ماه عبادت، رحمت و مغفرت

در تمام سال، ماهى به عظمت ماه پربرکت رمضان نیست؛ زیرا ماهى است که خداوند آن را برای اهداى بالاترین هدیه خود به جهان بشریت، یعنى «قرآن مجید» برگزیده است. این ماه به خاطر نزول قرآن از اهمیت بسیاری برخوردار است. آری قرآن، کتاب هدایت و راهنماى بشر که «فرقان» است و با دستورات و قوانین خود روش‌هاى صحیح را از ناصحیح جدا کرده و سعادت انسان‌ها را تضمین کرده، در این ماه نازل شده است. ماه رمضان، ماه‏ روزه‏ داشتن به فرمان خدا و عبادات‏ روزانه و شبانه و بر شیطان پیروز شدن‏ است‏.... ماه رمضان، ماه عبادت و خودسازى، ماه ترک معصیت و انجام اطاعت است. همچنین ماه تعلیم و تربیت، ماه طهارت و پاکى و ماه تقواست. ماهى که مراحل قرب‏ الهى و سیر و سلوک الى‏ الله را با گام‏‌هاى سریع و استوار مى‏‌توان پیمود. در اهمیت این ماه همین بس که پیغمبر اکرم (ص) در آستانه ماه مبارک رمضان طى خطبه‏‌اى چنین فرمود: «اى مردم! ماه خدا با برکت و رحمت و مغفرت به شما روى آورده. ماهى که نزد خدا برترین ماه‌هاست، روزهایش برترین روز‌ها و شب‌هایش برترین شب‌ها، و ساعاتش برترین ساعات است. ماهى است که در آن به میهمانى خدا دعوت شده‌اید، و مورد کرامت و احترام الهى قرار گرفته‌‏اید؛ نفس‌‏هاى شما در آن حکم تسبیح را دارد، خواب شما در آن عبادت، عمل شما مقبول (درگاه الهى) و دعاى شما در آن مستجاب است! لذا با نیت‌هاى صادق و قلب‏‌هاى پاک از خدا بخواهید که شما را موفق به روزه این ماه و تلاوت قرآن در آن کند؛ زیرا شقى و دور از سعادت کسى است که در این ماه (که دریاى رحمت الهى مواج است) از رحمت و مغفرت او محروم گردد...»؛ سپس دستورهاى مؤکدى درباره صدقه به نیازمندان، احترام به بزرگ‌ترها، محبت به کوچک‌ترها، صله رحم، حفظ زبان و چشم و گوش از گناه، نوازش یتیمان و توبه از گناه، دعا کردن‌ـ به‌ویژه هنگام نمازهاـ فرمود. سپس درباره اهمیت افطارى دادن روزه داران سخن گفت، تا آنجا که حتى کسانى که توانایى ندارند، مى‌توانند با دانه‌اى خرما یا جرعه‏‌اى از آب در این‌کار خیر شرکت جویند! در پایان خطبه فرمود: «اى مردم! درهاى بهشت در این ماه گشوده است، از خداوند بخواهید آن را به روى شما نبندد و درهاى دوزخ بسته است، از پروردگارتان بخواهید آن را به روى شما نگشاید و شیاطین در این ماه در زنجیرند، از خداوند بخواهید آنها را بر شما مسلط نکند!» امیر مؤمنان على (ع) عرض کرد: «یا رسول الله! برترین اعمال در این ماه چیست؟» پیامبر (ص) فرمود: «پرهیز از گناهان!».

بی‌تردید براى تحقق خودسازی، هم تعلیم لازم است و هم تربیت. «قرآن» انسان را تعلیم می‌دهد و «روزه» انسان را تربیت می‌کند. تنها با این‌دو است که رسیدن به کمال ممکن می‌شود. در حقیقت «قرآن» بدون فریضه «روزه» آموزش ناتمام و بدون پرورش است و رمضان و «روزه» بدون «قرآن» تربیت فاقد دانش و آگاهى است. بنابراین، یک مسلمان باید با روزه گرفتن، رمضان را احیا و خود را تربیت کند و نیز با نزدیکى به قرآن و مأنوس شدن با آن، هدایت شود؛ چرا که قرآن هم هدایت است، هم بینات و هم فرقان‏ «.. هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَیناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقان...»؛ چنین قرآنى در ماه رمضان فرود آمد و روزه نیز در این ماه واجب شد. به همین دلیل، باید به این دو هدیه الهى توجه خاص شود.