شهادت عاقبت زندگی‌ جهادگر

هر انسانی از همان دوران کودکی بنا دارد برای خودش و اطرافیانش مفید فایده باشد و تا حد ممکن آسایش و آرامش را برای هم‌نوعان خود به ارمغان آورد. انسان‌ها برای این هدف خود کوشش می‌کنند، موانع زیادی را کنار می‌زنند، سختی‌های زیادی متحمل می‌شوند و هر بار که خستگی سراغ آنان می‌آید، با دیدن آثار زحمات‌شان بار دیگر انگیزه و نیرو می‌گیرند و تلاش خود را ادامه می‌دهند. به‌عبارتی آثار ملموس زحمات و تلاش‌شان است که به آنها برای ادامه مسیر و برای حرکتی بدون وقفه قدرت می‌دهد. خداوند در قرآن به این عمل «جهاد» می‌گوید؛ یعنی کوشش و تلاش برای رسیدن به یک هدف؛ شاید یکی از مقدس‌ترین مؤلفه‌های اسلامی همین جهاد باشد. جهاد معنایی عام و گسترده دارد که به هر تلاشی در راه خدا تعلق می‌گیرد که طبیعتاً آثار گوناگون و متعددی هم دارد. خداوند جهادگران را به‌واسطه کاری که انجام می‌دهند و به‌واسطه اثری که از خود به‌جای می‌گذارند، خیلی دوست می‌دارد و خودش را مکلف کمک و یاری آنان می‌داند و در قرآن می‌فرماید: «وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ»؛ و کسانی‌که برای [به دست آوردن خشنودی]ما [با جان و مال]کوشیدند، بی‌تردید آنان را به راه‌های خود [راه رشد، سعادت، کمال، کرامت، بهشت و مقام قرب]راهنمایی می‌کنیم و یقیناً خدا با نیکوکاران است. (عنکبوت/۶۹) البته در مقابل کسانی هستند که در راه شیطان جهاد می‌کنند که با دیدن آثار تلاش‌شان می‌توانیم به راحتی به این موضوع پی‌ببریم! 
وقتی برکات جهاد در تمام اقسامش را می‌بینیم، دلیل علاقه خداوند به جهادگران را می‌فهمیم. جهاد در راه خدا یعنی تلاش برای انجام دستور خداوند و گسترش سبک زندگی دینی و اخلاقی در دنیا که هدف نهایی دین است. هدفی که از زمان حضرت آدم (ع) آغاز شد و هر چه بیشتر توسعه پیدا کند؛ یعنی خلایق بیشتر به هدف خلقت نزدیک می‌شوند. در آیه‌ای از قرآن، جهاد با اموال و جان‌ها از اوصاف پیامبر اکرم (ص) و پیروانش به‌شمار رفته است که می‌فرماید: «ولکِنِ الرَّسولُ والَّذینَ ءامَنوا مَعَهُ جـهَدوا بِاَمولِهِم واَنفُسِهِم» (توبه/۸۸) در قرآن جهادگران با عناوینى، چون مؤمن، راستگو، نیکوکار و پرهیزگار، وصف شده و جهاد مؤمنان در راه خدا به منزله تجارت با خداوند است و این تجارت همواره سودمند به شمار رفته است. در واقع جهادگرانی که در راه خداوند حرکت می‌کنند و برای رضایت او و یاری دین تلاش می‌کنند، مومن، راستگو و نیکوکار هستند و می‌توان جملگی صفات نیک را در ایشان پیدا کرد. در واقع این صفات است که انسان در خود ایجاد می‌کند و در پی آن به جهاد در راه خداوند می‌رسد.
جهادگر کسی است که با هدف ایجاد آسایش و آرامش در زندگی دیگر انسان به علاوه اعتلای دستورات دینی و اخلاقی تلاش می‌کند و بدون وقفه این راه را ادامه می‌دهد. به‌همین دلیل اثری که از خود برجای می‌گذارد، ماندگارتر و عمیق‌تر است؛ بنابراین اگر می‌خواهیم مفید فایده باشیم، در زندگی رو به رشد دیگر انسان‌ها مؤثر باشیم و اثر کاری که انجام می‌دهیم تا بی‌نهایت ماندگاری داشته باشد، باید به سمت جهاد برویم. ما با جهاد در راه خداست که می‌توانیم زندگی الهی و انسانی را دوام ببخشیم و اسباب بهشتی شده همه انسان‌ها را فراهم کنیم. جهادگران هم تلاش می‌کنند برای انجام تکالیفی که بر عهده گرفتند و هم تلاش می‌کنند برای تعمیق و انتقال فرهنگ جهاد به نسل‌های بعد از خودشان.
اینجاست که باید بگوییم «شهادت» یعنی پاداش خداوند به «جهادگر»؛ زیرا تا جهاد نباشد، شهادت معنا و مصداق پیدا نمی‌کند.‌ای بسا اگر معنای شهادت را بخواهیم، باید در همین جهاد آن را جست‌و‌جو کنیم؛ یعنی شهید شهادت می‌دهد به جهادی که داشته و کوششی که در دنیا برای خدا انجام داده است. شهید در مقایسه با دیگران برترین جایگاه و بالاترین منزلت را نزد پروردگار دارد. خداوند متعال در قرآن کریم، منزلت شهید را این‌گونه توصیف می‌کند: «ولاتَحْسَبَنَّ الذّینَ قُتِلوا فی سَبیلِ اللَّهِ أمواتاً بَل أَحیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِم یرْزَقُونَ»؛ این زنده ماندن نزد خداوند همان زنده ماندن به واسطه آثار آشکار و پنهان جهادشان در دنیاست. انسان به هر نیتی و در هر راهی که تلاش، کوشش یا جهاد کند، شهید همان راه است. اینکه می‌گوییم شهید دفاع مقدس، شهید امنیت، شهید خدمت و... یعنی توجه داریم به موضوعی که شهید در آن موضوع مشغول جهاد بوده است. جهادگر در زمین‌های متعددی مشغول جهاد و مبارزه است. گاهی با دشمن خارجی می‌جنگد، گاهی با دشمن داخلی و گاهی با دشمن و منافق اقتصادی و معیشتی؛ اینکه خداوند برای شهید جایگاهی این چنین عظیم در نظر گرفته است هم می‌تواند دلیلی داشته باشد و آن، اینکه هر کسی که مشغول جهاد است، مطمئناً با دشمن و مخالفی مواجه می‌شود که می‌خواهد او را از تلاش و کوشش ناامید و مأیوس کند و مانع جهاد او شود. اگر نتواند او را به مرگ تهدید می‌کند، اگر جهادگر از جان خود بترسد، از جهاد دست می‌کشد، اما اگر به جایگاهی بالاتر و ارزشمندتر امید داشته باشد، هیچ ترسی او را فرانمی‌گیرد و تلاش خود را ادامه می‌دهد. پس بهتر است بگوییم شهادت پاداش جهادگری است که از هیچ چیز نمی‌ترسد و به رحمت، فضل و بخشندگی خداوند اعتماد و ایمان دارد.