عملیات «چکش نیمه‌شب» و در عملیات دستگیری نیکلاس مادورو، ترامپ گزینه‌های نظامی با ریسک پایین عواقب منفی (مانند تلفات آمریکایی، افزایش قیمت انرژی) را انتخاب کرد. اما سناریو‌های ۲ و ۴ به تهران اهرم فشاری می‌دهند که می‌تواند ترامپ را از انجام یک عملیات نظامی بزرگ علیه ایران بازدارد.»