در عصر غیبت و در انتظار فرج مبارک، بحث درباره موانع ظهور و چالشهای پیش روی امام زمان (عج) یکی از مهمترین و حساسترین مباحثی است که ذهن هر شیعه را به خود مشغول میکند. امام (ع) برای ظهور موانعی دارند و دشمنانی که گاهی شناخت آنها از دشمنان آشکار و بیدین دشوارتر است. از جمله دشمنان امام زمان (ع) کسانی هستند که در ظاهر به دین اعتقاد دارند، لباس دینداری بر تن کرده و حتی شعارهای دینی سر میدهند، اما در باطن دینمدار نیستند و اتفاقاً به جنگ با دین و اصول آن میروند. این افراد منافقانی هستند که هویت واقعی خود را پشت نقابهای مختلف پنهان میکنند و در واقع برای همراه کردن مردم با خودشان در هر زمان و مکان متفاوت عمل میکنند. آنها استاد تغییر چهره هستند.
از جمع روایات در اینباره میتوان فهمید که دیندار بودن مردم برای فراهم شدن شرایط ظهور لازم است. شرطی حیاتی که بارها در کلام معصومین (ع) به آن تأکید شده است. به عبارتی مردم باید در یک سطح قابل قبولی از دینداری باشند تا بتوانند امام زمان (ع) و برنامهای که دارند را عملی کنند. امام زمان (ع) رهبری هستند که جامعهای آماده و باورمند را میطلبند. جامعهای که نه تنها شعار دهد، بلکه در عمل به تعالیم دین پایبند باشد. اگر جامعه از نظر معنوی تهی باشد و دینداری تنها به یک سری آیینهای ظاهری تقلیل یابد، زمینه برای حکومت حقیقی عدالت الهی فراهم نخواهد شد. دشمنان دانا به همین مسئله واقفند و برای همین تمرکز خود را بر روی تخریب باورهای دینی و سست کردن پایههای ایمان در میان مردم گذاشتهاند تا آن سطح لازم از دینداری محقق نشود و ظهور به تأخیر بیفتد.
بنا بر روایتی از پیامبر اکرم (ص) برخی از کسانیکه دین حقیقی را نمیشناسند هم با امام زمان (ع) دشمنی میکنند و روش ایشان در مواجه با دشمنان را زیر سؤال میبرند. از جمع روایات میتوان فهمید که روش امام زمان (ع) در برخورد با دشمنان همان روش رسول الله (ص) است، روشی که مبتنی بر اصل مدارا و فرصت به مخالفان است. در حالی که احادیثی در مورد برخورد خشن امام زمان (ع) با دشمنان به دست ما رسیده است که نمیتواند با روح اسلام و برنامه عدالتگستری امام زمان (ع) منطبق باشد، در نگاه اول این تضاد به نظر میرسد، اما با تدبر بیشتر در مییابیم که آنچه در روایات بهعنوان خشونت یا قاطعیت بیان شده، در واقع همان اجرای دقیق حدود الهی و پاکسازی جامعه از فساد است که باید با علم آموزی و کار روی فهم انسانها انجام شود تا ریشهای حل شود.
تا رسیدن به شرایط یاری امام زمان وظیفه و رسالت منتظران، شناخت حقیقی دین است. اگر ما دین را درست نشناسیم، ممکن است در دام همان دشمنان با ظاهر دینی بیفتیم و ناخواسته مانع ظهور شویم. شناخت دین ناب، مرزبندی دقیق بین دوست و دشمن، و درک صحیح از اهداف و روشهای امام زمان، تنها راهی است که میتواند منتظران را در این مسیر پر پیچ و خم یاری کند.