علی‌‌بن ابی‌طالب(ع) عصاره نظام آفرینش است

ادراک مقام رسول اکرم‏ (ص) و نیز مقام امیرالمؤمنین (ع) و ائمه معصوم (ع) میسور هیچ‏کس نیست و آنان در مقام انسانیت و خلافت مطلقه اِلهی نور واحدند. از این‏رو، رسول اکرم‏ (ص) درباره امیرالمؤمنین (ع) می‏فرماید: «ما عرفک یا علی حق معرفتک إلاّ اللّه وأنا»؛ یا علی! جز خدا و من، هیچ‏کس تو را آن‏گونه که شایسته است، نشناخت. انسان کامل آیینه تمام‌نمای اوصاف فعلی خداوند است. برای شناخت کنه انسان کامل، چاره‌ای جز انسان کامل شدن نیست. در این حالت است که معنای اسم اعظم مشهود، و واقعیت «کتاب مبین» مبین می‌شود و نیز حقیقت «اُمّ الکتاب» آشکار و عِدل قرآن کریم بودن واضح شده و شرط حِصْن بودن توحید احراز می‌شود. امیرالمؤمنین (ع) برجسته‌ترین انسان کامل و نیز شخصیت ممتازی است که قبل از خلقت عالم وجود، نور او و نور رسول الله (ص) به‌صورت یک مجموعه خلق شد، چنانکه رسول اکرم (ص) می‌فرماید: «خلقت أنا وعلی من نورٍ واحد»؛ سپس این نور واحد عوالمی را پشت سر گذاشت و به این نشأه از عالم وجود رسید تا اینکه در دنیا یکی در لباس نبوت جلوه کند و دیگری در جبهه امامت.

برای غیر ذات نورانی ائمه معصوم (ع)، نه شناخت عارفانه شهودی کنه امیرالمؤمنین (ع) مقدور است و نه معرفت حکیمانه حصولی عمق یا اوج او میسور است. انسان کامل چونان امیرالمؤمنین علی‌بن ابی‎‌طالب (ع) عصاره نظام آفرینش است و آنچه در جهان امکان به‌طور کثرت مَنْشُور است، در حقیقت علی‌بن ابی‌طالب (ع) به طور وحدت ملْفُوف است و هماهنگی این لَفّ و نَشْر، پیام خاص خود را دارد و آن اینکه وجود‌های طبیعی، مثالی، عقلی و الهی اشیای عینی، همتای مراحل چهارگانه وجود این عَبْد محض و با اخلاص خداوند خواهد بود، به‌طوری که اگر نظام تکوین به‌صورت انسان کامل مُتَمثِّل شود، همان حضرت علی (ع) خواهد بود و اگر حقیقت انسان کاملی مانند علی‌بن ابی‌طالب (ع) به صورت جهان عینی مُتبلور شود، همین جهان کنونی خواهد شد و این تبادل و تعامل متقابل محصول تطابق لَفّ و نشر است که به آن اشارت شد. اثر این هماهنگی کامل انسان معصوم و جهان را می‌توان در علم غیب انسان کامل نسبت به آنچه در جهان می‌گذرد و نیز تأثیر وی در آن به اذن خداوند مشاهده کرد. انسان کامل همچون حضرت علی‌بن ابی‌طالب (ع) همتای قرآن حکیم است که این کتاب سترگ، گذشته از تصدیق صحایف آسمانی انبیای سَلَفْ، بر همه آنها هیمنه و سَیطَره دارد و، چون اوج مقام مَنیع هر پیام‌آوری، همانا صحیفه آسمانی اوست و قرآن کریم بر همه آن کتاب‌ها مُهَیمِنْ است، انسان کامل نیز که طبق حدیث متواتر: «إنّی تارک فیکم الثقلین؛ کتابَ اللّهِ وعتْرَتی أهل بیتی... لَنْ یفترقا حَتّی یرِدا عَلی الحوض»؛ کفْو قرآن مجید است و در هیچ مرحله وجودی از او جدا نخواهد بود، همچنین ایشان سرآمد همه انسان‌های کامل است....