گروه سیاسی: درحالیکه مقامات غربی روی کار آمدن روحانی را محصول تحریمها عنوان میکنند اما یک اندیشکده فرانسوی با انتشار یک ارزیابی، این دیدگاه را رد کرد. کلمنت ترمه در مقالهای که در پایگاه اینترنتی اندیشکده روابط بینالملل فرانسه در تاریخ 16 تیر 1392 منتشر شده، با اشاره به اینکه نتیجه انتخابات خرداد 92 منشور ایدئولوژیک غرب درباره ایران را به چالش کشیده است، نوشت:
«یکی از مشکلات دیدگاه غربی درباره سیاستهای ایران، منشور ایدئولوژیکی است که ایران از طریق آن در رسانههای غربی، بویژه فرانسه، به تصویر کشیده میشود. این دیدگاه بر قدرتمند شدن دستگاههای امنیتی درون کشور اسلامی و دستکاری احساسات عمومی توسط سران سیاسی به منظور افزایش اقتدار دولت تاکید داشت. اما باید توجه داشت که سران حکومت هنوز به اندازه کافی به خود مطمئن بودهاند که اجازه دهند کاندیدایی انتخاب شود که بیش از همه با فضای امنیتی فزاینده در طول 2 دوره ریاستجمهوری «محمود احمدینژاد» مخالفت داشته است.» کلمنت سپس به رد این تحلیل پرداخته که انتخاب روحانی نشان میدهد مردم از برنامه هستهای خسته شدهاند و نوشته است: «شرایط وخیم اقتصادی در درون ایران، هم نتیجه تحریمهای یکجانبه غربی و هم نتیجه سوءمدیریتهای بسیار زیاد در طول 2 دوره ریاستجمهوری «احمدینژاد» است. بنابراین پیروزی «روحانی» را میتوان با اذعان او به اوضاع واقعی اقتصاد ایران مرتبط دانست.
بنابراین نتیجه این انتخابات را میتوان بیش از آنکه پیامد فشار اقتصادی خارجی دانست، پیروزی واقعگراترین نامزد در نظر گرفت». وی ادامه میدهد: «نتیجه این انتخابات ریاستجمهوری ایران، بر خلاف استراتژی تغییر اهداف حکومت که از طرف تندروترین حامیان سیاست تحریم علیه ایران در غرب ترویج میشود، به معنای تغییر حکومت در ایران نیست بلکه تنها روند بازی را تغییر خواهد داد». نویسنده در ادامه آورده است: «نماینده جدید ایران در عرصه جهانی میتواند کاملا از منافع ایرانیان دفاع کند. به عبارت دیگر، باید رویکرد واقعگرایانهتری برای نجات از تنزل بیشتر وضع اقتصادی کشور اتخاذ شود. معضلات اقتصادی برای توضیح پیروزی روحانی در انتخابات مسالهای حیاتی است. با این حال، به نظر من این اتفاق نتیجه اشتیاق مردم نسبت به یک رویکرد واقعگرایانهتر در توازن بخشیدن به اهداف هستهای و منافع ملی اقتصادی است».
ترمه همچنین نتیجه انتخابات را محصول نوعی تکامل سیستمی در ایران خوانده و نوشته است: «انتخاب حسن روحانی هم یک تکامل سیستماتیک است (تلاشی برای پایان بخشیدن به رویدادهای معروف به فتنه در سال 2009) و هم مظهر اراده اکثریت مردم ایران ». وی سپس با تاکید بر اینکه «ماموریت رئیسجمهور جدید، افزایش مشارکت مردمی درون کشور خواهد بود»، پیشبینی میکند: «رهبر عالی ایران احتمالا در ماه اول فعالیت روحانی، بهعنوان پاداشی برای مبارزات انتخاباتی موفقیتآمیز او که باعث شد مردم به پای صندوقهای رای بیایند، فضای کافی برای مانور را در اختیار وی خواهد گذاشت». کلمنت ترمه در پایان تاکید میکند که حالا توپ در زمین غرب است: «باید منتظر ماند و دید که آیا غرب آماده سازش و مصالحه هست یا همانطورکه یکی از نامزدهای محافظهکار ایدئولوژیک (حداد عادل) در طول یکی از مناظرات انتخاباتی درباره سیاست خارجی اظهار داشت، برنامه هستهای ایران تنها بهانهای است که غرب از طریق آن سعی دارد حکومت ایران را تغییر دهد».
لبخند مهم نیست، دادن امتیاز مهم است
در همین حال، یک کارشناس موسسه سیاست خاور نزدیک واشنگتن تاکید کرد که تنها روی خوش و لبخندهای روحانی قادر به حل مشکلات میان ایران و آمریکا نخواهد بود بلکه مهم این است که وی آماده واگذاری امتیازهای واقعی باشد. پاتریک کلاوسون، کارشناسارشد موسسه سیاست خاورنزدیک در گفتوگو با بیبیسی گفت: «صرفا با انتخاب یک رئیسجمهور جدید بنبست به پایان نمیرسد. آنهایی که در حکومت ایران فکر میکنند با داشتن یک رئیسجمهور خوشرو و خندان مثل روحانی سیاستهای غرب تغییر میکند در اشتباه هستند». کلاوسون اضافه کرد: «کاهش بخشی از فشار امکانپذیر است اما آنچه ممکنتر است همان است که روحانی در تبلیغاتش میگفت، یعنی افزایش احترام جهانی به ایران، اعتبار یافتن مجدد گذرنامه ایرانی، این آسانتر از لغو تحریمهاست».
در همین حال، فیلیپ لالیو سخنگوی وزارت خارجه فرانسه هم تاکید کرده است که غرب بر اساس عملکرد روحانی درباره او قضاوت خواهد کرد نه چیز دیگر. سخنگوی وزارت خارجه فرانسه افزود: «این علاوه بر سوالات بدون پاسخی است که همچنان درباره فعالیتهای هستهای ایران مطرح است. و همه این مسائل باید در رابطه با انتخاب حسن روحانی رئیسجمهوری جدید ایران در نظر گرفته شود. باید منتظر بمانیم ببینیم آیا وی رویکرد ایران را در این دو مساله و همچنین رعایت حقوق بشر تغییر خواهد داد یا خیر، و آن وقت ما براساس عملکرد وی قضاوت خواهیم کرد».کارشناسان میگویند استراتژی انداختن توپ به زمین ایران و متوقع کردن مردم و جامعه جهانی از دولت جدید از روز نخست انتخاب حسن روحانی با جدیت در دستور کار غرب قرار گرفته و دولت منتخب نیز راهبردی برای جلوگیری از آن نداشته است.
استراو: باید با روحانی تعامل کرد
جک استراو وزیر اسبق خارجه انگلیس تاکید کرد هیچ سندی که نشان دهد ایران به دنبال ساخت سلاح اتمی است در دست نیست. جک استراو روز 16 تیر در میزگردی در بیبیسی گفت یکی از خبرهای مهمی که ماه گذشته از منطقه رسید، انتخاب دکتر روحانی بهعنوان رئیسجمهور ایران است. از این رو پیامی که ما میدهیم این است که همه تلاش خود را برای تعامل با ایران انجام میدهیم. البته من درباره ایران سادهلوحی نمیکنم. وی درباره اظهارات یکی از میهمانان میزگرد که گفته بود ما بارها با ایرانیان گفتوگو کردیم ولی به جایی نرسیدیم، گفت: البته ما به جاهایی رسیده بودیم ولی مساله اینجاست که آمریکاییها فرش را از زیر پای ما کشیدند و بعد نیز با روی کار آمدن احمدینژاد، اوضاع کاملا متفاوتی ایجاد شد.
ما باید ایران را به نشست صلح سوریه که در ژنو برگزار میشود دعوت کنیم. استراو درباره اینکه آیا ایران به دنبال سلاح اتمی هست یا نه گفت: باور من این است که ایرانیان به دنبال برنامه اتمی غیرنظامی هستند و در عین حال، خواستار به دست آوردن توان لازم برای ساخت بمب اتم نیز هستند ولی هیچ سندی در دست نیست، نه از آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نه آمریکاییها که نشان دهد ایرانیان میخواهند چنین کاری انجام دهند. وی درباره سوال مجری درباره اینکه آیا شما میگویید آنان به دنبال بمب اتم نیستند، گفت: البته من اطمینان ندارم ولی هیچ سندی در دست نیست که نشان دهد در حال حاضر آنان به دنبال ساخت سلاح اتمی باشند. وزیر اسبق خارجه انگلیس گفت آمریکاییها گزارشهایی از ارزیابی اطلاعات ملی را منتشر میکنند؛ آنان یک بار این گزارش را در 2007 منتشر کردند و گفتند که ایرانیان تلاش برای ساخت سلاح اتمی را در 2003 کنار گذاشتهاند و سندی در دست نیست که نشان دهد این تلاشها از سر گرفته شدهاند. البته این را قبول دارم که ابهامهایی در برخی موارد مانند اورانیوم با غنای بالا وجود دارد ولی این موارد به هیچ روی به معنی ساخت بمب اتم نمیتواند باشد.