چرا تنگه هرمز مهم است؟

صبح صادق این یادداشت را صرفا برای اطلاع مخاطبان منتشر می‌کند/*

وقتی به وقایع اخیر نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که توافق آتش‌بس میان ایران و آمریکا با شرط تضمین «عبور ایمن» از تنگه هرمز شکل گرفته است، تنگه‌ای که از اسفندماه و پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران عملاً مسدود شده بود. این منطقه، که از شمال به ایران و از جنوب به عمان و امارات متحده عربی می‌رسد، در باریک‌ترین نقطه خود تنها سی و سه کیلومتر عرض دارد و خلیج فارس را به دریای عمان متصل می‌کند. بررسی ما نشان می‌دهد، اهمیت این مسیر آبی در این است که روزانه حدود بیست میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از آن عبور می‌کند که معادل ششصد میلیارد دلار تجارت انرژی در سال است. کشور‌های عراق، کویت، قطر، عربستان و امارات نیز به این کریدور وابسته‌اند. علاوه بر نفت، حدود بیست درصد از گاز مایع جهان، عمدتاً از قطر، از این تنگه ترانزیت می‌شود. ما همچنین در می‌یابیم که یک‌سوم تجارت کود جهان و واردات مواد غذایی، دارویی و تکنولوژیک به خاورمیانه نیز تماماً در گرو عبور بی‌وقفه از همین مسیر است.

با مسدود شدن این تنگه، ما شاهد افت چشمگیر تردد‌های دریایی بودیم، به طوری که حدود نود و پنج درصد از رفت‌وآمد روزانه کشتی‌ها کاهش یافت. از آنجا مسیر حرکت کشتی‌ها در این تنگه کاملاً در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد، کنترل آن اهمیت بالایی یافته است و بدون اراده ایران هیچ شناوری قادر به عبور ایمن از تنگه هرمز نیست.

با شدت گرفتن این ماجرا درخواست آمریکا از متحدانش و حتی چین برای اعزام کشتی جنگی به منطقه با استقبال مواجه نشد. با این حال همزمان با افزایش تبعات بسته شدن تنگه، شاهد عبور محدود برخی کشتی‌ها از این تنگه بودیم، چرا که ایران اعلام کرد اجازه عبور کشتی‌های «غیرنظامی» را با هماهنگی مقامات مربوطه می‌دهد. پس از این خبر بود که کشتی‌های فرانسوی، عمانی، ژاپنی، چینی و هندی توانستند از تنگه عبور کنند.

در این ایام شاهد بودیم که برخی به دنبال راهکار‌های جایگزین و دور زدن تنگه هرمز بودند؛ اما وقتی به راهکار‌های جایگزین نگاه می‌کنیم، درمی‌یابیم که هرچند عربستان خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری و امارات خط لوله‌ای به فجیره با ظرفیت یک و نیم میلیون بشکه در روز دارند، اما حمل‌ونقل انرژی از طریق این مسیر‌ها همچنان هشت تا ده میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی کم می‌کند و حملات پهپادی به پایانه فجیره نیز این راهکار‌های زمینی را با چالش جدی مواجه کرده است.

*سرویس جهانی بی‌بی‌سی