افول قدرت آمریکا در سایه ترامپ

برخی تحلیلگران وضعیت کنونی ایالات متحده در مواجهه با موضوعات بین المللی را «خماری سیاست خارجی» توصیف می‌کنند؛ یعنی هزینه‌هایی که اکنون آمریکا باید بابت تصمیم‌های ترامپ بپردازد.

یکی از مهم‌ترین بحث‌ها درباره سیاست خارجی ترامپ، فاصله گرفتن آمریکا از نقش رهبری در نظم جهانی است. دولت ترامپ با تأکید بر اینکه ایالات متحده نباید «پلیس جهان» باشد، از بسیاری از مسئولیت‌های سنتی خود در عرصهٔ بین‌المللی عقب نشست. رویکردی که به سرعت مورد استقبال رقبای آمریکا مانند چین و روسیه قرار گرفت.

از طرف دیگر سیاست «نخست آمریکا» باعث شد بسیاری از متحدان قدیمی واشنگتن احساس کنند دیگر نمی‌توانند روی تعهدات آمریکا حساب کنند. تغییر ناگهانی مواضع، رویکرد معامله‌محور به اتحاد‌ها و فشار بر شرکای امنیتی برای پرداخت هزینه‌های بیشتر، روابط آمریکا با اروپا و برخی متحدان آسیایی را دچار تنش کرد. در نتیجه، اعتماد سیاسی و امنیتی که طی دهه‌ها ساخته شده بود، آسیب دید و جایگاه آمریکا به‌عنوان شریک قابل اتکا تضعیف شد.

منتقدان سیاست خارجی آمریکا می‌گویند ترامپ در سیاست خارجی، منافع اقتصادی و سیاسی کوتاه‌مدت را بر ارزش‌هایی مانند دموکراسی، حقوق بشر و نظم مبتنی بر قواعد ترجیح می‌دهد. این تغییر اولویت باعث شد آمریکا در نگاه بسیاری از کشور‌ها دیگر مدافع اصول تعریف شده سیاسی جهانی نباشد. چنین تصویری، اعتبار اخلاقی آمریکا را بیش از پیش کاهش و قدرت نرم این کشور را به‌شدت محدود کرده است.

نکته مورد انتقاد دیگر در رابطه با سیاست خارجی آمریکا کاهش یا توقف کمک‌های خارجی و برنامه‌های توسعه‌ای آمریکا است. این کمک‌ها در گذشته ابزار مهمی برای نفوذ سیاسی و دیپلماتیک آمریکا محسوب می‌شدند. با کنار گذاشتن آنها، آمریکا نه‌تنها نفوذ خود را در مناطق حساس از دست داد، بلکه زمینه را برای ورود قدرت‌های رقیب فراهم کرد که با سرمایه‌گذاری و کمک‌های جایگزین، جای واشنگتن را پر کردند.

سیاست‌های سختگیرانهٔ مهاجرتی، نگاه یک‌جانبه به مسائل بین‌المللی و بی‌اعتمادی به نهاد‌های چندجانبه، تصویر آمریکا را در افکار عمومی جهان مخدوش کرده است. آمریکا بیش از پیش به‌عنوان بازیگری خودمحور و غیرقابل پیش‌بینی دیده شد.

آنچه تحلیل‌ها دربارهٔ سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهند این است که سیاست خارجی دونالد ترامپ، نه تنها چالش‌های جهانی آمریکا را کم نکرد بلکه مجموعه‌ای از مشکلات جدید را به‌جا گذاشته است. تضعیف اعتماد متحدان، کاهش نفوذ بین‌المللی، تقویت رقبا و آسیب به اعتبار جهانی آمریکا، همگی بخشی از میراثی هستند که اکنون سیاست‌گذاران آمریکایی ناچارند با آن روبه‌رو شوند. این «خماری سیاست خارجی» یادآور این واقعیت است که تصمیم‌های کوتاه‌مدت در عرصهٔ بین‌الملل، اغلب هزینه‌های بلندمدتی به همراه دارند.