فاطمه مرسلی
اختلافات جناحی؛ عامل دیگر حادثه
علاوه بر اعتراض دانشجویان به توقیف روزنامه سلام و نقش مطبوعات در زمینهسازی، تشدید و گستردگی این غائله، دلیل دیگر را می توان در اختلافات جناحی جست و جو کرد.
در همین رابطه مقام معظم رهبری در بیانات 21 تیرماه خود پیرامون قضیه کوی دانشگاه بحث وجود دشمن و استفاده دشمن از اختلافات سیاسی جناح ها و سوءاستفاده از فضای دانشگاه ها و دانشجویان را ملموس کرده، می فرمایند :
«... آقایانی که سردمداران خطوط سیاسی و گرایش های سیاسی هستند، حالا برسید به این حرفی که ما می گوییم، شما خودی ها وقتی سر قضایای بیهوده این طور با هم درگیر می شوید، دشمن سوء استفاده می کند، بفرمایید، این یک نمونه، دیدید دشمن چه طور استفاده کرد؟! دیدید دشمن چگونه نیش خود را زد؟ اختلافات سلیقه ای و سیاسی را کنار بگذارند.»
مقطع دوم غائله و تداوم بحران
مقطع دوم حادثه که در روزهای 19، 20، 21 و 22 تیرماه روی داد گروه های ضد انقلاب و اوباش صحنه گردان قضایا شدند و افراد بدسابقهای همچون منوچهر محمدی و مریم شانسی ... که حلقه اتصال بین عناصر برانداز خارج از کشور با داخل بودند، جریان آشوب ها را در دست گرفتند. بهترین دلیل بر این ادعا احساس خطر خود دانشجویان معترض بود که با مشاهدة اوضاع و احوال، از روز بیستم، با وجود داشتن اعتراض به مسائل پیش آمده، پایان تحصن و اعتراضات خود را اعلام نمودند و حرکت خود را از حرکت براندازانة دشمنان انقلاب جدا کردند.
شنبه نوزدهم تیرماه با برپایی تجمع در مقابل سر در دانشگاه تهران فرا رسید. برخی دانشجویان و دانشجونماها با بستن سربندها و بازوبندهای سیاه در تجمع تحصن گونه مقابل سر در حضور یافتند. در این روز دفتر تحکیم وحدت بعنوان محوری ترین تشکل دانشجویی بویژه پس از دوم خرداد 1376 و با حمایتهای گسترده از دولت خاتمی، طی اولین بیانیه خود پیرامون حوادث رخداده، اعلام کرد که روز یکشنبه 20 تیرماه در محل کوی تجمعی را برگزار خواهد کرد.
از جمله سخنرانان تجمعات روز 19 تیرماه می توان به علی افشاری (عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت)، مجید فراهانی (از دیگر اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت)، عزت اله سحابی (از عناصر ملی-مذهبی)، اکبر گنجی (عضو شورای سردبیری روزنامه صبح امروز)، خلیلی عراقی (رئیس دانشگاه تهران)، داوود سلیمانی (معاون امور دانشجویی دانشگاه تهران) و نجفقلی حبیبی (رئیس دانشگاه علامه طباطبایی) اشاره نمود.
با گذشت هرچه بیشتر دقایق و ساعات، تشنج و التهاب گویی از کانون دانشگاه و دانشجویان به تدریج دور می شد و از منافذ و مبادی ناشناخته به پیکره شهر و کوچه ها و خیابان ها نفوذ می کرد.
دانشجویان تجمع کننده در مقابل سر در دانشگاه، همان روز (19 تیرماه) در اقدامی تأمل برانگیز حدود ساعت 18 از کوی دانشگاه به سمت وزارت کشور به راه افتادند و با تجمع در مقابل این وزارتخانه شعارهایی تحریک کننده سر دادند. هیجان و عصبیت دانشجویان و فشار متراکم آنان به درهای نرده ای ورودی حیاط وزارتخانه منجر به از لولا خارج شدن در ورودی وزارتخانه شد که در پی آن دانشجویان با اجتماع در حیاط وزارت کشور، شاهد حضور تاج زاده در میان خود شدند.
تجمعات و اغتشاشات ناشی از آن در روزهای 20 تیرماه و روزهای پس از یکشنبه در محوطه کوی و خیابان های اطراف آن ادامه داشت و فضا کاملاً امنیتی، ناآرام و ملتهب بود و خبر استعفای یکی پس از دیگری اعضای دولت هفتم و پیوستن آنها به تجمعات شبه دانشجویی به گوش می رسید.
در تجمع روز دوشنبه که بنا به اعلام قبلی دفتر تحکیم وحدت ساعت 10 صبح و با حضور هزاران تن از دانشجویان دانشگاه های مختلف تهران برگزار شد، دانشجونماها با ورود به برخی حوزه ها و طرح مطالبات غیرقانونی نظیر برکناری فرمانده نیروی انتظامی و تفویض اختیارات این نیرو به وزارت کشور، سرمشق لیدرهای برون دانشگاهی خود را دیکته کردند.
تظاهرات روز دوشنبه 21 تیرماه دانشجویان که از ساعت 10 صبح با اجتماع تدریجی آنها آغاز شد و کم کم گسترش یافت، در نخستین ساعات بعدازظهر با خروج گروهی از تظاهرکنندگان تحریک شده از دانشگاه و حرکت به سمت محدوده میدان ولی عصر ادامه یافت که به خشونت و آتش زدن اموال عمومی کشیده شد.
ادامه تحرکات در روز دوشنبه در شرایطی انجام می شد که فرمانداری تهران باتوجه به جمیع شرایط و جمع بندی از وقایع این روز، ضمن صدور اطلاعیه ای انجام هرگونه راهپیمایی و تجمع یا تحصن را ممنوع و غیرقانونی اعلام کرده بود.
سخنان هشداردهنده مقام عظمای ولایت
روز دوشنبه رخدادی بسیار مهم عرصه سیاست جامعه ایران را تحت تأثیر قرار داد : دیدار مهم جمع کثیری از دانشجویان و اقشار مختلف مردم با مقام معظم رهبری.
رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در اجتماع 21 تیرماه دانشجویان و مردم تهران به چند نکته مهم پرداختند؛
ابراز تاثر از حمله به خوابگاه دانشجویان و تاکید بر برخورد با عاملان.
تلاش خزنده و طولانی مدت دشمن برای رخنه در دانشجویان.
هدف قرارگرفتن امنیت ملی کشور توسط دشمن.
تاکید بر مذموم بودن هیجانات کور.
مقطع سوم غائله و گسترش بحران به سطح شهر
بی گمان انتظار همگان این بود که پس از بیانات مدبرانه رهبر معظم انقلاب و ضرورت خاتمه هرچه سریع تر تظاهرات و آشوب های خیابانی، تهران، سه شنبه خود را با آرامش و با پشت سر گذاشتن خستگی چندین روز التهاب و ناآرامی آغاز کند، اما در عمل سیر حوادث به گونه ای دیگر رقم خورد و عناصر معاند به مقابله عملی با نهاد مردمی و الهی ولایت فقیه پرداختند و چهره ی واقعی خویش را نمایاندند.
سه شنبه 22 تیرماه پرده دیگری از نمایش آشوب های خیابانی به اجرا در آمد. از صبح همین روز بار دیگر تظاهرات پراکنده در اطراف دانشگاه تهران از سر گرفته شد و دامنه آن به برخی خیابان ها و مناطق مرکزی شهر کشیده شد و خساراتی نیز به مغازه ها و مجموعه های تجاری وارد آمد.
حمله به نهادهای انتظامی
از آنجا که اقتدار و حفظ هر نظامی در پرتو سلامت و ثبات نهادهای امنیتی آن و اعتماد افکار عمومی نسبت به آنهاست، براندازی و سرنگونی هر حاکمیتی نیز، نیازمند شکستن اقتدار آن و سلب اعتماد افکار عمومی از این نهادهاست.
در همین ارتباط و از روز شنبه، 19 تیرماه 1378 رسانه های بیگانه و روزنامه های زنجیرهای با جنگ روانی گسترده، عملیات تضعیف و بیاعتبار ساختن پایه های اقتدار نظام و ارزشهای الهی آن را در دستور کار خود قرار می دهند.
لذا هجوم سازماندهی شده بی سابقه ای به نیروهای انتظامی صورت گرفت و نیروی انتظامی در آن شرایط بس خطیر، از ناحیه دوست و دشمن به شدت مورد بی مهری و هتاکی و توبیخ واقع شد.
مطالبی که در حادثه کوی دانشگاه در خصوص نیروی انتظامی مطرح گردید، عمدتاً حول دو موضوع بود و تبلیغات نیز پیرامون همین دو موضوع انجام شده است :
استعفای سردار لطفیان، فرمانده وقت نیروی انتظامی.
واگذاری اختیارات بی قید و شرط فرماندهی نیروی انتظامی به وزارت کشور.
در انتظار حماسه
در ساعت پایانی روز سه شنبه 22 تیر، پیام هشدار دهنده و آرامش بخش رهبر معظم انقلاب التیامی بر زخم های ناسوری بود که از حرامیان بر پیکره دوستداران و پیروان خمینی کبیر (ره) رسیده بود. معظم له در این پیام، هشدارهای لازم را به دستگاه های ذی ربط و مسئولان مربوط داده و رهنمودهایی نیز به امت حزب الله دادند و البته تاکید کردند که دشمنان از این غائله طرفی نخواهند بست.
سازمان تبلیغات اسلامی روز 22 تیرماه با دعوت از مردم انقلابی و ولایتمدار اعلام کرد که روز چهارشنبه 23 تیرماه ساعت 10 صبح دانشگاه تهران پذیرای حضور شرکت کنندگان در راهپیمایی «لبیک به مقام معظم رهبری و دفاع از نظام مقدس جمهوری اسلامی» باشد.
سرانجام چهارشنبه فرا رسید و پایان حادثه به یک حماسه بزرگ ختم شد. همه کسانی که در این غائله نقش داشتند، چه عوامل داخلی سرسپرده و چه عوامل خارجی که آن را رهبری کردند، در 23 تیرماه با بهت و حیرت وصف ناپذیری روبه رو شدند. حضور آگاهانه و میلیونی مردم نقاط مختلف کشور به ویژه مردم تهران در واقع به یک هفته آشوب و التهاب پایان داد. دم مسیحایی رهبر فرزانه و دلسوخته انقلاب آب زلالی بود بر آتش بر افروخته شده توسط شیاطین، سخنان مقام معظم رهبری در اوج بحران بازتاب مثبت و مطمئنی در جامعه داشت به طوری که باعث کنترل و مهار بحران و حضور میلیونی و به یاد ماندنی مردم در 23 تیر ماه سال 1378 داشت.
در روز 23 تیر مردم با یک اشاره رهبری آنچنان به صحنه آمدند که دیگر کسی نتوانست بازی رسوای 18 تیر را ادامه دهد و صحنه معادله به نفع مردم و انقلاب بهم خورد و خیابان ها از لوث وجود اراذل پاکسازی شد و در نهایت، آتش این فتنه به دامن خود آن ها افتاد.
در واقع، حماسه 23 تیر که روز تجسم نفوذ کلام رهبر و تجلی اراده راسخ ملت در دفاع از انقلاب بود، یک درس بزرگ برای همگان داشت و آن اینکه این ملت از انقلابی که خود، آگاهانه به راه انداخته، در هر شرایطی پاسداری می کند و به هیچ کس اجازه نمی دهد که با ثمره خون شهیدان و خون دل های ملت بازی کند. مردم هوشیار و انقلابی ایران در آن حضور حماسی به همگان نشان دادند هرگز اجازه نخواهند داد آتش کینه دشمن در خرمن انقلاب بیفتد و هر دست متجاوز و اندیشه تبهکاری را در آتش خشم انقلابی ملت خواهند سوزاند.